Rząd chce zaostrzyć zasady przyznawania statusu BIM – kasy chorych wskazują na problem podatkowy

Rząd federalny nadal poszukuje 10 miliardów euro oszczędności, a jednym z rozważanych rozwiązań jest reforma statusu BIM, za którą opowiada się minister zdrowia i spraw społecznych Frank Vandenbroucke (Vooruit). Status ten zapewnia między innymi wyższy zwrot kosztów leczenia, a obecnie korzysta z niego 2,5 miliona osób w Belgii. Zdaniem rządu jest ich zbyt wiele, ponieważ przyznawanie statusu wyłącznie na podstawie dochodów nie zawsze odzwierciedla rzeczywistą sytuację finansową gospodarstwa domowego. Pod uwagę miałby być brany również posiadany majątek. Kasy chorych przekonują jednak, że problem leży przede wszystkim w systemie podatkowym, a nie w samym statusie BIM.

Majątek ma być brany pod uwagę

Status BIM (Bénéficiaires de l’Intervention Majorée), czyli status osoby uprawnionej do zwiększonej refundacji, jest formą wsparcia finansowego przeznaczoną dla gospodarstw domowych o niskich dochodach. Rząd zwraca uwagę, że przy jego przyznawaniu uwzględnia się jedynie dochody rozporządzalne danej osoby, a nie posiadany przez nią majątek.

Według wyliczeń gabinetu ministra Franka Vandenbroucke’a reforma statusu BIM mogłaby przynieść od 350 do 400 milionów euro oszczędności. Miałyby one wynikać z dokładniejszej kontroli dochodów z majątku ruchomego i nieruchomości, a także samego majątku osób korzystających ze statusu. W przyszłości z systemu nie mogłaby już na przykład korzystać osoba pobierająca skromną emeryturę, ale posiadająca drugi dom na wybrzeżu. Podobna zasada miałaby dotyczyć właścicieli nieruchomości znajdujących się za granicą.

Frank Vandenbroucke podkreśla, że celem reformy są nie tylko znaczące oszczędności, lecz także zagwarantowanie, aby pomoc była przeznaczona wyłącznie dla osób rzeczywiście znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej.

„Cały szereg drobnych luk, na które nie mamy wpływu”

Kasy chorych uważają jednak, że na podstawie danych, do których mają obecnie dostęp, znaczna część takiej kontroli już jest prowadzona. François Perl, doradca strategiczny w kasie chorych Solidaris, zwraca uwagę, że dostęp do informacji podatkowych w ostatnich latach znacznie się poprawił.

W przypadku wszystkich nieruchomości w Belgii mamy informacje. Nieruchomości we Francji również. Można więc powiedzieć, że odsetek błędów jest tu stosunkowo niski – zaznacza François Perl.

Niektóre niezgłoszone dochody nadal jednak mogą wymykać się kontroli.

Mogą istnieć dochody, które umykają weryfikacji, zwłaszcza część dochodów finansowych, jeśli nie zostały zadeklarowane. Przy tajemnicy bankowej mamy tu oczywiście związane ręce – dodaje François Perl.

Tymczasem prawo do zwiększonej refundacji jest ustalane przede wszystkim na podstawie dochodów wykazanych przez zainteresowaną osobę.

Istnieje cały szereg drobnych luk, na które nie mamy wpływu – mówi przedstawiciel Solidaris.

Jak wyjaśnia, jednym z przykładów są niektóre spółki menedżerskie, które osiągają bardzo wysokie dochody, podczas gdy ich szef wypłaca sobie stosunkowo niewielkie wynagrodzenie. Na podstawie takiej niskiej pensji może następnie spełniać warunki dochodowe wymagane do uzyskania statusu BIM.

Zdaniem François Perla są to przypadki marginalne, choć określa je jako nadużycia.

Nie chodzi tu o nadużycia ze strony osób w trudnym położeniu, ale raczej osób stosunkowo zamożnych – i to oczywiście z tym należy walczyć – podkreśla.

Problem podatkowy, a nie problem statusu

Podobne stanowisko przedstawia Elise Derroitte, wiceprzewodnicząca kasy chorych Mutualité chrétienne. Jej zdaniem problem dotyczy przede wszystkim systemu podatkowego, a nie samego statusu BIM.

Status BIM ma chronić osoby w trudnej sytuacji finansowej – zaznacza Elise Derroitte.

Jeśli jednak ktoś nie znajduje się w trudnym położeniu finansowym, oznacza to, że stosuje pewną formę optymalizacji podatkowej albo jego dochody nie są w pełni ujęte w ewidencji – i właśnie tym należy się zająć. To problem podatkowy, a nie problem przyznawania statusu – wyjaśnia.

Jak dodaje, osobom takim status BIM przysługuje na podstawie dochodów, które zostały przez nie oficjalnie zadeklarowane.

Mutualité chrétienne zwraca również uwagę, że według badań liczba osób korzystających ze statusu BIM odpowiada w przybliżeniu liczbie osób zagrożonych ubóstwem. Zdaniem kasy chorych zmiany powinny zatem dotyczyć kryteriów przyznawania statusu, a nie samego mechanizmu wsparcia.

Jak dziś przyznawany jest status BIM

Statystyki Narodowego Instytutu Ubezpieczeń Chorobowych i Inwalidzkich INAMI/RIZIV wyróżniają trzy kategorie osób korzystających ze statusu BIM.

Do pierwszej grupy należą osoby, którym status przysługuje automatycznie. Są to osoby otrzymujące określone świadczenia, między innymi dochód integracyjny (RIS) lub równoważną pomoc z gminnego ośrodka pomocy społecznej CPAS/OCMW przez co najmniej trzy pełne miesiące z rzędu. Automatycznie status otrzymują również seniorzy pobierający gwarantowany dochód dla osób starszych (GRAPA), osoby otrzymujące zasiłek z tytułu niepełnosprawności oraz zasiłek na pomoc dla osób starszych (APA). Do tej grupy zaliczają się również sieroty, dzieci z niepełnosprawnością wynoszącą co najmniej 66 procent oraz małoletni cudzoziemcy bez opieki (MENA).

Drugą kategorię stanowią osoby, którym status przyznawany jest z urzędu. Należą do niej osoby samotne, zarówno z dziećmi na utrzymaniu, jak i bez dzieci, które od co najmniej trzech miesięcy pozostają bez pracy, są niezdolne do pracy albo mają status inwalidy – pod warunkiem że ich dochody nie przekraczają określonego limitu. Spełnienie tych warunków sprawdzają kasy chorych.

Trzecią grupę tworzą osoby, których dochody nie przekraczają ustalonego limitu i które same wystąpią o przyznanie statusu do swojej kasy chorych. Są wśród nich między innymi emeryci, osoby z niepełnosprawnością, osoby pobierające rentę rodzinną, inwalidzi, urzędnicy przeniesieni w stan nieczynny, wojskowi czasowo przeniesieni w stan spoczynku ze względów zdrowotnych, rodziny niepełne oraz osoby samozatrudnione korzystające z prawa pomostowego (droit passerelle). W każdym takim przypadku kasa chorych musi przeprowadzić weryfikację dochodów.

Jakie korzyści daje status BIM

Status BIM uprawnia przede wszystkim do wyższego zwrotu kosztów leczenia. Udział własny pacjenta jest niższy między innymi przy wizytach lekarskich, hospitalizacji oraz zakupie niektórych leków. Stosowany jest również system płatnika trzeciego (tiers payant), dzięki któremu osoby ze statusem BIM płacą wyłącznie część kosztów przypadającą bezpośrednio na pacjenta. Korzystają one także z socjalnego pułapu kosztów leczenia (maximum à facturer) – po przekroczeniu określonej kwoty wszystkie udziały własne podlegają zwrotowi przez kasę chorych.

Status BIM zapewnia również dostęp do innych świadczeń i ulg, między innymi zniżek w komunikacji publicznej, dodatku grzewczego oraz różnych form pomocy przyznawanych odrębnie w poszczególnych regionach.