Rachunki za energię, samochody elektryczne, wsparcie renowacji – co zmienia się w finansach mieszkańców Belgii od października 2026 r.

Od 1 października 2026 r. zmienia się szereg przepisów dotyczących energii, pracy, zdrowia, mobilności i mieszkalnictwa. Promocje na energię nie będą już mogły zależeć od warunków spełnianych po podpisaniu umowy, a opłata Promaz doliczana do oleju opałowego wzrośnie pięciokrotnie. W Brukseli po sześciu godzinach postoju przy stacji ładowania zacznie obowiązywać opłata rotacyjna, natomiast Walonia uruchomi nowy system wsparcia renowacji w formie pożyczek.

Energia: zakaz promocji warunkowych

Od 1 stycznia 2027 r. wejdzie w życie szeroka reforma rachunków za energię. Część dotycząca nowych zasad stosowania promocji warunkowych zacznie obowiązywać jednak już 1 października 2026 r.

W praktyce zniżki związane z ceną energii nie będą mogły zależeć od warunków, które klient musi spełnić dopiero po podpisaniu umowy. Nadal będą dozwolone, jeśli warunek jest spełniony już w chwili zawarcia umowy, a zniżka obowiązuje od pierwszego dnia dostaw.

Energia: wyższa opłata Promaz

Gospodarstwa domowe ogrzewające się olejem opałowym od 1 października 2026 r. poniosą dodatkowy koszt. Opłata Promaz, która jest już wliczona w cenę paliwa, wzrośnie pięciokrotnie.

Pieniądze trafiają do funduszu pokrywającego koszty oczyszczania gruntów skażonych w wyniku wycieków ze zbiorników na olej opałowy.

Przy niezmienionej cenie ropy dostawa 2 000 litrów będzie w rezultacie droższa o 19,36 euro.

Energia: wyższe taryfy socjalne na prąd i gaz

Taryfy socjalne na czwarty kwartał, obowiązujące od 1 października do końca roku, wzrosną w przypadku gazu o 11,4 procent. Jak poinformowała Komisja Regulacji Energii Elektrycznej i Gazu (CREG), ceny prądu w taryfie dwustrefowej nocnej oraz w taryfie wyłącznie nocnej wzrosną średnio o 7 procent.

Praca: nowe stawki zwrotu kosztów ładowania w domu

Znane są już ryczałtowe stawki na czwarty kwartał 2026 r. Na ich podstawie pracodawcy mogą zwracać pracownikom koszty energii zużytej do ładowania w domu hybrydowego lub elektrycznego samochodu służbowego.

Od 1 października 2026 r. ryczałt zmieni się w Walonii z 37,83 do 37,79 eurocenta za kWh, we Flandrii z 32,22 do 32,25 eurocenta za kWh, a w Brukseli z 37,19 do 36,88 eurocenta za kWh. Kwoty są ustalane na podstawie taryfy CREG.

Praca: łatwiejszy dostęp do statusu studenta-przedsiębiorcy

Od 1 października zreformowany i złagodzony zostanie status studenta prowadzącego działalność na własny rachunek. Zmiany mają ułatwić młodym osobom korzystanie z tego rozwiązania.

Status wprowadzono w 2017 r., aby zachęcać studentów do przedsiębiorczości. Pozwala on osobom prowadzącym działalność na opłacanie obniżonych składek na ubezpieczenia społeczne, o ile ich dochody nie przekraczają określonego progu.

Reforma znosi między innymi granicę wieku 25 lat. Od teraz „starsi” studenci korzystający ze statusu i kontynuujący naukę będą mogli go zachować, jeśli bez przerwy spełniają wszystkie warunki jego przyznania.

Zniesiono również kilka obowiązków administracyjnych, w tym konieczność złożenia deklaracji, że student będzie regularnie uczęszczał na zajęcia.

Praca: zmiany w procedurze zwolnienia ze składek

Osoby prowadzące działalność na własny rachunek, które przejściowo mają trudności finansowe lub gospodarcze uniemożliwiające opłacanie składek, mogą pod pewnymi warunkami wystąpić o zwolnienie do Krajowego Instytutu Ubezpieczeń Społecznych Osób Samozatrudnionych (INASTI).

Od 2 października 2026 r. procedura zostanie uproszczona. Obecnie INASTI najpierw przesyła wnioskodawcy uzasadniony projekt decyzji. Przedsiębiorca ma wtedy 12 dni roboczych na złożenie wniosku o wysłuchanie, zanim instytut wyda ostateczną decyzję.

Ten etap pośredni zostanie zlikwidowany. Od 2 października INASTI będzie od razu wydawać ostateczną i uzasadnioną decyzję.

W przypadku braku zgody przedsiębiorca nadal będzie mógł złożyć uzasadnione odwołanie w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji. Może zostać wysłuchany przez komisję odwoławczą, ale będzie musiał wyraźnie o to zawnioskować.

Zmieni się również skład komisji odwoławczej. Jej przewodniczącym nie będzie już sędzia, lecz doświadczony urzędnik INASTI albo federalnego ministerstwa zabezpieczenia społecznego SPF Sécurité sociale.

Kolejna zmiana dotyczy sytuacji, w której głosy członków komisji rozłożą się po równo. W takim przypadku rozstrzygający będzie głos przewodniczącego. Obecnie decyzja zapada na korzyść przedsiębiorcy.

Zdrowie: refundacja leku na mukowiscydozę

Od 1 października refundowany będzie lek Alyftrek dla pacjentów z mukowiscydozą w wieku co najmniej sześciu lat. Dotyczy to osób będących nosicielami częstej mutacji F508del, a także pacjentów z niektórymi rzadkimi mutacjami.

W przypadku pacjentów z rzadkimi mutacjami przewidziano 12-tygodniowe leczenie próbne. W tym czasie lekarze ocenią, czy lek rzeczywiście przynosi poprawę kliniczną.

Zdrowie: weryfikacja tożsamości u dentysty

Jak poinformował Krajowy Instytut Ubezpieczeń Chorobowych i Inwalidzkich (INAMI), od 1 października dentyści będą musieli obowiązkowo sprawdzać tożsamość pacjentów, jeśli chcą stosować elektroniczny system płatności przez stronę trzecią (tiers payant).

System pozwala pacjentowi zapłacić na miejscu wyłącznie wkład własny. Pozostałą, refundowaną przez zabezpieczenie społeczne kwotę kasa chorych (mutualité) przekazuje bezpośrednio dentyście.

Pacjenci proszeni są więc o zabieranie na wizytę dowodu osobistego. Jeśli nie mają go przy sobie, dentysta może zweryfikować ich tożsamość w inny sposób, na przykład za pomocą naklejki z kasy chorych.

Mobilność: DIV może wycofać obraźliwe tablice rejestracyjne

Od 1 października Dyrekcja ds. Rejestracji Pojazdów (DIV) będzie mogła wyrejestrować spersonalizowane tablice rejestracyjne zawierające obraźliwą treść.

Tablice spersonalizowane nie mogą mieć charakteru obraźliwego, dyskryminującego, ksenofobicznego ani rasistowskiego. Nie mogą też gloryfikować terroryzmu ani zawierać wyraźnych odniesień politycznych.

Według federalnego ministerstwa mobilności SPF Mobilité od początku 2025 r. DIV odrzuciła 1 050 problematycznych kombinacji.

Niektóre tablice przechodzą jednak niezauważone przez kontrolę, jak kombinacja „7 – OKTOBR”, która w ubiegłym roku wywołała kontrowersje. Do tej pory administracja nie miała podstawy prawnej do wycofania takich tablic i musiała liczyć na dobrowolną zgodę kierowcy na zmianę kombinacji.

Przed wycofaniem tablicy administracja skontaktuje się z jej właścicielem i zaproponuje bezpłatną wymianę. Kierowca będzie miał 30 dni na reakcję. W przypadku odmowy albo braku odpowiedzi DIV wyrejestruje tablicę.

W tym terminie będzie można również złożyć odwołanie. Sprawa trafi wówczas do federalnego ministra mobilności, który będzie miał 30 dni na podjęcie decyzji. Odwołanie nie wstrzyma jednak wykonania decyzji.

Osoba, która wyczerpie wszystkie procedury, będzie więc musiała pozostawić samochód w garażu na około dwa miesiące. Jeśli po odwołaniu tablica zostanie ostatecznie wyrejestrowana, bezpłatna wymiana nie będzie już możliwa.

Mobilność: wyższa kwartalna stawka kilometrówki

Od 1 października 2026 r. kwartalna stawka za kilometr wzrośnie z 0,4440 do 0,4452 euro. Będzie obowiązywać do 31 grudnia 2026 r. przy podróżach służbowych odbywanych prywatnym samochodem przez pracowników administracji federalnej.

Stawka może służyć również pracodawcom z sektora prywatnego jako punkt odniesienia przy zwrocie kosztów podróży służbowych bez podatku i składek. Podwyżka jest niewielka i oznacza 1,20 euro więcej na każde 1 000 przejechanych kilometrów.

Alternatywna stawka roczna pozostaje na poziomie 0,4761 euro za kilometr i będzie obowiązywać do 30 czerwca 2027 r.

Bruksela: opłata rotacyjna przy stacjach ładowania

Od 1 października we wszystkich 19 gminach Regionu Stołecznego Brukseli zostanie wprowadzony nowy system opłat za korzystanie z publicznych stacji ładowania samochodów elektrycznych. Będzie to tak zwana opłata rotacyjna.

Celem jest ograniczenie sytuacji, w których samochody pozostają podłączone do stacji przez wiele godzin i blokują miejsce innym kierowcom.

Postój pozostanie bezpłatny przez cały czas rzeczywistego ładowania. Samochód stojący przy stacji dłużej niż sześć godzin zostanie jednak objęty opłatą rotacyjną w wysokości 0,06 euro za minutę.

Opłata będzie obowiązywać wyłącznie od godz. 9.00 do 22.00, „aby nie karać mieszkańców ładujących samochody w nocy” – zaznacza brukselska administracja.

Podobne rozwiązania wprowadziły już inne belgijskie miasta, między innymi Antwerpia i Gandawa.

Walonia: nowy system wsparcia renowacji

Od 1 października Region Waloński wprowadza nowy system wsparcia renowacji. Pomoc regionalna będzie miała formę pożyczek, których warunki zostaną dostosowane do dochodów wnioskodawców.

Ich uzyskanie będzie również powiązane z osiągnięciem określonych oszczędności energii dzięki przeprowadzonym pracom.