Rząd De Wevera przed budżetowym weekendem – koalicja Arizona szuka porozumienia w sprawie oszczędności

W sobotę i niedzielę 3-4 października premier Bart De Wever i wicepremierzy spotkają się na budżetowym konklawe. Na szczeblu federalnym dni poprzedzające spotkanie mają upłynąć spokojnie, choć eksperci z gabinetów ministerialnych będą nadal pracować nad propozycjami. Podczas weekendowego posiedzenia tzw. kernu, czyli ścisłego gabinetu, rząd spróbuje przełamać impas w trudnych negocjacjach budżetowych. Premier ma przedstawić nową propozycję w piątek 2 października.

Nowa propozycja kompromisu

Eksperci z poszczególnych gabinetów ministerialnych będą do tego czasu pracować w kilku grupach roboczych. Wyniki ich prac posłużą do przygotowania nowej propozycji kompromisu, którą Bart De Wever przedstawi partnerom przed rozpoczęciem konklawe.

Nie wiadomo, czy premier znajdzie rozwiązanie, które przekona pięć partii zasiadających przy stole negocjacyjnym. Sygnały płynące w ostatnich dniach z kilku ugrupowań koalicji Arizona, zwłaszcza frankofońskich, sugerują, że jeden weekend może nie wystarczyć do osiągnięcia porozumienia.

Partnerzy koalicyjni uzgodnili, że trzeba znaleźć 10 miliardów euro. W pierwszej propozycji Bart De Wever przedstawił działania o łącznej wartości 14 miliardów euro. Prawdopodobnie miało mu to zapewnić margines do negocjacji.

Spór o wzrost gospodarczy

Po posiedzeniu kernu w poniedziałek 21 września MR i Les Engagés publicznie odrzuciły pierwszy projekt premiera, urzędującego przy rue de la Loi 16. Zarówno Maxime Prévot (Les Engagés), jak i David Clarinval (MR) uznali propozycję za „nie do przełknięcia”, choć każde z ugrupowań wskazywało nieco inne powody.

Zdaniem MR dokument przewidywał zbyt wiele nowych podatków i w niewystarczającym stopniu wspierał wzrost gospodarczy. W środę 23 września liberałowie przedstawili „plan wzrostu”, przygotowany wspólnie z organizacjami pracodawców. Liczą, że zostanie uwzględniony w negocjacjach budżetowych. MR chce również rozłożyć wysiłek budżetowy na dwa lata zamiast na jeden.

Część partnerów z koalicji Arizona kwestionuje jednak „powagę” budżetu, który zakłada dodatkowe wpływy wynikające z hipotetycznego wzrostu gospodarczego. Niektórzy politycy uważają też, że rozłożenie wysiłku w czasie oznaczałoby w praktyce jego zmniejszenie.

MR domaga się ponadto realizacji już przyjętych oszczędności, które nie przynoszą zakładanych efektów. W zależności od źródeł chodzi o kwotę od 2,3 do 4 miliardów euro. To zarzut kierowany między innymi pod adresem Vooruit oraz wicepremiera odpowiedzialnego za zdrowie Franka Vandenbrouckego. Jego plan powrotu do pracy osób długotrwale chorych ma przynieść 2 miliardy euro.

Opieka zdrowotna na celowniku

Les Engagés od początku tworzenia rządu De Wevera zapowiadali sprzeciw wobec cięć w budżecie opieki zdrowotnej. Tymczasem pierwsza propozycja premiera miała przewidywać w tym obszarze bardzo duże oszczędności. Według różnych źródeł chodzi o „kilka miliardów euro”.

W niedzielę 27 września Maxime Prévot dopuścił jednak możliwość kompromisu. „Czy to, że bronimy opieki zdrowotnej, oznacza, że wszystko ma być bez ograniczeń i nie trzeba szukać żadnych oszczędności? Oczywiście, że nie. Każdy musi się dołożyć w rozsądny sposób” – powiedział na antenie RTL-TVi. Dodał, że „system zabezpieczenia społecznego będzie musiał się dołożyć”, ale poprzez spowolnienie wzrostu nakładów, a „z pewnością nie przez cięcia w opiece zdrowotnej”.

Czas do 13 października

W poniedziałek 28 września koalicji Arizona pozostawało 15 dni na zamknięcie prac nad budżetem, jeśli ma dotrzymać terminu wyznaczonego przez premiera. Porozumienie powinno zostać osiągnięte przed jego wystąpieniem w Izbie Reprezentantów z deklaracją polityki ogólnej we wtorek 13 października. W przeciwnym razie istnieje ryzyko, że początek 2027 r. ponownie upłynie pod znakiem tymczasowych dwunastek budżetowych.