Osoby mieszkające we Flandrii, które planują budowę lub remont, od 1 marca 2026 r. będą mierzyć się z wyraźnie prostszymi formalnościami. Rząd flamandzki – na wniosek ministra środowiska Jo Brounsa – przyjął pakiet zmian zwalniających szeroki zakres robót z obowiązku uzyskiwania pozwoleń. Celem reformy jest uproszczenie i uporządkowanie systemu, a także usunięcie niejasności, które przez lata utrudniały życie zarówno prywatnym inwestorom, jak i firmom. Dla osób przygotowujących prace budowlane kluczowe będzie teraz sprawdzenie, co dokładnie zmienia się od początku marca.
Koniec z obowiązkiem zgłaszania prac
Dotychczas we Flandrii roboty budowlane dzielono na trzy grupy: te wymagające pozwolenia, te objęte obowiązkiem zgłoszenia oraz działania całkowicie zwolnione z formalności. Zgłoszenie miało być kiedyś prostszą alternatywą dla pozwolenia, ale w praktyce często oznaczało rozbudowaną dokumentację oraz ryzyko błędów proceduralnych, które potrafiły wywoływać dodatkowe komplikacje.
Rozporządzenie, które zacznie obowiązywać 1 marca 2026 r., znosi obowiązek zgłoszenia niemal we wszystkich sytuacjach. Od tej daty pozostaną tylko dwie ścieżki: prace w pełni zwolnione z formalności albo roboty wymagające standardowego pozwolenia budowlanego. Jedyny wyjątek przewidziano dla domów opieki, gdzie procedura zgłoszenia zostanie utrzymana.
Jak podkreśla minister Jo Brouns, taka zmiana ma zwiększyć pewność prawną. Obywatele nie będą już musieli rozstrzygać, czy w ich przypadku właściwe jest zgłoszenie czy pozwolenie, co dotąd należało do najbardziej frustrujących elementów systemu.
Masowe rozszerzenie katalogu zwolnień dla właścicieli domów
Jednocześnie znacząco poszerzy się lista działań niewymagających pozwolenia. W przypadku domów i mieszkań zniknie konieczność uzyskiwania zgody dla bardzo szerokiego zakresu remontów. Zwolnieniem zostaną objęte prace przy elewacjach i dachach prowadzone bez zwiększania kubatury budynku, w tym również wymiana lub montaż nowych okien i drzwi. Warunkiem będzie brak pogorszenia efektywności energetycznej obiektu oraz niedopuszczenie do przekroczenia linii zabudowy wyznaczającej dopuszczalny zasięg budowy względem granicy działki.
Zwolnienie obejmie także roboty wykonywane wewnątrz budynków – również wtedy, gdy wymagają prac konstrukcyjnych wpływających na statykę obiektu. Do katalogu dołączono ponadto montaż zewnętrznej izolacji termicznej, a także instalowanie małych paneli fotowoltaicznych typu wtykowego na elewacjach lub na balustradach balkonów.
Uproszczenia również dla sektora przedsiębiorstw
Podobne ułatwienia przewidziano dla firm działających we Flandrii. W wielu przypadkach bez pozwolenia będzie można wykonać m.in. zewnętrzną izolację budynków komercyjnych i przemysłowych, roboty przy elewacjach i dachach, montaż instalacji fotowoltaicznych oraz kolektorów słonecznych, a także remonty wewnątrz obiektów. Zmiany mają przyspieszyć inwestycje i dać przedsiębiorstwom większą elastyczność w zarządzaniu nieruchomościami.
Ograniczenie mozaiki lokalnych przepisów gminnych
Ważnym elementem reformy jest też ograniczenie możliwości dokładania własnych wymogów przez gminy. Do tej pory samorządy mogły wprowadzać lokalne rozporządzenia w zakresie pozwoleń, co z czasem doprowadziło do powstania mozaiki różnic między gminami. Taki stan był źródłem stałego zamieszania dla inwestorów i architektów, którzy musieli każdorazowo uwzględniać specyfikę lokalnych zasad.
Od marca kompetencje gmin do ustanawiania dodatkowych wymagań zostaną zawężone do ściśle określonego katalogu tematów. Obejmie on wyłącznie kwestie dotyczące wycinki drzew, usuwania roślinności zdrewniałej o wartości dziedzictwa kulturowego oraz działań odnoszących się do obiektów chronionych konserwatorsko lub mających szczególną wartość historyczną. W założeniu ma to zapewnić większą jednolitość przepisów w całej Flandrii.
Nowa filozofia flamandzkiej polityki przestrzennej
Minister Jo Brouns akcentuje, że reformę oparto na prostocie i zaufaniu. „Kończymy z niejasnymi lub niepotrzebnymi przepisami. Nasze motto jest jasne: mniej regulacji, więcej zaufania. Ten, kto remontuje lub inwestuje, chce szybko wiedzieć, na czym stoi. Dzięki tej reformie wprowadzamy więcej prostoty, jasności i szybkości do naszej polityki przestrzennej” – wyjaśnia minister odpowiedzialny za środowisko.
Rozporządzenie wprowadzające nowe zasady ma zostać opublikowane w Belgijskim Monitorze i formalnie zacznie obowiązywać 1 marca 2026 r. Dla osób prywatnych oraz firm planujących remonty może to być dobry moment, by przejrzeć harmonogram działań i sprawdzić, które prace będą mogły skorzystać z nowych zwolnień.
