Komisja Europejska zatwierdziła krajowe plany obronne ośmiu państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym Belgii. Informację tę przekazała w czwartek przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen. Decyzja umożliwia uruchomienie pierwszej transzy długoterminowych pożyczek na preferencyjnych warunkach. W przypadku Belgii potencjalna kwota finansowania może sięgnąć 8,34 mld euro, zgodnie z zapowiedziami przedstawionymi we wrześniu ubiegłego roku.
Pierwsza grupa państw objęta decyzją
Zatwierdzone plany dotyczą instrumentu SAFE (Security Action for Europe) i obejmują Belgię, Bułgarię, Danię, Hiszpanię, Chorwację, Cypr, Portugalię oraz Rumunię. Pozostałe państwa członkowskie mają dołączyć w kolejnych etapach. Ursula von der Leyen ogłosiła decyzję podczas wystąpienia w Limassol, gdzie uczestniczyła w inauguracji cypryjskiej prezydencji w Radzie UE.
Przewodnicząca Komisji wezwała państwa członkowskie do szybkiego zatwierdzenia planów przez Radę UE. Ma to umożliwić sprawne uruchomienie środków finansowych i rozpoczęcie realizacji zaplanowanych inwestycji obronnych.
Zdolności obronne do 2030 r.
Państwa UE zobowiązały się w ubiegłym roku do znaczącego wzmocnienia swoich zdolności wojskowych do 2030 r. Impulsem do tych działań jest trwająca agresja Rosji na Ukrainę oraz naciski ze strony Stanów Zjednoczonych na zwiększenie europejskich wydatków na obronność. Celem jest poprawa zdolności odstraszania oraz gotowości do reagowania na potencjalne zagrożenia.
Instrument SAFE dysponuje pulą około 150 mld euro, które mają zostać przeznaczone głównie na wspólne zamówienia publiczne w sektorze obronnym. Komisarz ds. obrony Andrius Kubilius podkreśla, że wspólne zakupy pozwalają obniżyć koszty, zapewnić kompatybilność sprzętu między państwami oraz skorzystać z bardzo korzystnego ratingu kredytowego Unii Europejskiej.
Jakie zakupy mogą być finansowane
Zakres wydatków kwalifikujących się do finansowania w ramach SAFE jest szeroki. Obejmuje on między innymi amunicję, pociski, systemy artyleryjskie, drony, systemy obrony powietrznej i przeciwrakietowej, cyberobronę oraz projekty związane z mobilnością wojskową. Warunkiem uzyskania finansowania jest jednak zagwarantowanie w kontraktach, że co najmniej 65 procent wartości komponentów pochodzi z Unii Europejskiej, Ukrainy lub państw należących do EOG-EFTA.
Belgijskie priorytety obronne
Państwa członkowskie miały obowiązek przedstawić swoje plany do końca listopada. Belgijski minister obrony Theo Francken zaprezentował wcześniej w parlamencie główne priorytety kraju. Obejmują one rozwój zintegrowanych systemów obrony powietrznej i przeciwrakietowej, systemów walki lądowej, zakup amunicji i dronów oraz systemów przeciwdziałania zagrożeniom powietrznym, potencjalnie we współpracy z Ukrainą. W planach znajdują się także inwestycje w zdolności morskie oraz wspólne projekty w zakresie zdolności kosmicznych.
Dodatkowe instrumenty finansowe
Poza programem SAFE Komisja Europejska zaproponowała państwom członkowskim możliwość tymczasowego wyłączenia wydatków obronnych z obliczania deficytu budżetowego. Według szacunków Komisji mechanizm ten może pozwolić na zmobilizowanie dodatkowych 650 mld euro na cele związane z obronnością w całej Unii Europejskiej.
