Minister pracy David Clarinval (MR) poinformował w czwartek w Izbie Reprezentantów, że rząd analizuje rozwiązania mające lepiej dostosować obowiązujące ramy prawne do realiów, z jakimi mierzą się opiekunowie nieformalni. Wystąpienie było reakcją na liczne świadectwa osób, które w wyniku reformy systemu zasiłków dla bezrobotnych mogą wkrótce utracić prawo do świadczeń. Odpowiadając na pytania pięciu parlamentarzystów, minister zapowiedział prace nad mechanizmami, które w większym stopniu uwzględnią sytuację osób poszukujących pracy, a jednocześnie sprawujących intensywną opiekę nad bliskimi.
Opiekunowie nieformalni w centrum debaty politycznej
Po nagłośnieniu historii opiekunów nieformalnych zagrożonych utratą świadczeń pojawiły się pytania o możliwą korektę stanowiska koalicji rządowej określanej jako Arizona. Jeszcze niedawno minister Clarinval wskazywał w mediach, że problem ten należy przede wszystkim do kompetencji regionalnych w zakresie polityki wobec osób z niepełnosprawnościami i rodzin. Podczas czwartkowego posiedzenia Izby jego ton był jednak wyraźnie bardziej wyważony.
Szef resortu pracy podkreślił, że opiekunowie nieformalni pełnią w społeczeństwie niezwykle istotną rolę, często w ciszy i bez rozgłosu przejmując odpowiedzialność za trudne, wymagające i głęboko ludzkie zadania. Wzmocnienie uznania, statusu i praw tej grupy określił jako realny priorytet społeczny zapisany w umowie koalicyjnej, który – jak zaznaczył – w pełni popiera.
Zasiłki nie mogą być jedyną odpowiedzią na potrzeby opiekuńcze
Clarinval zaznaczył jednocześnie, że system zasiłków dla bezrobotnych, oparty na zasadzie dostępności dla rynku pracy, nie może służyć jako długoterminowe rozwiązanie dla sytuacji opiekuńczych. Podkreślił jednak, że nie oznacza to pozostawienia opiekunów nieformalnych samych sobie.
Z danych za 2024 r. wynika, że średnio 297 osób poszukujących pracy miesięcznie korzystało ze zwolnienia z obowiązku aktywnego poszukiwania zatrudnienia ze względu na opiekę nad bliskimi. Równocześnie około 22 000 pracowników łączyło pracę zawodową z intensywnymi obowiązkami opiekuńczymi dzięki systemom kredytu czasowego oraz urlopów tematycznych.
Propozycje analizowane przez rząd
Minister przedstawił główne kierunki rozważanych zmian. Obejmują one szersze i bardziej spójne uznanie statusu opiekuna nieformalnego w różnych dziedzinach prawa, zwiększenie przejrzystości przepisów, uproszczenie procedur administracyjnych oraz wzmocnienie już istniejących form urlopów opiekuńczych. Clarinval pozytywnie odniósł się także do projektu ustawy złożonego przez posłankę Nahimę Lanjri (CD&V), którego celem jest uelastycznienie niektórych elementów urlopu tematycznego przeznaczonego dla opiekunów nieformalnych.
Krytyka opozycji i zarzuty o brak konkretów
Zapowiedzi ministra nie przekonały jednak opozycji, która uznała je za zbyt ogólne i spóźnione. Organizacje pozarządowe od miesięcy alarmują o trudnej sytuacji wielu rodzin. Poseł François De Smet (DéFI) domagał się przedstawienia jasnego harmonogramu działań oraz zawieszenia wykluczeń z systemu zasiłków. Posłanka Sofie Merckx (PTB) stwierdziła, że opiekunowie nieformalni nie potrzebują deklaracji współczucia, lecz konkretnych i szybkich decyzji.
Posłanka Sarah Schlitz (Ecolo) zwróciła uwagę, że wspomniany projekt ustawy dotyczy głównie osób, które czasowo ograniczyły wymiar pracy i otrzymują uzupełniające świadczenie z ONEM, na przykład w związku z poważną operacją bliskiego. Jej zdaniem proponowane rozwiązania nie poprawią sytuacji osób sprawujących pełnoetatową, długotrwałą opiekę nad bliskimi z powodu braku miejsc w placówkach opiekuńczych. W ocenie Schlitz ta grupa potrzebuje rzeczywistego statusu prawnego, który zapewni stabilne i adekwatne wsparcie.
