Test Achats/Test Aankoop chce roku zbioru na butelkach oliwy – napis „extra vierge” nie gwarantuje najwyższej jakości, bo oliwa z czasem traci walory

Belgijska organizacja konsumencka Test Achats/Test Aankoop apeluje, by na butelkach oliwy z oliwek podawać rok zbioru. Dzięki temu konsument mógłby lepiej ocenić, jakiej jakości produkt kupuje. Etykieta „extra vierge” nie oznacza bowiem automatycznie, że w butelce jest oliwa najwyższej jakości. Oliwa z czasem traci walory, a bez roku zbioru kupujący może tylko zgadywać, jak stary jest produkt – informuje nadawca publiczny VRT (serwis VRT NWS) w materiale z podcastu „Het Uur van de Waarheid”.

Wiele butelek na półkach belgijskich sklepów chwali się na etykiecie napisem „extra vierge najwyższej jakości”. Co właściwie oznacza to określenie?

Co oznacza „extra vierge”

Oliwa extra vierge to najwyższa i najczystsza klasa oliwy z oliwek. To nierafinowany olej uzyskiwany przez tłoczenie mechaniczne na zimno. Jego kwasowość wynosi maksymalnie 0,8 procent, a smak jest owocowy, gorzkawy i wyrazisty, bez wad smakowych. Gdy kwasowość rośnie do maksymalnie 2 procent, mowa o oliwie vierge. Powyżej 2 procent oliwę określa się jako „lampant” i nie nadaje się ona do spożycia przez ludzi.

Jak sprawdza się jakość

Aby stwierdzić, czy oliwa jest „extra vierge”, bada się ją nie tylko w laboratorium. Musi ją też ocenić wyszkolony panel degustatorów uznany przez Międzynarodową Radę Oliwną (International Olive Council). Oliwa to jedyny produkt spożywczy w Unii Europejskiej, w przypadku którego taka degustacja jest obowiązkowa.

Smaki mogą się jednak różnić. Jeśli panel uzna, że oliwa spełnia wymogi jakościowe, producent może sprzedawać ją jako extra vierge. Jeśli nie, producent ma prawo zlecić ponowny test dwóm innym panelom. Zdaniem Bruno De Meulenaera, profesora chemii żywności na Uniwersytecie w Gandawie (UGent), mówi to coś o wiarygodności takich testów.

Ci ludzie są regularnie szkoleni, ale nie da się uniknąć tego, że wkrada się subiektywizm – mówi Bruno De Meulenaer.

Rok zbioru ma dać jasność

Najwyższą klasę extra vierge można więc uzyskać tylko wtedy, gdy także smak i zapach są bez zarzutu. Te z czasem mogą się jednak zmienić.

Jeśli butelka stoi w sklepie trochę za długo albo oliwa jest zmieszana z oliwą z poprzednich zbiorów, to jej jakość jest już nieco gorsza – wyjaśnia Laura Clays z Test Achats/Test Aankoop.

Organizacja konsumencka regularnie przeprowadza testy, by sprawdzić, czy oliwa spełnia wymogi jakościowe. Według De Meulenaera oliwa z czasem traci jakość, bo utlenia się w wyniku reakcji chemicznych z tlenem i wodą. Na butelce może nadal widnieć napis „extra vierge”, ale w praktyce bywa, że nie jest to już prawdą.

Dlatego Test Achats/Test Aankoop opowiada się za podawaniem roku zbioru. Konsument wiedziałby wtedy, ile oliwa ma lat, a więc czy jej jakość jako extra vierge powinna być nadal optymalna, czy już się pogorszyła. „Poza tym nie dałoby się wtedy mieszać oliw z różnych zbiorów, co obecnie czasem się zdarza” – dodaje Clays.

Na co zwracać uwagę przy zakupie i jak przechowywać oliwę

Aby jak najdłużej zachować jakość oliwy i spowolnić utlenianie, „bardzo ważne jest, by oliwa była prawidłowo zbierana, transportowana i przechowywana” – podkreśla De Meulenaer.

Kupujący w supermarkecie powinien wiedzieć, że wpływ na jakość ma także rodzaj butelki. To, że wiele butelek z oliwą jest ciemnozielonych, nie jest przypadkiem. Według De Meulenaera zielony kolor zatrzymuje światło, które powoduje utlenianie. Szklana butelka z metalową nakrętką również ma swoje uzasadnienie, bo pomaga odciąć dostęp tlenu. Najlepszym wyborem są więc ciemnozielone szklane butelki z metalową nakrętką albo metalowe puszki.

Ponieważ temperatura, światło i kontakt z tlenem mają duży wpływ na starzenie się oliwy, „najlepiej przechowywać ją w temperaturze poniżej 25 stopni i w możliwie ciemnym miejscu” – radzi Clays. Jak dodaje, w ten sposób spowalnia się proces starzenia i dłużej ma się oliwę dobrej jakości.

Wiele marek próbuje też przyciągnąć klientów określeniami „classico”, „mild” czy „traditioneel”. „Brzmi dobrze, ale w rzeczywistości nic nie znaczy” – zaznacza Clays. Jak tłumaczy, gdy na butelce widnieją takie określenia, można przyjąć, że nie jest to oliwa z pierwszego tłoczenia, bo w przeciwnym razie producent użyłby określenia „vierge” lub „extra vierge”.