Nowy komitet doradczy minister Glatigny zbierze się po raz pierwszy 13 października – największe związki zawodowe wciąż niezdecydowane

Pierwsze posiedzenie nowego komitetu doradczego (Comité d’avis) minister edukacji Federacji Walonia-Bruksela (Wspólnoty Francuskiej) Valérie Glatigny odbędzie się we wtorek 13 października z udziałem około 30 przedstawicieli środowiska szkolnego. Jak podaje dziennik La Libre Belgique, nowy organ ma doradzać rządowi Federacji Walonia-Bruksela w sprawie wykonalności reform jeszcze przed ich wprowadzeniem. Powstaje w czasie, gdy od kilku miesięcy narasta niezadowolenie w szkolnictwie, a sektor regularnie zarzuca minister brak konsultacji. Na razie nie wiadomo, czy przy stole zasiądą dwa największe związki zawodowe w sektorze.

Od komitetu Paktu do nowego modelu konsultacji

Związki zawodowe wielokrotnie skarżyły się, że od kwietnia 2025 r. nie odbyło się ani jedno posiedzenie komitetu konsultacyjnego reformy szkolnictwa „Pakt na rzecz doskonałości nauczania”, mimo nieustannych próśb ze strony szkół. Komitet Paktu, powołany w 2017 r., miał właśnie służyć konsultacjom – wspólnemu namysłowi nad reformami i towarzyszeniu ich wdrażaniu razem z uczestnikami życia szkolnego. Zasiadały w nim federacje organów prowadzących szkoły (FPO), związki zawodowe, federacje stowarzyszeń rodziców oraz Generalna Administracja Edukacji.

W czerwcu 2025 r. gabinet Valérie Glatigny zapowiedział jednak opracowanie „nowego modelu konsultacji” wokół reform Paktu. Rok później, 5 czerwca 2026 r., gdy nowy komitet wciąż nie działał, gniew środowiska szkolnego sięgnął zenitu przy głosowaniu nad dekretem programowym II, który zawierał szereg oszczędności w edukacji. Po tym napiętym okresie zarówno premier Federacji Walonia-Bruksela Elisabeth Degryse (Les Engagés), jak i Valérie Glatigny zadeklarowały chęć ożywienia dialogu z sektorem. Kilka tygodni później minister edukacji ogłosiła pierwsze posiedzenie nowego organu konsultacyjnego i podała jego datę – wtorek 13 października.

Około 30 uczestników i dwie nowości

Jak wyjaśnia gabinet minister, komitet doradczy zgromadzi około 30 przedstawicieli różnych obszarów edukacji, którzy jeszcze przed wprowadzeniem reform mają przedstawiać rządowi ocenę ich wykonalności. Tematem mogą być np. bilans wdrażania wspólnej podstawy programowej w 1. klasie szkoły średniej albo jej wprowadzenie w 2. klasie. Omawiany będzie też harmonogram wdrażania tych reform. Według gabinetu komitet ma pozwolić przewidzieć trudności, ocenić, jak środki sprawdzą się w praktyce w szkołach, i czy będą trwałe – tak, by reformy dało się realizować w dłuższej perspektywie.

W składzie nowego komitetu są dwie nowości. Poza uczestnikami obecnymi już w komitecie Paktu do rozmów dołączą przedstawiciele dyrekcji szkół, a w zależności od tematu będą mogli być zapraszani goście spoza szkoły, by spojrzeć na sprawy szerzej. Przy reformie kształcenia zawodowego (qualifiant) mogłaby się np. wypowiedzieć organizacja prywatnych pracodawców AKT for Wallonia, a przy reformie ośrodków PMS (centrów psychologiczno-medyczno-społecznych) – eksperci od zdrowia psychicznego. Zaproszeni zostaną również dwaj eksperci akademiccy i dwaj eksperci od budżetu, by reformy były wykonalne zarówno pod względem pedagogicznym, jak i budżetowym.

Według gabinetu część grup uczestników otrzymała określoną liczbę miejsc – na przykład każda federacja organów prowadzących oraz sieć szkół WBE mogą mieć po dwóch członków. W innych przypadkach „pozostawiono autonomię samym uczestnikom, by mogli wyznaczyć swoich członków” – zapewnia gabinet.

Dlaczego dopiero teraz

Pozostaje kilka otwartych pytań, m.in. o to, dlaczego nowy komitet rusza w październiku, półtora roku po ostatnim posiedzeniu komitetu Paktu, mimo próśb o konsultacje płynących ze szkół. Gabinet odpowiada, że przedstawienie tekstu rządowi nie oznacza przerwania konsultacji.

Spotkania organizowane co sześć tygodni ze związkami zawodowymi, federacjami organów prowadzących (FPO), WBE i stowarzyszeniami dyrekcji są kontynuowane. Nowy komitet doradczy, który będzie się zbierał raz w miesiącu, uzupełni istniejące mechanizmy, a nie je zastąpi. Zapewni dodatkową przestrzeń konsultacji poświęconą głównym kierunkom reform – odpowiada gabinet.

Według związków zawodowych te istniejące mechanizmy nie pozwalały jednak na prawdziwe konsultacje. Część z nich przestała nawet odpowiadać na zaproszenia gabinetu, bo czuła, że jest wysłuchiwana, ale nie słyszana. 1 września Roland Lahaye ze związku CSC-Enseignement rozczarowany opuścił spotkanie z Valérie Glatigny. „Minister trzyma się swoich stanowisk. Ma piasek w uszach i nie chce słyszeć o trudnościach, jakie przeżywają szkoły” – mówił wówczas.

Na pytanie, czy nie jest za późno na nowy proces konsultacji po przyjęciu środków najtrudniejszych do zaakceptowania dla szkół, gabinet zaprzecza: „Środki przyjęte od początku kadencji były konsultowane, czy to na spotkaniach organizowanych co sześć tygodni, czy po pierwszym czytaniu w rządzie”. Jednocześnie przyznaje: „ale oczywiście usłyszeliśmy, że związki zawodowe chcą przestrzeni do rozmowy o głównych kierunkach, zwłaszcza tych zapisanych w naszym rządowym planie działania”.

Dlaczego nie wrócono po prostu do modelu komitetu Paktu? Gabinet tłumaczy:

Chcieliśmy stworzyć przestrzeń, by odnowić dialog i lepiej uwzględnić zmiany w społeczeństwie oraz nowe wyzwania, przed którymi szkolnictwo stoi od wdrożenia Paktu w 2015 r. Ta przestrzeń będzie otwarta dla innych uczestników, takich jak dyrekcje szkół, które muszą wdrażać reformy w praktyce, czy podmioty spoza szkoły – wyjaśnia gabinet minister.

Niewiadoma: związki zawodowe

Nadal nie wiadomo, które związki zawodowe zasiądą do stołu na pierwszym posiedzeniu 13 października. Udział potwierdził już związek SLFP, ale nie zrobiły tego jeszcze socjalistyczny związek CGSP i chrześcijański związek CSC – dwa największe związki w sektorze.

Jak zauważa La Libre, nic nie jest jeszcze przesądzone. Posiedzenie 13 października może pokazać, czy nowa formuła konsultacji zaproponowana przez Valérie Glatigny odpowiada związkom i innym uczestnikom życia szkolnego oraz czy pozwoli im poczuć, że są naprawdę słyszani. Spór o reformy minister trwa w czasie, gdy w szkołach Federacji Walonia-Bruksela od kilku dni protestują uczniowie – o protestach pisaliśmy na naszym portalu.