INAMI/RIZIV pozwoli lekarzom i szpitalom porównywać swoją praktykę – cel to oszczędności i lepsza opieka

Krajowy Instytut Ubezpieczeń Chorobowych i Inwalidzkich INAMI/RIZIV opracował narzędzie, które pozwoli porównywać praktykę lekarzy, dentystów i szpitali. Jak zapewnia instytut, celem są oszczędności, ale również promowanie dobrych praktyk. Pod koniec 2027 r. lekarze i dentyści będą mogli zestawić swoje działania i sposób przepisywania leków z praktyką kolegów z podobnych dziedzin, a szpitale – z innymi placówkami.

Między jakością a finansami

Opieka zdrowotna znajduje się w kleszczach dwóch wymogów: jak najwyższej jakości i utrzymania stabilności finansowej. Stąd coraz większy nacisk na tzw. „właściwą opiekę" – odpowiednie świadczenia we właściwym miejscu, we właściwym czasie i dla właściwej osoby.

Pod tym względem Belgia wciąż ma sporo do poprawy. Regularnie przywoływane są przykłady: zbyt wiele leków przeciwdepresyjnych, leków na cholesterol czy inhibitorów wydzielania kwasu żołądkowego, zbędne badania obrazowe i niepotrzebne protezy. W praktyce widać przede wszystkim duże różnice, dla których brakuje jasnego wyjaśnienia.

Trudno natomiast dokładnie zmierzyć skalę zjawiska. W planie strategicznym poświęconym temu zagadnieniu INAMI/RIZIV powołuje się na kanadyjskich badaczy, według których około 30 procent praktyk w opiece zdrowotnej wymaga bliższego przyjrzenia się. Nie dysponują oni danymi dla Belgii, gdzie na opiekę zdrowotną przeznacza się 46 miliardów euro z budżetu publicznego. Jak jednak wskazuje instytut, najnowsze analizy i raporty pokazują „niemałą część świadczeń, których efektywność można podważyć".

Porównanie z kolegami po fachu

W ostatnich miesiącach INAMI/RIZIV dopracował konkretny plan działania. Kilka z 29 zapisanych w nim działań dotyczy lekarzy i dentystów. Za pośrednictwem portalu internetowego ProSanté mogą oni już teraz sprawdzić zestawienie wszystkich wykonanych przez siebie świadczeń.

Kolejny krok zapowiedziano na koniec 2027 r. – wtedy będą mogli porównać swoją praktykę z praktyką kolegów pracujących w podobnych dziedzinach. Porównanie obejmie nie tylko wykonywane świadczenia, ale także sposób przepisywania leków.

Jak podkreśla INAMI/RIZIV, narzędzie nie służy wyłącznie wykrywaniu nadmiernego korzystania ze świadczeń. „Może też pomóc ustalić, co jest potrzebne do właściwej opieki nad pacjentem, a pozostaje niedostatecznie wykorzystywane." Jako przykład instytut podaje leki przeciwcukrzycowe i przeciwzakrzepowe, które bywają przepisywane zbyt oszczędnie.

Próg uzasadnienia dla operacji kolana

System informacji zwrotnej ma sprawić, że świadczeniodawcy lepiej uświadomią sobie własną praktykę. Odpowiada jednak również na dążenie władz do skuteczniejszego wykrywania praktyk medycznych odbiegających od normy.

Działa już kilka takich mechanizmów. W 2023 r. INAMI/RIZIV wprowadził pierwszy „próg uzasadnienia", by ograniczyć rosnącą liczbę operacji kolana. Od tego czasu u pacjentów powyżej 50. roku życia lekarze mogą wykonywać nie więcej niż 45 procent swoich zabiegów łąkotki.

Na początku tego roku okazało się, że ograniczenie działa – dzięki limitowi liczba operacji łąkotki spadała wyraźnie szybciej. Monitorowane są też inne świadczenia, takie jak skierowania na tomografię komputerową i rezonans magnetyczny czy decyzje o chirurgii bariatrycznej.

Przejrzystość także dla szpitali

INAMI/RIZIV nie ogranicza się do pojedynczych świadczeniodawców. „Szpitale również muszą móc rozliczyć się ze swojej działalności." Minister zdrowia publicznego Frank Vandenbroucke (Vooruit) już wcześniej zwracał uwagę, że różnice w praktyce są widoczne także między placówkami.

Szpitale będą co roku otrzymywać za pośrednictwem tego samego portalu co lekarze i dentyści raporty przedstawiające ich działalność. Pod koniec 2027 r. także dla nich zostanie wprowadzony benchmarking, pozwalający porównać się z innymi placówkami.

„W pełni to popieramy. Nie jako cel sam w sobie, lecz dlatego, że zapewnia to niezbędną przejrzystość wobec obywateli i stanowi zachętę do poprawy jakości opieki" – komentuje Margot Cloet z flamandzkiej federacji placówek opieki zdrowotnej Zorgnet-Icuro.

Jak informuje INAMI/RIZIV, na realizację tych działań nie przewidziano osobnego budżetu. „Będą one realizowane głównie z własnych środków" – podkreśla instytut.