Dziennikarze idą do Trybunału Konstytucyjnego – podatek od praw autorskich wzrósł im dwukrotnie

Organizacje zrzeszające zawodowych dziennikarzy przygotowują skargę do belgijskiego Trybunału Konstytucyjnego. Chcą uchylenia przepisów, które od początku 2026 r. pozbawiły dziennikarzy prawa do ryczałtowego odliczania kosztów przy rozliczaniu przychodów z praw autorskich. Skutkiem tej zmiany jest podwojenie obciążenia podatkowego – z 7,5 do 15 procent. Jak ustalił dziennik L’Echo, skargę przygotowują Stowarzyszenie Dziennikarzy Zawodowych (AJP) oraz Spółka Praw Autorskich Dziennikarzy (SAJ).

Flamandzka organizacja już złożyła skargę

Trybunał Konstytucyjny zajmie się reformą systemu podatkowego dotyczącego praw autorskich. Organizacja zrzeszająca flamandzkich dziennikarzy, Vlaamse Vereniging van Journalisten (VVJ), złożyła już własną skargę – wynika ze strony internetowej Trybunału.

Jak działał preferencyjny system

Prawa autorskie są objęte korzystnym systemem podatkowym, który ma chronić twórców ze względu na duże wahania ich dochodów z roku na rok. Gdyby przychody te były opodatkowane według krańcowej stawki podatku dochodowego od osób fizycznych, w lepszych latach obciążenie mogłoby być bardzo wysokie, podczas gdy w słabszych przychody byłyby zbyt niskie, aby zrekompensować wcześniej zapłacony podatek.

Aby ograniczyć ten problem, przychody z praw autorskich objęto zryczałtowanym podatkiem od dochodów kapitałowych w wysokości 15 procent. Do 2025 r. stosowano przy tym ryczałt kosztowy: przed naliczeniem podatku twórcy mogli odliczyć 50 procent swoich należności do kwoty 20 100 euro oraz 25 procent w przedziale od 20 100 do 40 190 euro. W większości przypadków, czyli przy przychodach poniżej 20 100 euro, efektywne obciążenie podatkowe spadało dzięki temu do 7,5 procent.

Ryczałt tylko dla posiadaczy zaświadczenia artystycznego

Reforma, która weszła w życie 1 stycznia, zarezerwowała ryczałt kosztowy wyłącznie dla osób posiadających zaświadczenie o pracy artystycznej (attestation du travail des arts). W praktyce mogą więc z niego korzystać jedynie artyści, między innymi muzycy, pisarze, aktorzy, wokaliści czy tancerze.

Dziennikarze zostali faktycznie wyłączeni z tego systemu i nie mogą już stosować ryczałtowego odliczenia kosztów. W rezultacie obciążenie podatkowe ich przychodów z praw autorskich podwoiło się, rosnąc z 7,5 do 15 procent. Dla wielu dziennikarzy, dla których prawa autorskie stanowią istotną część dochodów, oznaczało to odczuwalny spadek zarobków.

Argumenty skarżących

Zdaniem AJP i SAJ kryterium ograniczające możliwość korzystania z ryczałtu kosztowego do osób pracujących w sektorze sztuki nie odpowiada celowi reformy.

Organizacje argumentują w szczególności, że nie ma podstaw, aby uzależniać stosowanie ryczałtu od posiadania zaświadczenia o pracy artystycznej, skoro celem zmian było zarezerwowanie systemu praw autorskich dla osób uzyskujących nieregularne dochody – a w takiej sytuacji znajduje się wielu dziennikarzy.

Do skargi mają przyłączyć się również inne organizacje zarządzające prawami autorskimi, w tym PlayRight, zajmująca się prawami artystów wykonawców.