Ponad połowa osób wykluczonych z zasiłku dla bezrobotnych wnioskuje o dochód integracyjny – odsetek wyższy od rządowych prognoz

Spośród 99 tysięcy osób, które w tym roku utraciły prawo do zasiłku dla bezrobotnych, ponad 53 procent złożyło wniosek o dochód integracyjny. Odsetek ten jest wyraźnie wyższy od prognoz rządu. Z wyliczeń federalnej służby ds. integracji społecznej SPP/POD Intégration sociale wynika, że większość wniosków rozpatrzono pozytywnie, natomiast około 9 tysięcy osób długotrwale bezrobotnych otrzymało decyzję odmowną. Widoczne są przy tym znaczne różnice między regionami.

Trzy fale wykluczeń od stycznia do kwietnia

W styczniu, marcu i kwietniu rząd Barta De Wevera przeprowadził trzy pierwsze fale wykluczeń z systemu, będące skutkiem ograniczenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych do maksymalnie dwóch lat. Według krajowego urzędu ds. zatrudnienia ONEM/RVA w pierwszych sześciu miesiącach objęły one łącznie 99 166 osób. W całym procesie wychodzenia z systemu, który potrwa do lipca 2027 r., prawo do zasiłku ma stracić około 180 tysięcy osób.

W pierwszym etapie, w styczniu, świadczenia utraciły osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych od co najmniej 20 lat, a także młodzi ludzie korzystający z zasiłku na start zawodowy przez ponad rok. Na początku marca mechanizmem objęto osoby pobierające świadczenie od ośmiu do 20 lat. W kwietniu dołączyli do nich wszyscy pozostający bez pracy od dwóch do ośmiu lat.

52 600 wniosków, ponad 43 600 przyznanych świadczeń

Spośród 99 tysięcy osób długotrwale bezrobotnych, którym odebrano już zasiłek, około 52 600 złożyło w swoim CPAS/OCMW, czyli gminnym ośrodku pomocy społecznej, wniosek o dochód integracyjny. Tak wynika z wyliczeń SPP/POD Intégration sociale. Federalna służba publiczna analizująca najważniejsze działania na rzecz walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym ustaliła dla każdej gminy, ile osób po utracie zasiłku otrzymało dochód integracyjny.

Świadczenie przyznano nieco ponad 43 600 osobom, czyli 83 procentom wszystkich wnioskodawców. Oznacza to, że po szczegółowym zbadaniu sytuacji CPAS/OCMW uznał, iż osoby te nie mają prawa do innego świadczenia ani żadnej innej możliwości uzyskania dochodu. Dochód integracyjny pełni więc funkcję ostatniej siatki bezpieczeństwa. Jego wypłata najczęściej wiąże się z szeregiem warunków, dotyczących między innymi wsparcia w powrocie na rynek pracy oraz poszukiwania zatrudnienia.

W przypadku nieco mniej niż 9 tysięcy osób, które utraciły zasiłek między styczniem a końcem czerwca, analiza sytuacji społecznej i finansowej wykazała natomiast brak prawa do wsparcia, dlatego wnioski zostały odrzucone. Powodem może być na przykład zbyt wysoki dochód gospodarstwa domowego uzyskiwany przez pracującego partnera.

Wyraźniejsze przejście w Walonii

W skali kraju na dochód integracyjny przechodzi nieco ponad 44 procent osób, które pobierały zasiłek dla bezrobotnych przez ponad dwa lata. Jak dotąd jest to wynik znacznie wyższy od scenariusza „jeden na trzech”, na którym opierali się rząd De Wevera i minister pracy David Clarinval z MR, zapowiadając reformę. Osoby, które nie wystąpiły o dochód integracyjny, pracują, pobierają świadczenie chorobowe, dysponują innym źródłem dochodu albo zniknęły z oficjalnych statystyk.

Widoczne są również znaczne różnice regionalne. We Flandrii 8 016 spośród 23 367 przypadków odebrania zasiłku zakończyło się złożeniem wniosku o dochód integracyjny, co odpowiada około 34 procentom. W Regionie Stołecznym Brukseli odsetek ten wynosi 43,9 procent, natomiast w Walonii sięga blisko 49 procent.

Kto pobiera świadczenie i w jakiej wysokości

Wśród osób, które po wykluczeniu z systemu zasiłków otrzymują obecnie dochód integracyjny, nieco ponad połowę stanowią osoby samotne. Około 31 procent ma na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko. Pozostałe niespełna 17 procent mieszka w jednym gospodarstwie domowym z partnerem, współlokatorem lub rodzicami.

Wysokość świadczenia zależy od sytuacji rodzinnej, ewentualnych innych dochodów oraz posiadanych środków. Dla osób mieszkających wspólnie wynosi maksymalnie 893,65 euro miesięcznie, dla osób samotnych 1 340,47 euro, a w gospodarstwach domowych z dziećmi na utrzymaniu górny pułap sięga 1 811,57 euro miesięcznie. Kwota może zostać obniżona z uwagi na dochody rodziców zameldowanych pod tym samym adresem lub pełnoletnich dzieci mieszkających z daną osobą, a także ze względu na oszczędności, regularne darowizny od znajomych, spadki lub alimenty wypłacane przez byłego partnera.

W większości przypadków dochód integracyjny jest niższy od zasiłku dla bezrobotnych. W zależności od sytuacji rodzinnej, długości okresu pozostawania bez pracy, ostatniego znanego wynagrodzenia oraz przebiegu kariery zawodowej dzienne świadczenie osób zatrudnionych wcześniej w pełnym wymiarze czasu pracy wynosi od 29,27 do 106,65 euro. W przeliczeniu na miesiąc daje to od 761,02 do 2 772,90 euro.

Praca lub choroba

Nie wiadomo dokładnie, ile osób po utracie zasiłku znalazło zatrudnienie lub zaczęło korzystać z innego świadczenia. Pierwsze raporty ONEM/RVA, obejmujące wyłącznie pierwszą i drugą falę wykluczeń, wskazywały, że około 10 procent podjęło pracę, a około dziewięć procent przeszło pod opiekę kasy chorych.

Oczekuje się, że w kolejnych falach odsetek osób aktywnych zawodowo będzie wyższy. Ma to wynikać z krótszego okresu pozostawania bez pracy oraz mniejszego udziału osób samotnych.