Ponad 9,5 tysiąca zgonów rocznie z powodu chorób powiązanych z nadwagą – Sciensano po raz pierwszy policzyło skalę zjawiska

W 2022 r. w Belgii z powodu chorób związanych ze zbyt wysokim wskaźnikiem masy ciała zmarło 9 509 osób. Stanowiło to ponad osiem procent wszystkich zgonów odnotowanych w kraju. Wynika to z nowych wyliczeń instytutu zdrowia publicznego Sciensano, który po raz pierwszy oszacował skalę tego zjawiska. Jak informuje VRT NWS, wśród kobiet najczęstszą przyczyną śmierci była choroba Alzheimera, natomiast wśród mężczyzn choroba niedokrwienna serca. Więcej zgonów zanotowano w Walonii i Brukseli niż we Flandrii, choć od 2013 r. sytuacja we wszystkich regionach pozostaje mniej więcej stabilna.

Pierwsze takie wyliczenia

„Po raz pierwszy obliczyliśmy, jaki wpływ na liczbę zgonów ma zbyt wysokie BMI” – mówi Brecht Devleesschauwer ze Sciensano. Instytut przeanalizował najnowsze dostępne dane z 2022 r., a także informacje sięgające 2013 r.

„W 2022 r. na choroby powiązane ze zbyt wysokim BMI zmarło łącznie 9 509 osób. Ta liczba odpowiada ponad ośmiu procentom wszystkich zgonów w naszym kraju” – wskazuje badacz. Z badania dotyczącego sposobu odżywiania, przeprowadzonego przez Sciensano w latach 2022-2023, wynika, że nadwagę ma 49 procent mieszkańców Belgii. Problem ten dotyczy przede wszystkim osób starszych oraz mężczyzn.

Wskaźnik masy ciała, czyli BMI, został opracowany w XIX wieku przez gandawskiego profesora Adolphe’a Queteleta. Od lat stosuje się go na całym świecie do oceny, czy masa ciała znajduje się w zdrowym zakresie. BMI oblicza się, dzieląc masę ciała w kilogramach przez wzrost w metrach podniesiony do kwadratu. Wynik od 18,5 do 25 oznacza prawidłową masę ciała, od 25 do 30 nadwagę, a wartość od 30 wskazuje na otyłość. Wynik poniżej 18,5 oznacza niedowagę. W przypadku dzieci i młodzieży stosuje się odrębne, odpowiednio dostosowane tabele.

Zgony przede wszystkim po 65. roku życia

Zależności te są widoczne również w statystykach umieralności. Z wyliczeń Sciensano wynika, że z powodu chorób związanych ze zbyt wysokim BMI umierają przede wszystkim osoby powyżej 65. roku życia. Problem wyraźnie częściej dotyczy mężczyzn niż kobiet, a największą liczbę takich zgonów odnotowuje się w grupie wiekowej od 65 do 85 lat.

Odwrotna sytuacja występuje jedynie wśród osób powyżej 85. roku życia. W tej grupie z powodu zbyt wysokiego BMI częściej umierają kobiety. Badacze wskazują, że prawdopodobnie wiąże się to z dłuższym przeciętnym trwaniem życia kobiet.

Choroby serca u mężczyzn, alzheimer u kobiet

Największą grupę przyczyn zgonów w 2022 r. stanowiły choroby układu krążenia, odpowiedzialne za 3 900 przypadków śmierci. Z powodu choroby niedokrwiennej serca zmarło 2 009 osób, schorzeń naczyniowo-mózgowych 1 171, a migotania i trzepotania przedsionków 718. Choroba Alzheimera oraz inne postacie otępienia doprowadziły do 1 652 zgonów, natomiast przewlekła choroba nerek do 661.

Widoczne są przy tym różnice między kobietami i mężczyznami. Wśród kobiet najwięcej zgonów powodowały choroba Alzheimera i inne postacie demencji. U mężczyzn najważniejszą przyczyną była natomiast choroba niedokrwienna serca. W ich przypadku większy udział w obciążeniu chorobowym miały również nowotwory układu pokarmowego oraz inne nowotwory związane z otyłością.

Różnice te można częściowo wyjaśnić dłuższym przeciętnym trwaniem życia kobiet, które są przez to liczniej reprezentowane w grupie osób powyżej 84. roku życia. „U mężczyzn chodzi raczej o przyczyny zgonów występujące we wcześniejszym wieku” – wyjaśnia Devleesschauwer. „U kobiet są to choroby pojawiające się w starszym wieku, takie jak różne formy demencji.”

Najmniej zgonów we Flandrii, najwięcej w Walonii

W Brukseli i Walonii odnotowano więcej zgonów z powodu chorób związanych ze zbyt wysokim BMI niż we Flandrii. Najwyższy współczynnik umieralności przypisywanej wysokiemu BMI zanotowano w Walonii – 95,21 na 100 tysięcy mieszkańców. W Regionie Stołecznym Brukseli wyniósł on 85 na 100 tysięcy, natomiast we Flandrii był najniższy i osiągnął 73,60 na 100 tysięcy mieszkańców.

Od 2013 r. we wszystkich regionach widoczny jest ogólny spadek współczynników umieralności związanej z wysokim BMI. „Nie jest to jednak duży spadek, lepiej powiedzieć, że dane pozostały mniej więcej stabilne” – zaznacza Devleesschauwer.

„Ważne wnioski”

„Te dane dają nam ważne wnioski” – ocenia badacz Sciensano. „Pokazują bowiem, że nadwaga i otyłość to podstępne, przewlekłe problemy zdrowotne, które realnie dają o sobie znać dopiero w późniejszym wieku.”

Zdaniem Devleesschauwera przy podwyższonym BMI ważne jest podjęcie odpowiednich działań wystarczająco wcześnie. Jak wskazuje, można wówczas zwiększyć aktywność fizyczną lub zmienić sposób odżywiania. Najważniejsze pozostaje jednak zapobieganie nadwadze poprzez ruch i zdrową dietę.