Europejski Dzień Pamięci o Zagładzie Romów – Komisja Europejska przypomina o 82. rocznicy i ostrzega przed antycyganizmem

W przeddzień Europejskiego Dnia Pamięci o Zagładzie Romów, obchodzonego 2 sierpnia, Komisja Europejska opublikowała oświadczenie upamiętniające 82. rocznicę jednego z najtragiczniejszych rozdziałów w historii Europy. Pod osłoną nocy ponad 4 300 dzieci, kobiet i mężczyzn pochodzenia romskiego i sinti zostało wyprowadzonych z baraków przez strażników SS, a następnie doprowadzonych do komór gazowych i zamordowanych. W czasie Zagłady zginęło 500 000 Romów. Byli oni ofiarami ludobójstwa, które pochłonęło miliony niewinnych istnień oraz zniszczyło rodziny, społeczności i kultury w całej Europie.

We wspólnym oświadczeniu przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, wiceprzewodnicząca Roxana Mînzatu oraz komisarz Hadja Lahbib przyznały, że pamięć o romskich i sinti ofiarach przez wiele lat pozostawała na marginesie. „Przez dziesięciolecia cierpienie ofiar romskich i sinti było pomijane, ich głosy nie były słyszane, a ich rodziny pozostawiono z pustką, której nigdy nie dało się wypełnić” – napisano w dokumencie.

Pamięć i odpowiedzialność wobec teraźniejszości

Oddając hołd ofiarom, autorki oświadczenia potwierdziły wspólną odpowiedzialność Unii Europejskiej za dopilnowanie, by ten rozdział Zagłady nigdy nie został zapomniany ani umniejszony. Zaznaczyły jednocześnie, że Unia musi również zdecydowanie reagować na niesprawiedliwości występujące obecnie.

„Antycyganizm pozostaje trwałym wyzwaniem dla wielu Romów w Europie i nadal napędza nierówności, wykluczenie społeczne, systemową dyskryminację oraz przemoc. To jest nie do zaakceptowania. Jesteśmy zjednoczeni przeciwko dyskryminacji, rasizmowi i nienawiści we wszystkich ich formach” – czytamy w oświadczeniu.

Unijne strategie przeciwko dyskryminacji

Przeciwdziałanie skutkom tego dziedzictwa jest jednym z fundamentów unijnych strategicznych ram na rzecz Romów na lata 2020-2030, których celem jest wspieranie włączenia społeczności romskiej we wszystkie dziedziny życia. W oświadczeniu przypomniano także o nowej unijnej strategii przeciwdziałania rasizmowi na lata 2026-2030, przyjętej w styczniu. Dokument określa antycyganizm jako odrębną i szczególnie dotkliwą formę rasizmu, wymagającą osobnych i ukierunkowanych działań.

Apel o finansowanie włączenia społecznego

Sieć European Roma Grassroots Organisations (ERGO) zwraca uwagę, że konieczne jest odwrócenie skutków wieloletnich niedoborów inwestycji w zmarginalizowanych społecznościach. Zdaniem organizacji włączenie Romów powinno stać się wyraźnym i przekrojowym priorytetem w kolejnych wieloletnich ramach finansowych (MFF). Ma to umożliwić realizację unijnych celów wyznaczonych na 2030 r. oraz zobowiązań wynikających z Europejskiego filaru praw socjalnych.