Ruch przez przejście w Rafah nadal mocno ograniczony – studenci z Gazy nie mogą dotrzeć na uczelnie w Belgii

Sytuacja w Strefie Gazy oraz przejście do drugiej fazy planu pokojowego prezydenta Donalda Trumpa zeszły na dalszy plan, gdy uwagę świata skupiło napięcie między Stanami Zjednoczonymi a Iranem wokół cieśniny Ormuz i niepewność, czy przerodzi się ono w pełnoskalową wojnę. Tymczasem, jak informuje The Brussels Times, ruch przez przejście graniczne w Rafah, otwarte w lutym, pozostaje symboliczny, a unijne projekty odbudowy wciąż czekają na rozpoczęcie.

Rafah otwarte, ale przepustowość pozostaje niewielka

Otwarcie przejścia w Rafah, nad którym nadzór sprawują pracownicy unijnej misji wsparcia granicznego EUBAM, zostało przyjęte jako pozytywny krok w realizacji planu pokojowego. Liczba osób przekraczających granicę nadal jest jednak bardzo ograniczona.

Warunki otwarcia przejścia uzgodniły Izrael i Egipt, ustalając limit od 150 do 200 osób w obu kierunkach. Wyjeżdżać mogą osoby chore i ranne wraz z osobami towarzyszącymi, natomiast wracać – ci, którzy opuścili Gazę podczas wojny. EUBAM skierowała na miejsce 30 ekspertów ds. zarządzania granicami i bezpieczeństwa z 11 państw członkowskich Unii Europejskiej.

Od otwarcia przejścia 2 lutego do ubiegłego tygodnia granicę przekroczyły w obu kierunkach 9 244 osoby – odnotowano 4 485 wjazdów i 4 759 wyjazdów. Przy założeniu, że przejście działało każdego dnia, oznacza to średnio nieco ponad 50 osób dziennie, czyli mniej więcej tyle samo, ile w pierwszym tygodniu jego funkcjonowania.

EUBAM podkreśla, że misja nie ma wpływu na liczbę osób dopuszczanych do przekroczenia granicy, ale jest gotowa obsłużyć większy ruch, jeśli Egipt i Izrael wyrażą na to zgodę. Rzecznik Komisji Europejskiej powiedział The Brussels Times, że unijna misja realizuje swój mandat. – Pokazuje to, że Unia Europejska odgrywa aktywną rolę we wdrażaniu drugiej fazy planu pokojowego – stwierdził.

Druga faza planu utknęła w martwym punkcie

Samo przejście do drugiej fazy planu nadal pozostaje zablokowane. Sporne kwestie obejmują rozbrojenie Hamasu, wycofanie się Izraela, rozmieszczenie międzynarodowych sił stabilizacyjnych oraz wejście do Gazy Komitetu Narodowego ds. Administracji Gazy.

Studenci nadal bez możliwości wyjazdu

Jedynymi osobami, które mogą opuścić Gazę bez wizy, są pacjenci wymagający leczenia. The Brussels Times opisywał w ubiegłym tygodniu przypadek palestyńskiego lekarza ze Strefy Gazy, który otrzymał stypendium na studia w Instytucie Medycyny Tropikalnej w Antwerpii (ITM), ale z powodu belgijskich ograniczeń nie mógł nawet złożyć wniosku wizowego. W takiej samej sytuacji znajduje się co najmniej sześcioro innych studentów z Gazy.

Zapytany, czy Komisja Europejska mogłaby ułatwić procedurę wizową i skoordynować ewakuację tych osób, rzecznik odesłał do państw członkowskich, które odpowiadają za kwestie konsularne.

Pierwsza odpowiedź strony belgijskiej była odmowna, pojawiają się jednak sygnały dające nadzieję na zmianę sytuacji. Instytut w Antwerpii poinformował, że oferta stypendialna pozostaje aktualna, jeśli studenci będą mogli przyjechać do Belgii w późniejszym terminie.

Minister przyznaje, że jest problem, i szuka rozwiązania

Minister spraw zagranicznych Belgii Maxime Prévot określił jako problematyczną sytuację, w której osoby mające stypendium na studia w Belgii nie mogą z niego skorzystać, ponieważ nie są w stanie opuścić Gazy. – Mam więc nadzieję, że uda się znaleźć rozwiązanie również dla nich – powiedział.

Trudności dotyczą także osób posiadających ważną wizę. Minister zapewnił, że aktywnie pracuje nad realistycznym i możliwym do wdrożenia rozwiązaniem dla osób przebywających obecnie w Gazie, które otrzymały zgodę na przyjazd do Belgii, w tym naukowców i stypendystów.

Zgodnie z niedawnym orzeczeniem belgijskiego sądu Belgia ma umożliwić zdalne składanie wniosków wizowych, jednak rząd dotychczas nie zastosował się do tej decyzji. Innym rozwiązaniem byłaby zgoda Izraela na wyjazd stypendystów z Gazy, aby mogli złożyć wniosek wizowy w odpowiednim konsulacie europejskim w Jerozolimie.

Projekty wczesnej odbudowy nadal nie zostały uruchomione

Osobną kwestią pozostają dwa duże projekty wczesnej odbudowy, zapowiedziane przez Komisję Europejską podczas niedawnego spotkania Grupy Darczyńców na rzecz Palestyny w Brukseli. Dotyczą one gospodarki odpadami i bezpieczeństwa wodnego w Gazie. Komisarz ds. regionu Morza Śródziemnego Dubravka Šuica mówiła wówczas o „porozumieniu” z władzami Izraela w sprawie ich realizacji.

Jej spotkanie z izraelskim ministrem spraw zagranicznych Gideonem Sa’arem przedstawiano jako pozytywne, choć bardziej prawdopodobne jest, że strony osiągnęły jedynie nieformalne porozumienie, bez podpisania oficjalnego dokumentu. Rzecznik izraelskiego ministerstwa spraw zagranicznych nie odpowiedział na prośbę o wyjaśnienie.

Zapytany, czy dwa tygodnie po ogłoszeniu projekty zostały już uruchomione, rzecznik Komisji odpowiedział, że komisarz Šuica podczas ostatniej wizyty w Izraelu podkreślała gotowość Unii Europejskiej do wspierania Palestyńczyków poprzez inicjatywy wczesnej odbudowy. Chodzi między innymi o poprawę dostępu do podstawowych usług w Gazie, takich jak opieka zdrowotna, woda i gospodarka odpadami.

• W tym kontekście dwa duże projekty dotyczące gospodarki odpadami i wody otrzymały wstępną zgodę po rozmowie z izraelskim ministrem spraw zagranicznych. Kolejnym etapem ich realizacji będzie koordynacja techniczna między Komisją a izraelską jednostką koordynującą operacje logistyczne i pomocowe ze Strefą Gazy COGAT – wyjaśnił rzecznik.
• Wiemy, że warunki do rozpoczęcia pełnej odbudowy nie są spełnione, ale mogą być spełnione w przypadku działań wczesnej odbudowy – dodał. – Koncentrujemy się na pierwszych krokach i mamy nadzieję, że wkrótce będzie można zrobić więcej. Jesteśmy gotowi zwiększyć nasze wsparcie.

Podczas spotkania Grupy Darczyńców na rzecz Palestyny Komisja Europejska i jej partnerzy uruchomili inicjatywę „Team Gaza”. W jej ramach zgromadzono blisko 900 milionów euro na działania związane z wczesną odbudową w różnych sektorach, przeznaczone dla ludności cywilnej w Gazie.