Ambrozja rozprzestrzenia się w kierunku Belgii – inwazyjna roślina stanowi coraz większe zagrożenie dla alergików

Zmiana klimatu prowadzi w dłuższej perspektywie do zmian w cyklu rozwojowym roślin, w tym do wcześniejszego pylenia niektórych gatunków. Jednocześnie rośnie liczba alergii pyłkowych, a ich objawy stają się coraz bardziej nasilone. W Belgii z alergiami zmaga się około 20 procent mieszkańców, przy czym znaczną część stanowią alergie oddechowe, zwłaszcza uczulenia na pyłki. Szczególny niepokój budzi ambrozja – inwazyjna roślina, która jest coraz częściej obserwowana również w belgijskich regionach.

Ambrozja bylicolistna – inwazyjny gatunek z Ameryki Północnej

Sezon pylenia trwa zazwyczaj od początku wiosny do końca lata. Ambrozja bylicolistna (Ambrosia artemisiifolia) jest inwazyjnym gatunkiem obcym pochodzącym z Ameryki Północnej. Do Europy trafiła w XIX wieku wraz ze skażonymi towarami i początkowo zadomowiła się na obszarach charakteryzujących się gorącym latem, między innymi na południu Francji oraz na nizinach Europy Środkowej. Jako chwast występujący w uprawach wiosennych obniża plony i powoduje znaczne straty gospodarcze.

Największe zagrożenie dla zdrowia publicznego stanowi jednak pyłek tej rośliny. Obecnie ambrozja przesuwa się coraz bardziej w kierunku Belgii i jest w tym regionie notowana coraz częściej.

Monitoring i zwalczanie w Walonii

W Walonii ambrozję nadal uznaje się za gatunek dopiero pojawiający się na tym obszarze. Aby ograniczyć jej dalsze rozprzestrzenianie, Walońskie Obserwatorium ds. Ambrozji reaguje na każde zgłoszenie dotyczące nowych populacji rośliny, obejmując je kontrolą i stałym nadzorem. Co roku sprawdzanych jest obecnie ponad 100 ognisk występowania, a odnalezione okazy są systematycznie wyrywane. Skala działań jest uzasadniona między innymi kosztami zdrowotnymi. We Francji średnie roczne wydatki na leczenie alergii związanych z pyłkiem ambrozji szacuje się na około 120 milionów euro.

Jak rozprzestrzenia się pyłek

Męskie kwiaty ambrozji tworzą kłosy znajdujące się na końcach łodyg i pędów. Szczyt pylenia przypada na wrzesień, a pojedyncza roślina może w ciągu jednego sezonu uwolnić nawet kilkaset milionów ziaren pyłku. Są one bardzo drobne, mają od 18 do 22 µm, a ich niewielka gęstość sprawia, że wiatr może przenosić je na duże odległości.

Zagrożenie dla zdrowia i wyzwanie kliniczne

Rzadziej omawianym skutkiem zmiany klimatu jest ułatwianie pojawiania się i zadomawiania nowych gatunków roślin, co również pogłębia problem alergii. Ambrozja jest tego szczególnie wyraźnym przykładem. Jej pyłek nie tylko silnie wywołuje objawy u osób już uczulonych, lecz także ma duże właściwości uczulające i może doprowadzić do rozwoju alergii u osób, które wcześniej jej nie miały.

Alergia na ambrozję pojawia się później w sezonie niż reakcje wywoływane przez większość innych pyłków. Objawy występują zazwyczaj od połowy sierpnia do września, przez co okres narażenia na alergeny ulega dalszemu wydłużeniu.

Dolegliwości mogą obejmować trudności w oddychaniu, astmę, nieżyt nosa oraz zapalenie spojówek. U osób uczulonych często pojawiają się kichanie, niedrożność nosa, obrzęk powiek, a także zaczerwienienie i swędzenie oczu.

Pyłek ambrozji zawiera dwa główne alergeny – Amb a 1 i Amb a 2 – należące do rodziny liaz pektynianowych. Różnią się one właściwościami immunogennymi i uczulającymi, a jednocześnie odpowiadają za silną reakcję układu odpornościowego obserwowaną u pacjentów z alergią.

Jak pomóc w walce z ambrozją

Ambrozja nadal jest w Walonii stosunkowo mało rozpowszechniona, jednak lokalnie może powodować poważne problemy, zwłaszcza tam, gdzie tworzy gęste skupiska. Dlatego kluczowe znaczenie ma zbieranie danych terenowych, które pozwalają szybko lokalizować i zwalczać nowe ogniska. Osoby, które zauważą tę roślinę, powinny zgłosić jej obecność Walońskiemu Obserwatorium ds. Ambrozji pod adresem e-mail [email protected]. Takie informacje są niezbędne do skutecznego ograniczania rozprzestrzeniania się gatunku i jego negatywnego wpływu na zdrowie.