Dokument o kolonizacji Konga w egzaminie CEB budzi kontrowersje – krytycy wskazują na brak kontekstu

Fragment części historyczno-geograficznej egzaminu CEB 2026 wywołał ostrą krytykę w mediach społecznościowych. Powodem jest – zdaniem krytyków – brak wystarczającego kontekstu dotyczącego belgijskiej kolonizacji oraz przemocy popełnionej w Kongu. W kilku wpisach na Facebooku jeden z użytkowników zakwestionował wybór dokumentu poświęconego „kolonii Leopolda II: Kongu”, który przedstawiono uczniom kończącym szkołę podstawową w ramach ćwiczenia z krytycznej analizy źródeł. O sprawie informuje portal BruxellesToday.

Dokument, który pojawił się w piątym zeszycie egzaminu z piątku 19 czerwca, opisuje między innymi Leopolda II jako „przedsiębiorczego króla i wytrawnego stratega”. Zawiera też definicję kolonii, w której mowa o „najsilniejszych i najlepiej rozwiniętych krajach” zagarniających terytoria zamieszkane przez ludy „uważane za niższe, gorzej zorganizowane i uznawane za niezdolne do obrony”. To właśnie te sformułowania stały się głównym przedmiotem sporu.

Zarzut zbyt złagodzonego obrazu kolonizacji

Autor wpisów uważa, że dokument używa problematycznego słownictwa, które nie zostało wystarczająco wyjaśnione uczniom w wieku od 10 do 12 lat. Zarzuca materiałowi przede wszystkim zbyt eufemistyczne przedstawienie kolonizacji oraz pominięcie przemocy, zbrodni i systemu wyzysku związanych z kolonialnym przedsięwzięciem Leopolda II w Kongu.

Ćwiczenie o przydatności źródła

W ramach egzaminu uczniowie mieli wyjaśnić, dlaczego wskazany dokument nie nadaje się do badań nad kolonizacją obu Ameryk między XV a XVIII wiekiem. Oczekiwana odpowiedź miała obejmować dwa argumenty: miejsce, ponieważ tekst dotyczy Konga, a nie Ameryki, oraz czas, ponieważ odnosi się do XIX wieku, a nie do okresu od XV do XVIII wieku.

To właśnie ten fragment szczególnie oburzył autora wpisów. Jego zdaniem problem z dokumentem został zauważony wyłącznie na poziomie geografii i chronologii, a nie w samej treści ani w sposobie opisywania kolonizacji.

Wątpliwości wokół źródła

Użytkownik twierdzi także, że wykorzystane źródło pochodzi z planszy wystawy „Du coup de grisou au caoutchouc”, prezentowanej w ramach Muséobusu w 2015 roku. Zwraca uwagę, że oryginalna plansza zawierała również inne, bardziej krytyczne elementy, w tym karykaturę Marka Twaina przedstawiającą Leopolda II jako ogra pożerającego Kongo, a także fragment o karach cielesnych, palonych wioskach i konfiskowanym mieniu.

Według autora wpisów w egzaminie CEB pozostawiono najbardziej problematyczne fragmenty, a jednocześnie usunięto część elementów zapewniających krytyczny kontekst. Użytkownik wzywa teraz do skierowania sprawy do minister edukacji we Wspólnocie Francuskiej Belgii Valérie Glatigny.