IRM/KMI: lato może być cieplejsze niż zwykle

Trwająca fala upałów może być zapowiedzią długiego i gorącego lata. Według różnych międzynarodowych modeli pogodowych nadchodzące miesiące będą prawdopodobnie o 1 do 2 stopni cieplejsze niż zwykle. Synoptyk Królewskiego Instytutu Meteorologicznego (KMI) David Dehenauw ocenia, że prawdopodobieństwo chłodnego i deszczowego lata jest niewielkie, natomiast szanse na cieplejszą oraz bardziej suchą pogodę są znacznie większe. Zastrzega jednak, że nadal chodzi o rachunek prawdopodobieństwa, a nie pewną prognozę.

Prognozy długoterminowe wskazują, że lato w Belgii będzie cieplejsze od przeciętnego. Międzynarodowe modele pogodowe są w tej kwestii zgodne, choć wciąż należy traktować je jako ocenę prawdopodobnych tendencji. W każdym razie szanse na chłodne i deszczowe lato wydają się znacznie mniejsze. Mniej jednoznaczna pozostaje natomiast sytuacja dotycząca opadów.

Zgodność modeli co do temperatury

Prognozy długoterminowe nadal są trudne do przygotowania, choć dzięki coraz bardziej zaawansowanym komputerom meteorologicznym wskazywanie ogólnych tendencji powinno stawać się coraz dokładniejsze. Synoptycy ostrożnie podchodzą jednak do przewidywań obejmujących dłuższy okres, uznając je za szczególnie wymagające. David Dehenauw przyznaje, że do takich prognoz zawsze należy zachować pewien dystans.

Mimo tej ostrożności część sygnałów jest wyraźna. Synoptyk wskazuje na zgodność 7 do 8 międzynarodowych modeli pogodowych, przynajmniej jeśli chodzi o temperaturę. Gdyby modele dawały rozbieżne wyniki, nie dałoby się formułować żadnych wniosków. Dehenauw zaznacza też, że tego typu prognozy są bardzo trudne dla jesieni i wiosny, a właściwie nawet dla zimy. W przypadku lata wskazanie ogólnej tendencji jest jednak bardziej możliwe.

Wniosek płynący z tych modeli – wśród których znajdują się światowe centra, takie jak europejskie ECMWF, znane m.in. ze służby klimatycznej Copernicus – jest taki, że czeka nas lato cieplejsze niż przeciętnie. Mowa o temperaturze wyższej od wieloletniej średniej o co najmniej 1 stopień, a być może nawet o 2 stopnie.

Niepewność co do opadów

W przypadku opadów obraz jest mniej jednoznaczny. Dehenauw wyjaśnia, że nie jest to nic zaskakującego, ponieważ temperatura ma znacznie mniej lokalny charakter niż deszcz. Według niego prawdopodobieństwo pogody bardziej suchej niż zwykle wynosi od 45 do 50 procent. Szanse na opady zbliżone do normy oceniane są na 30 do 35 procent, a na opady obfitsze niż zazwyczaj – na 20 procent.

Lato może więc okazać się długie i gorące. Dehenauw podsumowuje, że prawdopodobieństwo deszczowego oraz chłodnego lata jest niewielkie, natomiast szanse na pogodę bardziej suchą i cieplejszą niż zwykle są znacznie większe. Synoptyk ponownie zastrzega jednak, że nadal mowa o rachunku prawdopodobieństwa. Nie oznacza to również konkretnej zapowiedzi kolejnych fal upałów. Mogą się one pojawić, ale równie dobrze może do tego nie dojść.

Cieplejsze morza i globalne ocieplenie

Chodzi więc o pewną tendencję, która sama w sobie nie jest nielogiczna. Modele pogodowe uwzględniają wiele czynników, w tym temperaturę wód morskich. Ta jest obecnie znacznie wyższa niż zwykle w zachodniej części Morza Śródziemnego oraz u wybrzeży południowo-zachodniej Europy.

Znaczenie ma oczywiście także ogólne ocieplenie klimatu. W wyniku gromadzenia się gazów cieplarnianych w atmosferze – m.in. wskutek wykorzystywania ropy, gazu i węgla – cała planeta stopniowo się ociepla. Naukowcy od lat ostrzegają, że prowadzi to do nasilenia ekstremalnych zjawisk pogodowych, w tym częstszych i intensywniejszych okresów upałów. Mimo tych ostrzeżeń nie udało się szybko oraz zdecydowanie ograniczyć emisji, o co apelowano. Tymczasem ich szybka redukcja pozostaje ważniejsza niż kiedykolwiek, aby nie dopuścić do dalszego wymykania się zmian klimatycznych spod kontroli.

Coraz dokładniejsze prognozy

Synoptyk VRT Bram Verbruggen woli nie wypowiadać się szczegółowo na temat lipca i sierpnia, ale zgadza się z przedstawioną oceną. Jak zaznacza, komputery meteorologiczne nie robią nic innego, jak obliczają prawdopodobieństwo – wielokrotnie, za każdym razem z dodatkowymi informacjami i coraz mniejszą liczbą błędów. Jeśli więc modele są ze sobą zgodne, taki sygnał brzmi wiarygodnie.

Ogólnie rzecz biorąc, dokładność komputerów meteorologicznych rośnie. Verbruggen tłumaczy, że mierzy się coraz więcej parametrów, które można następnie wprowadzać do modeli. Jednocześnie szybko zwiększa się moc obliczeniowa. Dzięki temu również prognozy długoterminowe są wyliczane coraz lepiej.

Prognozy na nadchodzące lato wskazują jednak wyłącznie na ogólną tendencję. Jak podkreśla synoptyk, nie oznacza to, że z całą pewnością wystąpią trzy tygodnie bez deszczu. Mowa jest bowiem o wartościach średnich, a nie o dokładnym przebiegu pogody dzień po dniu.