Parlament Federacji Walonia-Bruksela przyjął kontrowersyjne oszczędności w edukacji mimo protestów tysięcy osób

Po niemal 14 godzinach burzliwej debaty parlament Federacji Walonia-Bruksela przyjął w nocy z czwartku na piątek pakiet oszczędności dotyczących oświaty. Głosowanie zakończyło się krótko po godzinie 4 rano. Za dekretem programowym opowiedziały się partie rządzącej koalicji MR-Les Engagés, natomiast cała opozycja zagłosowała przeciw. Decyzję podjęto mimo trwających od miesięcy protestów środowiska edukacyjnego, których kulminacją była czwartkowa manifestacja kilku tysięcy nauczycieli, uczniów i studentów w centrum Brukseli.

Spór o legalność obrad

Jeszcze przed rozpoczęciem debaty kontrowersje wzbudzała sama organizacja posiedzenia. Opozycja od kilku dni domagała się ustąpienia przewodniczącego parlamentu Benoîta Dispy’ego (Les Engagés), zarzucając mu zwołanie sesji przed upływem terminów związanych z opiniowaniem projektu przez Radę Stanu.

Podczas obrad partie opozycyjne złożyły formalny wniosek o unieważnienie posiedzenia, argumentując, że zostało ono przeprowadzone z naruszeniem procedur. Większość parlamentarna odrzuciła jednak ten wniosek.

Właściwa debata nad dekretem rozpoczęła się dopiero około godziny 16:30. W trakcie wystąpienia deputowanej Diany Nikolic (MR) obrady zostały chwilowo przerwane, gdy grupa uczniów wtargnęła na salę plenarną, skandując hasła protestacyjne i rzucając ulotkami.

Napięcia i starcia na ulicach Brukseli

Przeciwko planowanym oszczędnościom protestowało w stolicy około 3 000 osób. Wśród demonstrantów dominowali uczniowie oraz młodzi ludzie związani z sektorem edukacji.

Pierwsze napięcia pojawiły się już rano w rejonie Carrefour de l’Europe, gdzie doszło do pożaru. Straż pożarna nie mogła podjąć działań z uwagi na napiętą sytuację na miejscu. Ostatecznie ogień został ugaszony przez policję federalną przy użyciu armatki wodnej.

Po południu okolice parlamentu zamieniły się w miejsce konfrontacji między protestującymi a policją. Funkcjonariusze zablokowali dostęp do budynku, jednak części demonstrantów udało się dostać do środka i wrzucić świecę dymną. Policja użyła gazu łzawiącego i otoczyła grupy uczniów. Zatrzymano około dziesięciu osób. Na wniosek PTB obrady zawieszono na piętnaście minut. W trakcie zajść odnotowano również przypadki wandalizmu.

Najbardziej kontrowersyjne oszczędności

Przyjęty dekret przewiduje szereg działań mających ograniczyć wydatki w sektorze edukacji. Najwięcej sprzeciwu wywołało zwiększenie o 10 procent obowiązkowego wymiaru pracy nauczycieli starszych klas szkół średnich bez dodatkowego wynagrodzenia.

Zmiany obejmują także mniej korzystne zasady korzystania ze zwolnień chorobowych przez nauczycieli mianowanych oraz zaostrzenie przepisów dotyczących kończenia aktywności zawodowej. Ograniczone mają zostać również środki przeznaczone na materiały szkolne i bezpłatne posiłki.

Dekret zakłada ponadto podwyższenie czesnego do 1 194 euro dla 58 procent studentów szkół wyższych już od najbliższego roku akademickiego.

Odpowiedź na problemy finansowe Federacji

Przyjęte rozwiązania są częścią szerszego programu oszczędnościowego przedstawionego przez rząd jesienią ubiegłego roku. Celem jest ograniczenie chronicznego deficytu finansowego Federacji Walonia-Bruksela.

Plan zakłada osiągnięcie do 2029 r. oszczędności na poziomie 500 milionów euro. Dla porównania całkowity budżet Federacji wynosi obecnie około 15 miliardów euro.

Ostra wymiana argumentów

Podczas debaty przedstawiciele PS, PTB i Ecolo ostrzegali, że nowe przepisy pogorszą dostęp do edukacji i mogą doprowadzić do redukcji zatrudnienia w szkołach.

Przedstawiciele MR i Les Engagés odpowiadali, że choć proponowane środki są niepopularne, to sytuacja finansowa Federacji wymaga zdecydowanych działań. Ich zdaniem brak reform mógłby zagrozić stabilności finansowej instytucji w przyszłości.

Większość parlamentarna odrzuciła wszystkie poprawki zgłoszone przez opozycję. Deputowani MR i Les Engagés postanowili również nie czekać na opinię Rady Stanu dotyczącą propozycji PTB związanej z opłatami za studia wyższe.

Rząd zapowiada odbudowę dialogu

Premier Federacji Walonia-Bruksela Elisabeth Degryse (Les Engagés) zapewniła podczas debaty, że do końca obecnej kadencji rząd nie planuje kolejnych działań oszczędnościowych. Zadeklarowała także chęć poprawy relacji z partnerami społecznymi i odbudowy dialogu z przedstawicielami sektora edukacji.

Dekret przewiduje jednocześnie pewne dodatkowe inwestycje. Przyszli nauczyciele, którzy będą kształcić się przez cztery lata zamiast trzech, mają otrzymać pięcioprocentowy wzrost wynagrodzenia. Zmiany obejmą również korektę wynagrodzeń dyrektorów szkół oraz zmniejszenie pensum o dwie godziny lekcyjne dla nauczycieli rozpoczynających i kończących karierę zawodową.

Głos sprzeciwu wewnątrz większości

Szczególną uwagę zwróciła postawa deputowanej Mathilde Vandorpe, byłej przewodniczącej klubu Les Engagés. Polityczka wstrzymała się od głosu, sygnalizując swój sprzeciw wobec części przyjętych rozwiązań.

W swoim wystąpieniu zaapelowała do rządu o odbudowanie rzeczywistego dialogu społecznego i podkreśliła, że podobne sytuacje nie powinny się powtórzyć w przyszłości. Krytycznie oceniła również brak szacunku i lekceważenie, jakie – jej zdaniem – towarzyszyły całemu procesowi. Jej przemówienie zostało nagrodzone brawami ze strony opozycji.