Rada Stanu ponownie krytykuje reformę FWB dotyczącą bezpłatnych przyborów szkolnych

Środowisko edukacyjne w Federacji Walonia-Bruksela (FWB) z dużą uwagą śledzi prace komisji parlamentarnej, która w poniedziałek analizuje kontrowersyjny dekret-program przedstawiony przez minister edukacji Valérie Glatigny. Jednym z najbardziej spornych tematów pozostaje kwestia bezpłatnych przyborów szkolnych dla uczniów szkół podstawowych. Przepisy dotyczące tego systemu były już wielokrotnie zmieniane w trakcie obecnej kadencji. Belgijska Rada Stanu po raz kolejny uznała jednak politykę prowadzoną przez liberalną minister za niezgodną z konstytucją. W efekcie zbliżający się nowy rok szkolny może rozpocząć się w atmosferze dużej niepewności zarówno dla szkół, jak i dla rodziców.

Rada Stanu: prawo do bezpłatnej edukacji dotyczy wszystkich dzieci

W opinii wydanej 24 marca Rada Stanu stwierdziła, że ograniczenie bezpłatnych przyborów szkolnych wyłącznie do części uczniów szkoły podstawowej narusza konstytucję. Zdaniem instytucji zasada bezpłatnej edukacji musi obejmować wszystkie dzieci uczęszczające do szkoły podstawowej aż do końca 6. klasy.

Jak podkreślono w opinii, Konwencja o prawach dziecka nie przewiduje rozróżnienia między uczniami w zależności od ich sytuacji materialnej. Rada Stanu przypomniała również, że tzw. „ukierunkowana” bezpłatność, skierowana jedynie do wybranych grup, jest sprzeczna z samą ideą prawa podstawowego i nie może być uzależniana od kryteriów finansowych.

Reforma rozpoczęta jeszcze w 2019 r.

System bezpłatnych przyborów szkolnych w FWB został wprowadzony w 2019 r. Początkowo obejmował przedszkola, a następnie był stopniowo rozszerzany na kolejne klasy szkoły podstawowej. Dzięki temu rodzice nie musieli kupować m.in. ołówków, zeszytów, flamastrów czy kleju, ponieważ materiały te zapewniały szkoły.

Plan zakładał rozszerzenie systemu na wszystkie klasy szkoły podstawowej. Po zmianie rządu minister edukacji Valérie Glatigny z partii MR zdecydowała jednak o zatrzymaniu reformy na poziomie 3. klasy szkoły podstawowej.

7 października 2024 r. minister zapowiedziała w parlamencie, że nie zamierza rozszerzać ani reformować systemu bezpłatności do czasu przeprowadzenia całościowej oceny dotychczasowych mechanizmów finansowania edukacji.

Kolejne zmiany projektu i narastające kontrowersje

Rok później pojawiła się propozycja ograniczenia pomocy wyłącznie do dzieci znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji finansowej. Następnie przedstawiono kolejny wariant reformy – bezpłatność przyborów aż do 6. klasy szkoły podstawowej, lecz przy znacznie mniejszym budżecie i jedynie na wniosek rodziców.

Pomysł składania indywidualnych wniosków został jednak ostatecznie porzucony. Rząd Federacji Walonia-Bruksela uznał, że obowiązek zapewnienia przyborów powinien dotyczyć wszystkich uczniów, a odpowiedni dekret przyjęto pod koniec 2025 r.

Wdrożenie rozłożone na etapy

W lutym 2026 r. Valérie Glatigny ogłosiła, że wdrażanie nowych przepisów zostanie podzielone na dwa etapy. Zgodnie z tym planem uczniowie 6. klasy szkoły podstawowej mieli zostać objęci systemem bezpłatnych przyborów dopiero od września 2027 r.

Najnowsza opinia Rady Stanu może jednak ponownie zmusić rząd FWB do zmiany harmonogramu reformy. Czasu pozostaje niewiele, ponieważ kończy się obecny rok szkolny, a szkoły i rodzice nadal nie wiedzą, kto oraz na jakich zasadach będzie finansował przybory szkolne od najbliższego września.