Reforma zasiłków uderza w miasta – Charleroi i Liège alarmują

Prezesi CPAS/OCMW pięciu największych miast Belgii spotkali się z federalną minister integracji społecznej Anneleen Van Bossuyt (N-VA), aby omówić skutki pierwszych miesięcy obowiązywania reformy prawa do zasiłków dla bezrobotnych. Przedstawiciele Charleroi i Liège – Philippe Van Cauwenberghe oraz Jean-Paul Bonjean – opuścili spotkanie z przekonaniem, że w najbliższym czasie nie otrzymają dodatkowego wsparcia finansowego. Odmienne stanowisko prezentuje jednak gabinet minister, który zapewnia, że przewidziano dodatkowy budżet.

Gwałtowny wzrost liczby wniosków o świadczenia

Od początku stycznia do połowy kwietnia CPAS/OCMW w Charleroi i Liège obsłużyły łącznie 6 000 z 10 000 osób, które utraciły prawo do zasiłków dla bezrobotnych na ich obszarze. W obu miastach przyznano 4 000 świadczeń w ramach dochodu integracji społecznej (RIS), choć rozpatrzenia wymagały wszystkie złożone wnioski.

Jak podkreśla prezes CPAS/OCMW w Charleroi, w ciągu sześciu miesięcy oznacza to wzrost liczby spraw o 30 do 40 procent. Obecnie jeden pracownik zajmuje się średnio około 120 sprawami, co znacząco obciąża służby administracyjne.

Rosnące koszty po stronie gmin

Gabinet minister przypomina, że w pierwszym roku państwo pokrywa w pełni koszty RIS dla osób wykluczonych z systemu zasiłków dla bezrobotnych, natomiast w kolejnych latach udział ten spada odpowiednio do 90, 80 i 75 procent. W przypadku byłych beneficjentów zasiłku integracyjnego refundacja wynosi 70 procent.

Według szacunków Jean-Paula Bonjeana, po zakończeniu reformy Liège i Charleroi będą musiały przejąć od państwa federalnego koszty sięgające 100 milionów euro. Do tego dochodzą wydatki organizacyjne związane z napływem nowych wniosków – zakup oprogramowania, szkolenia pracowników, wynajem dodatkowych przestrzeni oraz rekrutacja nowych osób. Jak zaznacza prezes CPAS/OCMW w Charleroi, nie przewidziano finansowania dla zwiększonego obciążenia działów kadr.

Propozycja obu miast, zakładająca wyższy niż 70 procent poziom zwrotu kosztów RIS dla ośrodków obsługujących ponad 5 000 spraw, została odrzucona. Podobny los spotkał inne rozwiązania wymagające dodatkowych nakładów finansowych.

Obawy o drugi etap reformy

Jeszcze większe obawy dotyczą drugiego etapu reformy, czyli działań związanych z integracją społeczno-zawodową nowych beneficjentów RIS. Gabinet minister podkreśla, że podpisanie indywidualnego planu integracji społecznej (PIIS) oraz doprowadzenie danej osoby do zatrudnienia umożliwia uzyskanie dodatkowego finansowania w wysokości do 15 procent wartości RIS.

Zdaniem prezesa CPAS/OCMW w Charleroi, mimo że aktywizacja zawodowa jest kluczowym elementem reformy, gminy nie otrzymały środków pozwalających przygotować odpowiednie wsparcie. Jego odpowiednik z Liège wskazuje natomiast, że część beneficjentów nigdy nie wejdzie na rynek pracy i pozostanie pod opieką CPAS/OCMW. Podkreśla również, że ani państwo federalne, ani władze Walonii nie uruchomiły funduszy na realizację działań aktywizacyjnych, mimo że w Liège w ciągu sześciu lat liczba osób powracających do zatrudnienia została podwojona. Sytuację dodatkowo komplikują trudności partnerów CPAS/OCMW zajmujących się reintegracją, w tym przedsiębiorstw ekonomii społecznej, które same odczuwają skutki reform regionalnych.

Opóźnienia w refundacjach i stanowisko minister

Jean-Paul Bonjean zwraca uwagę, że brak jasno określonych terminów wypłaty refundacji RIS zmusza samorządy do zaciągania kredytów w celu finansowania świadczeń z własnych środków. Czas oczekiwania na zwrot wydłużył się z jednego miesiąca w 2025 r. do trzech miesięcy obecnie. Przedstawiciel Charleroi podkreśla również, że w przeciwieństwie do Flandrii, Walonia nie partycypuje w finansowaniu części świadczeń.

Gabinet minister Van Bossuyt podziękował pracownikom CPAS/OCMW za ich zaangażowanie i zapewnił, że rząd federalny planuje przeznaczyć dodatkowe środki na pokrycie znacznej części kosztów związanych z dochodem integracji społecznej. Wskazano również na inwestycje w dodatkowy personel oraz zapowiedź wprowadzenia zachęt finansowych dla indywidualnych ścieżek prowadzących do zatrudnienia i samodzielności. Minister zadeklarowała utrzymywanie stałego kontaktu z gminnymi ośrodkami pomocy społecznej.