Reforma podatkowa rządu Arizony: od 75 do 283 euro netto miesięcznie więcej dla pracujących

Wstępne symulacje opracowane przez gabinet ministra finansów Jana Jambona (N-VA) wskazują, że planowana reforma podatkowa ma zwiększyć dochody netto wszystkich osób pracujących do 2030 r. W zależności od poziomu wynagrodzenia oraz sytuacji rodzinnej zyski mają wynosić od około 75 do 283 euro netto miesięcznie. Dokument przygotowano na wniosek Rady Stanu i po raz pierwszy przedstawia on szczegółowe skutki reformy dla różnych typów gospodarstw domowych. Analiza projektu ustawy została jednak przesunięta na koniec maja.

Główne założenia reformy

Symulacje uwzględniają łączny wpływ kilku elementów reformy. Kluczowe z nich to podniesienie kwoty wolnej od podatku do 15 600 euro w 2030 r., ujednolicenie dodatków do tej kwoty dla dzieci pozostających na utrzymaniu, stopniowe wygaszanie tzw. quotient conjugal (mechanizmu podziału dochodów między małżonków), obniżenie specjalnej składki na zabezpieczenie społeczne (CSSS) oraz likwidacja ulgi podatkowej dla osób pobierających zasiłek dla bezrobotnych.

Z analizy wynika, że sama podwyżka kwoty wolnej od podatku zmniejszy przeciętne obciążenie podatkowe o 823 euro rocznie do 2030 r. Dodatkowo wzmocnienie tzw. bonusu do pracy dla osób o najniższych dochodach może przynieść nawet 64 euro netto miesięcznie przy wynagrodzeniu brutto na poziomie około 2 250 euro. W obliczeniach uwzględniono dochody z 2025 r., a wpływ inflacji został wyeliminowany.

Zyski osób samotnych i rodzin z dziećmi

Zgodnie z założeniami koalicji Arizona największe względne korzyści odczują osoby o najniższych dochodach. Osoba samotna bez dzieci, zarabiająca do 2 800 euro brutto, zyska średnio około 126 euro netto miesięcznie. Przy dochodzie na poziomie mediany, czyli około 4 000 euro brutto, korzyść wyniesie około 75 euro, natomiast przy wynagrodzeniu 6 000 euro brutto – około 100 euro netto miesięcznie.

Reforma przewiduje również zmiany w systemie ulg podatkowych na dzieci. Ulga na pierwsze dziecko zostanie zwiększona, natomiast dla rodzin z więcej niż trojgiem dzieci jej wartość nie będzie już indeksowana, co ograniczy korzyści w tej grupie. W 2030 r. osoba samotna wychowująca dwoje dzieci i zarabiająca do 2 800 euro brutto zyska średnio około 160 euro netto miesięcznie, a przy dochodzie 6 000 euro brutto – około 133 euro.

Pary i osoby prowadzące działalność gospodarczą

W przypadku par symulacje oparto na założeniu, że obie osoby osiągają takie same dochody. Para bez dzieci, w której każdy z partnerów zarabia 2 800 euro brutto, może liczyć na wzrost dochodu o 243 euro netto miesięcznie. W gospodarstwach, gdzie dochody przekraczają 4 000 euro brutto na osobę, zysk wyniesie około 150 euro. W przypadku par z jednym lub dwojgiem dzieci przy niższych dochodach korzyści sięgną odpowiednio 259 i 269 euro, a przy wyższych – około 167 lub 178 euro netto miesięcznie.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą skorzystają głównie z dwóch rozwiązań: podwyższenia kwoty wolnej od podatku oraz nowego odliczenia podatkowego. Od 2027 r. możliwe będzie odliczenie części dochodu odpowiadającej 10 procentom podstawy opodatkowania, do maksymalnej kwoty 620 euro. Limit ten wzrośnie do 830 euro od 2029 r. W efekcie roczny wzrost dochodu netto przedsiębiorców w 2030 r. ma wynieść od 1 094 do 1 324 euro.

Obiecana różnica 500 euro i głosy krytyczne

Rząd zapowiadał zapewnienie co najmniej 500 euro różnicy między dochodami z pracy a świadczeniami socjalnymi, aby zwiększyć opłacalność zatrudnienia. Z analizy wynika, że cel ten w większości przypadków zostanie osiągnięty, a niekiedy nawet przekroczony. Wynika to nie tylko z obniżenia podatków, ale także z rozwiązań ograniczających atrakcyjność pozostawania bez pracy, takich jak stopniowe wygaszanie ulgi podatkowej dla bezrobotnych do 2029 r., opodatkowanie dochodu integracyjnego od 2026 r. czy zmniejszenie o połowę quotient conjugal dla osób niebędących na emeryturze.

Najbardziej widoczne efekty pojawią się w przypadku osób samotnych zarabiających minimalne wynagrodzenie. Różnica między ich dochodem a dochodem osoby bezrobotnej po sześciu miesiącach wzrośnie z 562 do 791 euro miesięcznie. W przypadku osoby samotnie wychowującej dwoje dzieci różnica względem dochodu integracyjnego zwiększy się z 377 do 625 euro miesięcznie.

Nie brakuje jednak głosów krytycznych. Ekonomista Philippe Defeyt zwraca uwagę, że po uwzględnieniu trzynastej pensji i dodatku urlopowego większość pracowników już dziś osiąga przewagę dochodową na poziomie około 500 euro względem osób nieaktywnych zawodowo. Jego zdaniem reforma jedynie pogłębi tę różnicę. Ekspert podkreśla także, że symulacje przedstawiają reformę w korzystnym świetle, ponieważ w praktyce niewielka część pracowników otrzymuje najniższe wynagrodzenie.