Rachunek UE za paliwa kopalne wzrósł o 22 miliardy euro w 44 dni – Komisja Europejska przygotowuje plan działań

Konflikt na Bliskim Wschodzie coraz silniej odbija się na europejskich gospodarkach. W ciągu zaledwie 44 dni państwa Unii Europejskiej zapłaciły za import paliw kopalnych o ponad 22 mld euro więcej, niż wynikałoby to z normalnych warunków rynkowych – bez wzrostu wolumenu dostaw. Na problem ten zwróciła uwagę w poniedziałek przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, przedstawiając zarys planowanych działań. Zaznaczyła przy tym, że nawet w przypadku natychmiastowego zakończenia działań wojennych, zakłócenia w dostawach energii z regionu Zatoki Perskiej mogą utrzymywać się jeszcze przez pewien czas.

Komunikat Komisji i szczyt na Cyprze

Komisja Europejska zaprezentuje oficjalne stanowisko w tej sprawie w środę 22 kwietnia 2026 r., tuż przed nieformalnym szczytem przywódców państw UE na Cyprze, który w tym półroczu sprawuje prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. Von der Leyen podkreśliła jednak, że obecnie nie ma przestrzeni do zwiększenia elastyczności budżetowej państw członkowskich w celu uruchomienia szerokiego wsparcia finansowego dla gospodarstw domowych i firm. Stanowisko to stoi w sprzeczności z propozycją premier Włoch Giorgii Meloni, która w ubiegłym tygodniu apelowała o uruchomienie ogólnej klauzuli odstępstwa od Paktu Stabilności i Wzrostu.

Pomoc państwa – tak, ale celowana i tymczasowa

W najbliższym czasie przewodnicząca Komisji planuje rozmowy z państwami członkowskimi na temat ewentualnego złagodzenia zasad dotyczących pomocy publicznej. Podkreśla jednak, że wsparcie powinno być ściśle ukierunkowane na najbardziej narażone sektory oraz gospodarstwa domowe i mieć charakter przejściowy. Jej zdaniem należy unikać szeroko zakrojonych interwencji, które mogłyby dodatkowo obciążyć finanse publiczne.

Koordynacja rezerw i ograniczenie popytu

Komisja wskazuje również na potrzebę ścisłej współpracy między państwami członkowskimi. Celem jest uniknięcie sytuacji, w której kraje UE konkurowałyby ze sobą przy odbudowie zapasów gazu. Planowane jest także skoordynowane wykorzystanie strategicznych rezerw ropy naftowej, aby osiągnąć jak największy efekt stabilizacyjny. Rozważane są ponadto działania zmniejszające zapotrzebowanie na energię – przy zachowaniu swobody wyboru konsumentów – takie jak podnoszenie standardów efektywności energetycznej budynków oraz modernizacja sprzętu przemysłowego.

Reformy rynku energii w dłuższej perspektywie

W średnim horyzoncie czasowym Komisja pracuje nad zmianami w europejskim systemie handlu uprawnieniami do emisji CO2 (ETS). Von der Leyen zaznaczyła jednak, że koszty emisji stanowią jedynie niewielką część całkowitego rachunku za energię. Projekt reformy ma zostać przedstawiony w lipcu, natomiast propozycje dotyczące opodatkowania energii elektrycznej i opłat sieciowych mają pojawić się już w maju.

Odnawialne źródła i energia jądrowa jako wyjście

Przewodnicząca Komisji ponownie opowiedziała się za rozwojem lokalnej produkcji energii z odnawialnych źródeł oraz energetyki jądrowej jako kluczowych elementów elektryfikacji gospodarek w Europie. Jej zdaniem obecny kryzys – drugi w ciągu ostatnich trzech lat – pokazuje, że uzależnienie od paliw kopalnych generuje najwyższe koszty. Wskazała również na konieczność lepszej integracji odnawialnych źródeł energii z systemem, ponieważ obecnie znaczne ilości czystej energii pozostają niewykorzystane. Niezbędne są inwestycje w magazynowanie energii, elastyczność sieci oraz przyspieszenie rozbudowy połączeń między systemami energetycznymi. W związku z tym zaapelowała do Rady i Parlamentu Europejskiego o przyspieszenie prac nad pakietem dotyczącym sieci energetycznych, przedstawionym w grudniu, tak aby porozumienie mogło zostać osiągnięte już na początku lata. Komisja zapowiedziała także przedstawienie przed wakacjami strategii elektryfikacji, obejmującej usuwanie barier regulacyjnych oraz mobilizację inwestycji publicznych i prywatnych, m.in. poprzez lepsze wykorzystanie funduszy spójności i organizację spotkań z inwestorami.