Bruksela: mandaty za wjazd do strefy LEZ dla starszych diesli i benzynówek od 7 czerwca – kara wyniesie 350 euro

Region Stołeczny Brukseli podjął w piątek decyzję w sprawie terminu rozpoczęcia karania kierowców pojazdów z silnikiem Diesla w normie Euro 5 oraz benzynowych w normie Euro 2, którzy wjeżdżają do brukselskiej strefy niskiej emisji LEZ (Low Emission Zone). Po tygodniach politycznych sporów i zmieniających się terminów rząd regionalny pod kierownictwem premiera Borisa Dilliès (MR) wypracował kompromis – jednorazowy mandat w wysokości 350 euro zacznie obowiązywać od 7 czerwca 2026 r., o ile do tego czasu usunięte zostaną przeszkody techniczne. To kolejny rozdział trwającej od lat sagi wokół brukselskiej strefy LEZ, która już w pierwszych tygodniach działania nowego rządu doprowadziła do poważnego kryzysu koalicyjnego.

Chaos komunikacyjny i pierwsza koalicyjna próba sił

Droga do piątkowego kompromisu była burzliwa. Jeszcze tydzień wcześniej minister Dirk De Smedt (Anders) zapowiadał, że mandaty nie będą nakładane do czasu wprowadzenia nowych ram prawnych. Jego wypowiedzi nie były jednak uzgodnione z koalicjantami z lewicy flamandzkiej – partiami Groen i Vooruit. Dzień wcześniej sekretarz stanu Ans Persoons (Vooruit) potwierdzała bowiem, że karanie kierowców rozpocznie się od 1 kwietnia 2026 r. Data ta miała wyznaczać koniec trzymiesięcznego okresu tolerancji, ustalonego po tym, jak Trybunał Konstytucyjny (Cour constitutionnelle/Grondwettelijk Hof) unieważnił przesunięcie tego etapu strefy LEZ z 2025 na 2027 r.

Sprzeczne komunikaty doprowadziły do pierwszego poważnego kryzysu w ramach koalicji Dilliès, zaledwie niecałe dwa miesiące po jej zaprzysiężeniu 14 lutego 2026 r.

Jednorazowy mandat i zapowiedź karnetów rocznych

Kompromis wypracowany podczas nadzwyczajnego posiedzenia rządu regionalnego zakłada, że minister finansów ma w ciągu dziesięciu dni przedstawić ostateczną datę rozpoczęcia pobierania mandatów LEZ – wyznaczoną na 7 czerwca, pod warunkiem rozwiązania problemów technicznych. Obecny system jednorazowego mandatu w wysokości 350 euro ma ewoluować w kierunku karnetu rocznego, który zdaniem władz będzie bardziej przejrzysty dla użytkowników.

Całościowa reforma systemu kar ma być gotowa do 15 czerwca 2026 r. i wdrożona w 2027 r. Zgodnie z umową koalicyjną przewidziane są trzy warianty opłat: karnet roczny za 350 euro, taryfa socjalna w wysokości 200 euro oraz mandat miesięczny w kwocie 80 euro. Dla porównania – w dotychczasowym systemie mandat wynosił 350 euro za kwartał. Kierowcy będą mogli rozłożyć płatność na cztery raty na zwykły wniosek, a w przypadku trudności finansowych – na dziesięć rat, po złożeniu pisemnego uzasadnionego wniosku.

Kwestia zwolnień socjalnych wciąż nierozstrzygnięta

Choć kompromis w sprawie terminu mandatów został osiągnięty, część spornych kwestii odłożono na później. Największe kontrowersje budzi ewentualne zwolnienie z opłat osób o niskich dochodach. Partia PS domaga się całkowitego zwolnienia z mandatów dla beneficjentów podwyższonej interwencji ubezpieczeniowej (BIM – Bénéficiaires de l’Intervention Majorée). Status BIM posiada jednak około jednej trzeciej brukselskich gospodarstw domowych, co sprawia, że Groen sprzeciwia się temu rozwiązaniu, ostrzegając przed ryzykiem prawnym i osłabieniem skuteczności strefy LEZ.

Decydujące znaczenie będzie miała opinia Rady Stanu (Conseil d’État/Raad van State), która ma ocenić proporcjonalność takiego zwolnienia. Dwa projekty aktów prawnych dotyczących zwolnień mają trafić pod obrady rządu 23 kwietnia 2026 r., a następnie zostać przesłane do Rady Stanu 7 maja 2026 r. Osobną kwestią, ważną zwłaszcza dla partii MR, jest zwolnienie pracowników nocnych – rozwiązanie, które według źródeł koalicyjnych będzie jednak trudniejsze do zdefiniowania pod względem prawnym.

Saga LEZ – jak do tego doszło

Historia brukselskiej strefy LEZ sięga 2017 r., kiedy ustalono harmonogram stopniowego eliminowania najbardziej emisyjnych pojazdów. Zakaz wjazdu dla diesli Euro 5 – czyli pojazdów z silnikiem Diesla zarejestrowanych po raz pierwszy między styczniem 2011 r. a wrześniem 2015 r. – oraz benzynówek Euro 2, obejmujących auta benzynowe sprzed 2001 r., miał wejść w życie w 2025 r.

Tuż przed wyborami komunalnymi w 2024 r. koalicja MR-PS-Engagés zdecydowała o przesunięciu tego terminu na 2027 r. Trybunał Konstytucyjny unieważnił jednak tę decyzję we wrześniu 2025 r. w wyniku skarg. Odchodzący rząd wprowadził więc zakaz od 1 stycznia 2026 r. z trzymiesięcznym okresem tolerancji bez mandatów. Nowy rząd Dilliès, zaprzysiężony w lutym 2026 r., obiecał obniżenie kar, ale legislacyjnie nie zdążył tego zrobić przed 1 kwietnia. Po tygodniach sprzecznych komunikatów piątkowy kompromis wyznaczył termin jednorazowego mandatu na 7 czerwca 2026 r., choć kwestia zwolnień socjalnych pozostaje otwarta.