Spór o indeksację wynagrodzeń w Belgii narasta

Przedstawiciele pracodawców i związków zawodowych, zasiadający w Conseil national du travail/Nationale Arbeidsraad (CNT/NAR – Krajowa Rada Pracy) oraz w Conseil Central de l’Economie/Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CCE/CRB – Centralna Rada Gospodarcza), przedstawili wspólną opinię dotyczącą planowanego przez rząd koalicji Arizona mechanizmu ograniczenia indeksacji wynagrodzeń, określanego jako “centenindex”. Stanowisko partnerów społecznych jest jednoznacznie negatywne. Zarzucają oni rządowi zarówno brak rzeczywistych konsultacji, jak i oparcie projektu na nieaktualnych danych budżetowych.

Na czym polega mechanizm ograniczonej indeksacji

Rząd planuje, że przy kolejnych przekroczeniach indeksu zdrowia (indice santé/gezondheidsindex – wskaźnik cen wykorzystywany w Belgii do waloryzacji płac i świadczeń), które nastąpią jeszcze w tym roku oraz w 2028 r., wynagrodzenia będą indeksowane jedynie do poziomu 4 000 euro brutto, a świadczenia socjalne do 2 000 euro brutto. Kwoty przekraczające te progi nie będą objęte podwyżkami wynikającymi z indeksacji. Dodatkowo połowa niewypłaconej pracownikom części indeksacji ma zostać przekazana państwu w formie specjalnej składki, bez określonego limitu czasowego.

W praktyce oznacza to częściowe wstrzymanie indeksacji, które najmocniej dotknie osoby o wyższych dochodach, ale – według związków zawodowych – docelowo obejmie około połowy wszystkich zatrudnionych.

Krytyka procesu konsultacji

Partnerzy społeczni krytycznie oceniają sposób procedowania projektu. Podkreślają, że zostali poproszeni o opinię dopiero na początku marca, czyli zaledwie miesiąc przed planowanym głosowaniem, co znacząco ograniczyło możliwość przygotowania rzetelnego stanowiska. Wcześniej CNT/NAR i CCE/CRB nie zostały w ogóle włączone w proces konsultacyjny.

Aby móc przedstawić swoje uwagi, partnerzy społeczni musieli sami domagać się przestrzegania terminów i przesunięcia głosowania w Izbie Reprezentantów (Chambre/Kamer – niższa izba parlamentu federalnego). Zwracają również uwagę, że projekt ograniczenia indeksacji koliduje z równolegle prowadzonymi pracami nad szerszą reformą systemu automatycznej indeksacji płac, której konsultacje mają zakończyć się pod koniec roku. Wprowadzenie dodatkowego mechanizmu w trakcie tych negocjacji dodatkowo komplikuje rozmowy.

Zastrzeżenia do treści projektu

W opinii CNT/NAR i CCE/CRB proponowane rozwiązanie jest zbyt skomplikowane, mało przejrzyste i oparte na niejasnych założeniach budżetowych. Wdrożenie przepisów będzie się różnić w zależności od sektora gospodarki, a specyfika poszczególnych branż nie została uwzględniona – co wcześniej sygnalizował także Trybunał Obrachunkowy (Cour des comptes/Rekenhof).

Dodatkowe trudności ma stworzyć specjalna składka związana z ograniczeniem indeksacji, której stosowanie będzie skomplikowane i obciążające administracyjnie dla przedsiębiorstw. Szczegóły jej funkcjonowania nie zostały ujęte w projekcie ustawy i mają zostać doprecyzowane dopiero w rozporządzeniu królewskim (arrêté royal/koninklijk besluit).

Partnerzy społeczni podkreślają również, że prognozy wpływów budżetowych nie były aktualizowane od listopada 2025 r., mimo istotnych zmian w sytuacji gospodarczej, w tym wzrostu cen energii. Ich zdaniem konieczna jest nowa analiza przygotowana przez Bureau fédéral du Plan/Federaal Planbureau.

Wspólna krytyka, różne interesy

Choć partnerzy społeczni są zgodni co do krytyki procedury, różnią się w ocenie samego mechanizmu. Organizacje pracodawców co do zasady popierają ograniczenie indeksacji, ale sprzeciwiają się dodatkowej składce, uznając ją za szkodliwą dla konkurencyjności firm i trudną do wdrożenia.

Związki zawodowe są natomiast przeciwne całemu rozwiązaniu, wskazując na jego negatywny wpływ na dochody pracowników. Ich zdaniem już na pierwszym etapie zmiany dotkną około połowy zatrudnionych, a przy kolejnych przekroczeniach indeksu liczba ta będzie rosła.

Obie rady zgodnie apelują do rządu o zapewnienie rzeczywistych konsultacji społecznych w przyszłości, zwłaszcza w sprawach należących do ich kompetencji.

Co dalej z projektem ustawy

Projekt ma trafić pod obrady Izby Reprezentantów w czwartek. Opozycja zapowiada jednak złożenie wniosku o opinię Conseil d’État/Raad van State (Rada Stanu – najwyższy sąd administracyjny i organ doradczy), co mogłoby przesunąć debatę i głosowanie na 15 i 16 kwietnia. Krytyczna opinia partnerów społecznych może stać się istotnym argumentem w nadchodzących dyskusjach parlamentarnych.