Dlaczego diesel kosztuje znacznie więcej niż benzyna mimo tych samych podatków?

Od niedzieli 22 marca 2026 r. maksymalna cena oleju napędowego w Belgii wynosi 2,2890 euro za litr, podczas gdy za benzynę 95 E10 trzeba zapłacić 1,8630 euro za litr. Oznacza to różnicę sięgającą aż 42,6 centa na litrze, mimo że oba paliwa są obciążone identycznymi podatkami – 60 centów akcyzy oraz 21 procent VAT. Jeszcze pod koniec stycznia różnica ta była wyraźnie mniejsza i wynosiła 12,3 centa (1,584 euro za litr benzyny wobec 1,707 euro za litr diesla). Wyraźny wzrost rozbieżności cenowej nastąpił od 6 marca, kiedy rozpoczęły się izraelsko-amerykańskie uderzenia na Iran.

Wyższy koszt produkcji diesla

Jak wyjaśnia Jean-Benoît Schrans, rzecznik federacji przemysłu naftowego Energia, olej napędowy jest droższy już na etapie produkcji w rafinerii. Wynika to przede wszystkim z globalnego popytu, który w przypadku diesla jest znacznie większy niż w przypadku benzyny. Paliwo to wykorzystywane jest nie tylko w samochodach osobowych, lecz także w transporcie ciężarowym, który odpowiada za znaczną część światowego zużycia.

Dodatkowo diesel ma zastosowanie jako olej opałowy do ogrzewania budynków, a także jako paliwo w transporcie morskim w postaci tzw. bunkra. Szerokie spektrum zastosowań sprawia, że presja popytowa na olej napędowy jest znacznie silniejsza niż w przypadku benzyny.

Znaczenie sytuacji w cieśninie Ormuz

Na ceny diesla wpływają również czynniki geopolityczne. Chociaż Belgia posiada własne rafinerie, wiele krajów azjatyckich – takich jak Japonia czy Chiny – importuje duże ilości oleju napędowego z regionu Zatoki Perskiej. Transport tego paliwa odbywa się przez cieśninę Ormuz, która obecnie pozostaje zablokowana.

Zakłócenia w tym strategicznym szlaku transportowym ograniczają dostępność surowca i przyczyniają się do wzrostu cen na rynkach międzynarodowych, co pośrednio przekłada się także na ceny w Europie.

Rola dodatków ekologicznych

Na różnicę cen między dieslem a benzyną wpływają również obowiązkowe dodatki ekologiczne. Do benzyny dodawany jest bioetanol, który jest stosunkowo tańszy, natomiast w przypadku oleju napędowego stosowane są droższe biokomponenty.

To sprawia, że koszt końcowy diesla rośnie bardziej niż benzyny, pogłębiając różnicę widoczną na stacjach paliw.

Jak podkreśla Jean-Benoît Schrans, rafinerie mają pewną swobodę w dostosowywaniu produkcji do aktualnego zapotrzebowania rynku. Mogą zwiększać lub zmniejszać udział diesla i benzyny, jednak nie zawsze jest to wystarczające, by zrównoważyć dynamiczne zmiany popytu.