Polska uznała małżeństwo jednopłciowe zawarte w innym kraju UE

Naczelny Sąd Administracyjny w Polsce wydał w piątek przełomowy wyrok, uznając małżeństwo dwóch Polaków zawarte w Niemczech. To historyczna decyzja dla społeczności LGBTQIA+ w kraju uznawanym za tradycyjnie konserwatywny i katolicki. Wcześniej Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przypomniał Polsce, że państwa członkowskie nie mogą odmawiać uznawania małżeństw osób tej samej płci zawartych za granicą.

Sprawa polsko-niemieckiego małżeństwa

W 2018 r. Jakub Cupriak-Trojan i Mateusz Trojan, mieszkający w Niemczech – z których jeden ma także obywatelstwo niemieckie – zawarli związek małżeński w Berlinie. Para chciała podróżować do Polski i przebywać tam jako małżeństwo, dlatego wystąpiła o wpisanie niemieckiego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego.

Wniosek został odrzucony. Urzędnicy argumentowali, że polskie przepisy nie przewidują małżeństw osób tej samej płci, a dokonanie takiego wpisu byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami krajowego porządku prawnego.

Droga przez instancje i stanowisko TSUE

Para zaskarżyła tę decyzję. Najwyższy polski sąd administracyjny skierował do TSUE pytanie prejudycjalne, dotyczące zgodności krajowych przepisów z prawem unijnym. Pod koniec listopada Trybunał orzekł, że państwa Unii Europejskiej są zobowiązane do przestrzegania prawa wspólnotowego w tej sprawie i nie mogą odmawiać uznawania małżeństw jednopłciowych zawartych w innych krajach UE. Mimo tego rozstrzygnięcia wciąż nie było jasne, czy Polska zastosuje się do stanowiska TSUE.

Historyczne orzeczenie i reakcje

W piątek sędzia Leszek Kirnaszek ogłosił wyrok, wskazując, że polska konstytucja nie zakazuje uznawania małżeństw zawartych w innych państwach Unii Europejskiej. Po ogłoszeniu decyzji na sali rozpraw rozległy się gromkie brawa. Paweł Knut, jeden z prawników reprezentujących parę, ocenił ten wyrok jako zwycięstwo praw człowieka i podkreślił, że było to orzeczenie wyjątkowo potrzebne.

Szerszy kontekst europejski

Według organizacji zajmujących się prawami człowieka od 30 000 do 40 000 małżeństw polskich obywateli ze społeczności LGBTQIA+ zostało zawartych za granicą. Polska pozostaje jednym z ostatnich państw UE – obok Bułgarii, Rumunii i Słowacji – w których małżeństwa jednopłciowe nadal nie są zalegalizowane. Piątkowy wyrok NSA stanowi jednak ważny krok w kierunku uznawania praw par jednopłciowych w polskim porządku prawnym.