Grupa robocza ds. przemocy ginekologicznej przedstawiła raport końcowy – siedem zaleceń ma poprawić jakość opieki

Międzyfederalna grupa robocza ds. przemocy ginekologicznej w Belgii opublikowała raport końcowy zawierający siedem konkretnych zaleceń, których celem jest poprawa jakości opieki w ginekologii i położnictwie. Dokument po raz pierwszy wprowadza także oficjalną definicję przemocy ginekologicznej i położniczej. Raport jest efektem wielomiesięcznych prac zespołu złożonego z lekarzy, innych pracowników ochrony zdrowia, przedstawicielek pacjentek oraz reprezentantów władz publicznych. W pracach uczestniczył również Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen/Institut pour l’Égalité des Femmes et des Hommes).

Od świadectw pacjentek do debaty parlamentarnej

Problem przemocy ginekologicznej w Belgii od kilku lat stopniowo zyskuje na znaczeniu, głównie dzięki relacjom kobiet, które publicznie opisują swoje doświadczenia związane z porodem lub badaniami ginekologicznymi. Dużą rolę w nagłośnieniu tematu odegrała kampania w mediach społecznościowych prowadzona pod hasztagiem #GenoegGezwegen (Dość milczenia). W wielu przypadkach pacjentki zwracały uwagę na brak odpowiedniej komunikacji ze strony personelu medycznego lub niedostateczne przekazywanie informacji, co sprawiało, że kontakt z ginekologiem czy położnikiem był odbierany jako trudny lub traumatyczny – mimo że prawo do świadomej zgody (informed consent) jest zagwarantowane w belgijskiej ustawie o prawach pacjenta.

Rosnąca skala zjawiska skłoniła Senat do podjęcia debaty, a w maju 2024 r. przyjęto dokument końcowy, który stał się punktem wyjścia do dalszych prac. Następnie powołana międzyfederalna grupa robocza doprecyzowała zawarte w nim założenia i przełożyła je na konkretne propozycje działań.

Oficjalna definicja przemocy ginekologicznej i położniczej

Jednym z najważniejszych elementów raportu jest wprowadzenie oficjalnej definicji tego zjawiska. Zgodnie z dokumentem przemoc oraz zachowania przekraczające granice w kontekście ginekologicznym i położniczym (GOG – gynaecologisch en obstetrisch grensoverschrijdend gedrag en geweld) obejmują wszelkie działania, wypowiedzi, zachowania lub zaniedbania w opiece nad zdrowiem seksualnym i reprodukcyjnym, które naruszają integralność fizyczną lub psychiczną pacjentek.

Jak wyjaśniła ginekolog Isabelle Dehaene, współautorka raportu i rzeczniczka stowarzyszenia ginekologów, w zdecydowanej większości przypadków – około 95 procent – nie chodzi o przemoc fizyczną czy seksualną. Najczęściej są to bardziej subtelne sytuacje, takie jak niewystarczające wyjaśnienie procedur, często wynikające z ograniczeń czasowych. Dehaene podkreśliła, że jednym z kluczowych zaleceń jest także lepsze wsparcie dla personelu medycznego, aby miał on więcej czasu na właściwą komunikację z pacjentkami.

Siedem zaleceń dla decydentów

Raport zawiera siedem zaleceń skierowanych do decydentów politycznych, których wspólnym celem jest budowanie relacji opartej na zaufaniu, dialogu i wspólnym podejmowaniu decyzji między pacjentkami a personelem medycznym. Wśród rekomendacji znalazły się m.in.: lepsze informowanie pacjentek o ich prawach w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, wzmocnienie ich roli w procesie podejmowania decyzji oraz pełne poszanowanie zasady świadomej zgody.

Grupa robocza proponuje także usprawnienie systemów mediacji i zgłaszania nieprawidłowości, rozwój kształcenia – zarówno na etapie studiów, jak i w ramach szkoleń ustawicznych – dla pracowników ochrony zdrowia, a także zwiększenie skali badań naukowych i gromadzenia danych dotyczących tego zjawiska. Wśród postulatów znalazło się również wsparcie organizacji działających w obszarze zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz poprawa warunków pracy w placówkach medycznych.

Przedstawione zalecenia mają charakter rekomendacji. Ostateczna odpowiedzialność za ich wdrożenie spoczywa na władzach publicznych, które będą musiały przełożyć je na konkretne działania w praktyce systemu ochrony zdrowia.