Belgijski wywiad musi usunąć nielegalnie zebrane dane pracowników

Belgijska cywilna służba wywiadowcza Sûreté de l’État została zobowiązana do usunięcia danych osobowych swoich pracowników, które były gromadzone w sposób niezgodny z przepisami. Komitet R – organ nadzorujący działalność służb wywiadowczych w imieniu parlamentu – potwierdził dziennikom “Le Soir” i “Knack”, że stosowany wewnętrznie od czerwca do grudnia 2025 r. kwestionariusz naruszał ustawę o klasyfikacji informacji. Związki zawodowe domagają się teraz wszczęcia dochodzenia dotyczącego polityki bezpieczeństwa wewnątrz służby.

Kontrowersyjny kwestionariusz dla agentów

W Belgii dostęp do informacji niejawnych wymaga uzyskania poświadczenia bezpieczeństwa, które poprzedza szczegółowa weryfikacja osoby ubiegającej się o taki dostęp oraz jej otoczenia. Ma to szczególne znaczenie w przypadku pracowników służb wywiadowczych. Jak wskazuje Michiel Reynders, stały sekretarz związku zawodowego SLFP, w 2025 r. w Sûreté de l’État procedura ta została jednak rozszerzona w sposób wykraczający poza obowiązujące przepisy.

W czerwcu 2025 r. poprzez wewnętrzny biuletyn ogłoszono wprowadzenie nowego, rozbudowanego kwestionariusza. Agenci zostali zobowiązani do udzielania odpowiedzi na pytania dotyczące m.in. stanu psychicznego, spożycia alkoholu i narkotyków, aktywności politycznej oraz wszystkich osób, z którymi pozostawali w “trwałej relacji”. Jak podkreśla Reynders, pojęcie to nie było jasno zdefiniowane i mogło obejmować szeroki krąg osób – nie tylko współmałżonka, ale również inne bliskie relacje. Wskazane osoby miały następnie podlegać dodatkowej weryfikacji.

Związki zawodowe zakwestionowały legalność

Związki zawodowe szybko zakwestionowały zgodność nowych praktyk z prawem. Co istotne, kwestionariusz został wcześniej zatwierdzony przez inspektora ochrony danych, dział prawny Sûreté de l’État oraz zaakceptowany przez kierownictwo służby. Mimo to dokument był stosowany przez około pół roku, a zebrane w tym czasie dane osobowe – jak się później okazało – przetwarzano nielegalnie.

Decydujące stanowisko zapadło 4 lutego, gdy Komitet R przyznał rację związkom. Przewodnicząca organu, Vanessa Samain, która pełni także funkcję organu ochrony danych wobec służb wywiadowczych, potwierdziła jednoznacznie, że przetwarzanie danych na podstawie tego kwestionariusza naruszało przepisy. Komitet wprowadził stały zakaz wykorzystywania tych danych i nakazał ich usunięcie, zobowiązując jednocześnie służbę do poinformowania pracowników o decyzji.

Brak przeprosin ze strony kierownictwa

Informacja dla pracowników została przekazana 20 lutego. Jednak – jak podkreśla wspólny front związkowy Sypol-CSC-CGSP-SLFP w piśmie skierowanym do ministrów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości oraz do członków parlamentarnej komisji nadzorującej Komitety P i R – kierownictwo służby nie przeprosiło za nielegalne gromadzenie danych.

Związki domagają się przeprowadzenia szczegółowego dochodzenia w sprawie wewnętrznych procedur bezpieczeństwa w Sûreté de l’État. Ich zdaniem ma to zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości oraz odbudować zaufanie pracowników do sposobu zarządzania służbą.

Służba wywiadowcza sama naruszyła obowiązujące przepisy

Michiel Reynders z SLFP zwraca uwagę, że mimo licznych pytań i sygnałów ostrzegawczych Sûreté de l’État kontynuowała zbieranie danych w sposób niezgodny z prawem. Podważa to wiarygodność służby w oczach własnych pracowników, zwłaszcza że – jak wskazuje – nie wyciągnięto konsekwencji wobec osób odpowiedzialnych na poziomie kierowniczym.

Zdaniem przedstawiciela związkowego sytuacja ta pokazuje, że instytucja odpowiedzialna za ochronę bezpieczeństwa i przestrzeganie przepisów sama nie zastosowała się do obowiązujących zasad.

Trwa proces usuwania danych

Rzecznik Sûreté de l’État potwierdził, że służba niezwłocznie przyjęła do wiadomości decyzję Komitetu R po jej ogłoszeniu w lutym 2026 r. Rozpoczęto natychmiast złożony proces techniczny usuwania danych osobowych zgromadzonych między czerwcem a grudniem 2025 r. za pomocą kwestionowanego formularza – w zakresie wykraczającym poza wcześniejszy standardowy kwestionariusz.

Proces ten nadal trwa i ma zostać zakończony w najbliższym czasie. Pracownicy, których sprawa dotyczy, zostali poproszeni o wypełnienie nowego formularza opartego na wcześniejszej, zgodnej z przepisami wersji, który zastąpi zakwestionowany dokument.