Prokuratura Europejska zamyka rekordowy rok – 3 602 śledztwa i straty szacowane na 67,2 mld euro

Prokuratura Europejska (EPPO – European Public Prosecutor’s Office), działająca od pięciu lat, odnotowała w 2025 r. najlepsze wyniki w swojej historii. Z rocznego raportu wynika, że w minionym roku instytucja prowadziła 3 602 postępowania, co oznacza wzrost o 35 procent w porównaniu z 2024 r. Łączna wartość potencjalnych strat dla budżetów państw członkowskich Unii Europejskiej objętych tymi sprawami została oszacowana na 67,2 mld euro. O działalności prokuratury mówili belgijski prokurator europejski Yves Van den Berge oraz prokurator delegowana Jennifer Vanderputten, która z końcem lipca przejmie jego obowiązki.

Oszustwa VAT i celne odpowiadają za największe straty

EPPO, działająca obecnie w 24 państwach członkowskich, wskazuje, że największą część strat generują oszustwa podatkowe i celne. Ponad dwie trzecie łącznej kwoty – 45,01 mld euro – dotyczy nadużyć związanych z podatkiem VAT oraz przestępstw celnych. W 2025 r. wszczęto 2 030 nowych postępowań, co również oznacza wzrost o 35 procent rok do roku.

Choć 68 procent prowadzonych spraw dotyczy nieprawidłowości przy wydatkowaniu środków unijnych, takich jak dotacje i subsydia, to odpowiadają one za 27 procent szacowanych strat – czyli 18,6 mld euro. Wskaźnik skazań w sprawach prowadzonych przez EPPO sięga 95 procent. W 2025 r. prokuratorzy skierowali do sądów 275 aktów oskarżenia – o 34 procent więcej niż rok wcześniej.

Belgia: 99 spraw i 3,14 mld euro potencjalnych strat

W Belgii Prokuratura Europejska prowadzi obecnie 99 aktywnych postępowań. Szacowane straty w tych sprawach wynoszą 3,14 mld euro. Wśród nich 31 dotyczy oszustw VAT i nadużyć celnych – na łączną kwotę 739 mln euro. Z kolei 66 postępowań odnosi się do nieprawidłowości przy wydatkowaniu funduszy unijnych, gdzie straty oceniono na 2,4 mld euro. W tej grupie znajduje się m.in. śledztwo dotyczące szczepionek przeciw Covid-19.

Yves Van den Berge podkreślił, że prokuratura osiągnęła pełną zdolność operacyjną. W pierwszych miesiącach 2026 r. w Belgii zatwierdzono już dwie ugody, a cztery kolejne sprawy mają wkrótce trafić do sądów. Jedna z nich dotyczy urzędnika, który fałszował rozliczenia kosztów medycznych na kwotę około 100 000 euro.

Jennifer Vanderputten przyznała, że w Belgii kierowanie spraw do sądów zajmowało dotąd nieco więcej czasu niż w części innych państw, jednak obecnie wiele postępowań zbliża się do finału.

Najgłośniejsze sprawy w Belgii

Wśród najbardziej medialnych postępowań prowadzonych przez EPPO w Belgii znajduje się sprawa podejrzenia nadużyć przy wykorzystaniu dotacji unijnych w Kolegium Europejskim. W związku z nią zarzuty postawiono byłej rektor tej instytucji, Federice Mogherini. Prokuratura analizuje także sprzedaż 23 budynków należących do Unii Europejskiej na rzecz SFPIM – ramienia finansowego rządu federalnego.

Skąd tak dynamiczny wzrost?

Zdaniem przedstawicieli EPPO rosnąca liczba spraw wynika m.in. z większej rozpoznawalności instytucji wśród krajowych organów ścigania oraz zwiększania zasobów kadrowych. W 2025 r. do Prokuratury Europejskiej dołączyły również dwa kolejne państwa – Szwecja i Polska – co poszerzyło zakres jej działania.

Belgijski prokurator europejski zaznaczył, że przestępstwa finansowe badane przez EPPO mają bezpośredni wpływ na mieszkańców Unii oraz na funkcjonowanie infrastruktury publicznej. Jako przykład wskazał sprawę z Bułgarii, dotyczącą defraudacji funduszy przeznaczonych na system sygnalizacji i telekomunikacji kolejowej, gdzie straty oszacowano na 94,5 mln euro. Zwrócił także uwagę na rosnącą elastyczność zorganizowanych grup przestępczych, które działają jednocześnie w wielu sektorach.

Współpraca i nowe inicjatywy

Yves Van den Berge zapowiedział dalsze zacieśnianie współpracy z krajowymi prokuraturami, służbami celnymi, policją oraz Specjalną Inspekcją Podatkową (ISI). Pozytywnie odniósł się również do toczącej się debaty na temat utworzenia w Belgii wyspecjalizowanej prokuratury finansowej.