Ofiary przemocy seksualnej i domowej zyskają dostęp do bezpłatnej pomocy prawnej wyspecjalizowanych adwokatów

W Belgii weszły w życie nowe przepisy, które mają istotnie poprawić dostęp do wymiaru sprawiedliwości dla osób doświadczających przemocy seksualnej oraz domowej. Jak poinformowała w niedzielę flamandzka stacja VRT, ofiary tych przestępstw mogą odtąd korzystać z bezpłatnej pomocy prawnej świadczonej przez adwokatów posiadających specjalistyczne przeszkolenie w pracy z osobami pokrzywdzonymi. Nowe rozwiązanie stanowi rozszerzenie programu pilotażowego funkcjonującego przez ostatnie trzy lata wyłącznie w Brukseli i ma na celu usunięcie jednej z kluczowych barier w dochodzeniu sprawiedliwości – obaw przed kosztami obsługi prawnej oraz braku wiedzy o dostępnych formach wsparcia. Eksperci podkreślają, że zapewnienie profesjonalnej pomocy prawnej na wczesnym etapie może przełożyć się na większą liczbę zgłoszeń oraz skuteczniejsze ściganie sprawców.

Brukselski program pilotażowy jako fundament zmian

Ogólnokrajowe wdrożenie nowego systemu opiera się na doświadczeniach projektu Lawyers Victim Assistance (LVA), który od trzech lat działał w Regionie Stołecznym Brukseli. Program oferował bezpłatną pomoc prawną ofiarom przemocy seksualnej i domowej, umożliwiając przetestowanie modelu wsparcia i ocenę realnych potrzeb osób pokrzywdzonych. Jak wyjaśnia adwokat Barbara Huylebroek, koordynująca projekt LVA w Brukseli, jedną z największych przeszkód w dochodzeniu praw pozostaje sam kontakt z adwokatem.

Zdaniem Huylebroek obniżenie bariery finansowej ma zachęcić ofiary do skorzystania z pomocy prawnej i uświadomić im znaczenie takiej decyzji. Wiele osób rezygnuje z podjęcia kroków prawnych z obawy przed kosztami lub z powodu niepewności, do kogo się zwrócić. W praktyce prowadzi to do niezgłaszania przestępstw i utrwalania bezkarności sprawców.

Ogólnokrajowe rozszerzenie systemu wsparcia

Nowa ustawa rozszerza dostęp do bezpłatnej pomocy prawnej na całe terytorium Belgii. Zgodnie z nowymi przepisami każda ofiara przemocy seksualnej lub domowej ma prawo do skorzystania z pomocy prawnej w ramach systemu pro deo. Jest to mechanizm umożliwiający zapewnienie wsparcia adwokata osobom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów obsługi prawnej.

W praktyce oznacza to, że osoba zgłaszająca się do jednej z instytucji pomocowych, takich jak centra pomocy ofiarom przemocy seksualnej, CPAS/OCMW, CAW lub inne organizacje wsparcia, może w razie potrzeby otrzymać przydzielonego adwokata. Przez pierwsze 15 dni od zgłoszenia prawnik może udzielać bezpłatnych porad oraz podejmować konkretne działania prawne, w tym złożyć zawiadomienie do prokuratury lub wszcząć postępowanie rozwodowe.

Wyspecjalizowane szkolenia dla adwokatów

Istotnym elementem nowego systemu jest wymóg, aby adwokaci świadczący pomoc ofiarom przemocy posiadali odpowiednie przeszkolenie. Praca z osobami dotkniętymi traumą wymaga nie tylko wiedzy prawniczej, ale również empatii, umiejętności komunikacyjnych i zrozumienia szczególnych potrzeb pokrzywdzonych. Barbara Huylebroek przyznaje, że w niektórych regionach może być potrzebny okres przejściowy, zanim odpowiednia liczba prawników ukończy wymagane szkolenia i system zacznie funkcjonować w pełnym zakresie.

Zdaniem ekspertów długofalowe skutki nowych przepisów mogą być znaczące. Łatwiejszy dostęp do pomocy prawnej powinien przełożyć się na większą liczbę zgłoszeń oraz skuteczniejsze postępowania karne. W konsekwencji może to zwiększyć liczbę skazań i wzmocnić efekt odstraszający wobec sprawców przemocy seksualnej i domowej.