Kontrole ujawniły oszustwa socjalne w co trzecim przypadku – od lutego kary wzrosną o 25 procent

Belgijskie służby odpowiedzialne za zwalczanie oszustw socjalnych wykryły nieprawidłowości w ponad jednej trzeciej wspólnych kontroli przeprowadzonych w 2025 r. Jak poinformował federalny minister ds. walki z oszustwami socjalnymi Rob Beenders z partii Vooruit, skala naruszeń uzasadnia podwyższenie od 1 lutego 2026 r. wszystkich kar za tego typu przestępstwa o 25 procent. Kontrole objęły dziesiątki tysięcy pracowników i przedsiębiorców, a najczęściej wykrywane nadużycia dotyczyły pracy na czarno, nielegalnego zatrudnienia oraz dumpingu socjalnego. Minister podkreślił, że w okresie zwiększonych obciążeń finansowych dla mieszkańców Belgii społeczeństwo nie akceptuje sytuacji, w której część podmiotów nadużywa systemu zabezpieczeń społecznych kosztem uczciwych obywateli i firm.

Zakres kontroli i skala naruszeń

W 2025 r. przeprowadzono łącznie 15 337 wspólnych kontroli z udziałem kilku służb inspekcyjnych. Sprawdzono w ich trakcie 23 021 pracowników oraz 10 213 osób prowadzących działalność na własny rachunek. W 5 269 przypadkach kontrole potwierdziły występowanie oszustw socjalnych, co stanowi ponad 34 procent wszystkich działań. Oznacza to, że nieprawidłowości wykryto średnio w co trzecim kontrolowanym przypadku.

Równolegle poszczególne instytucje przeprowadziły około 150 000 indywidualnych kontroli. Taka strategia ma jednocześnie umożliwiać wykrywanie konkretnych nadużyć oraz działać odstraszająco na potencjalnych sprawców.

Najczęściej ujawniane naruszenia dotyczyły pracy bez zgłoszenia do systemu zabezpieczeń społecznych, zatrudniania osób bez prawa do pracy w Belgii oraz praktyk dumpingu socjalnego, polegających na omijaniu przepisów dotyczących minimalnych warunków zatrudnienia i wynagrodzeń.

Sektory szczególnie narażone na oszustwa

Dane z kontroli wskazują na wyraźne różnice między branżami. Najwyższy odsetek wykrytych nieprawidłowości odnotowano w myjniach samochodowych, gdzie oszustwa stwierdzono w 55 procentach przypadków. Niewiele lepiej wypadł sektor horeca, obejmujący gastronomię i hotelarstwo, z wynikiem 53 procent pozytywnych kontroli.

W sektorze sprzątania oraz w przemyśle nieprawidłowości wykryto w 42 procentach kontroli, natomiast w budownictwie w 39 procentach przypadków. Statystyki te pokazują, że problem ma charakter strukturalny w branżach opartych na intensywnym wykorzystaniu siły roboczej, gdzie presja kosztowa bywa największa.

Powody zaostrzenia sankcji

Minister Rob Beenders podkreślił, że przedstawione dane jasno wskazują na potrzebę zaostrzenia sankcji. Jego zdaniem oszustwa socjalne podważają zasadę solidarności, na której opiera się system zabezpieczeń społecznych, i uderzają w tych, którzy działają zgodnie z prawem.

W ocenie ministra podwyższenie kar o 25 procent ma zwiększyć efekt odstraszający i sprawić, że łamanie przepisów przestanie być opłacalne. Chodzi zarówno o ochronę pracowników przed wyzyskiem, jak i o zapewnienie uczciwej konkurencji między przedsiębiorstwami.

Zgłaszanie nadużyć i rola obywateli

Władze zachęcają do zgłaszania podejrzeń oszustw socjalnych za pośrednictwem punktu zgłoszeń uczciwej konkurencji. W 2025 r. system ten przyjął nieco ponad 7 000 zgłoszeń od obywateli, przedsiębiorców i organizacji.

Zdaniem ministra Beendersa dane te potwierdzają skuteczność ukierunkowanych kontroli. Zgłoszenia stanowią ważne źródło informacji dla służb inspekcyjnych, pozwalając lepiej planować działania w sektorach i firmach, gdzie ryzyko nadużyć jest najwyższe. Władze zapewniają jednocześnie, że wszystkie sygnały są traktowane poufnie.