Blisko 130 000 pacjentów z refundacją leków na cukrzycę – wydatki INAMI/RIZIV sięgnęły 122 milionów euro

W 2025 r. z refundacji leków przeciwcukrzycowych, które są chętnie stosowane także jako środki wspomagające odchudzanie, skorzystało w Belgii ponad 128 750 pacjentów – wynika z nowych danych INAMI/RIZIV, krajowego instytutu ubezpieczenia chorobowego i inwalidzkiego. To niemal cztery razy więcej niż w 2019 r., gdy pierwsze tego rodzaju preparaty pojawiły się na belgijskim rynku. Chodzi o leki oparte na GLP-1, z których najbardziej znany jest Ozempic produkowany przez Novo Nordisk. Wstępne dane z początku 2026 r. pokazują, że tempo wzrostu liczby pacjentów ponownie przyspiesza.

Dynamika wzrostu chwilowo osłabła

Choć w 2025 r. osiągnięto rekordową liczbę pacjentów, tempo wzrostu było nieco niższe niż wcześniej. W ciągu roku przybyło 11 000 osób korzystających z refundacji, czyli około 9 procent. W poprzednich latach liczba nowych pacjentów regularnie zwiększała się o ponad 15 000 rocznie.

Dane za pierwsze dwa miesiące bieżącego roku wskazują jednak na ponowne przyspieszenie. Tylko w styczniu i lutym refundacją objęto 83 232 osoby. To niemal tyle samo, ile przez cały 2022 r., a zarazem więcej niż w każdym z lat 2019, 2020 i 2021.

Mounjaro szybko awansuje

Do ponownego wzrostu w dużym stopniu przyczynia się rosnąca popularność preparatu Mounjaro, który od lipca 2025 r. jest refundowany w leczeniu cukrzycy typu 2. W ubiegłym roku korzystało z niego około 12 500 pacjentów. Liczbę tę przekroczono już w styczniu i lutym tego roku, gdy refundację Mounjaro otrzymało blisko 16 000 osób.

Lek opracowany przez amerykański koncern Eli Lilly zajmuje obecnie drugie miejsce wśród najczęściej refundowanych preparatów przeciwcukrzycowych. Liderem pozostaje Ozempic – w styczniu i lutym refundację tego leku otrzymało 40 000 pacjentów.

Endokrynolog apeluje o profilaktykę

Bart Van der Schueren, endokrynolog ze szpitala uniwersyteckiego UZ Leuven, uważa, że dla utrzymania kosztów pod kontrolą konieczne są szersze działania profilaktyczne. „Od 80 do 90 procent pacjentów z cukrzycą typu 2 ma nadwagę” – podkreśla specjalista. „Stawia się na leki obniżające cholesterol albo stosowane w bezdechu sennym, ale władze publiczne powinny inwestować znacznie więcej w profilaktykę, żeby ograniczać nadwagę.”

Rosnąca liczba refundacji nie jest jednak wyłącznie efektem częstszego stosowania tych preparatów przez osoby z cukrzycą. W ostatnich latach zarówno Ozempic, jak i Mounjaro były przepisywane również osobom, które chciały schudnąć.

Według lekarza samo stosowanie tych preparatów poza ich pierwotnym przeznaczeniem nie jest problemem z medycznego punktu widzenia. „Nie ma tu właściwie ryzyka, ale sposób, w jaki się je stosuje, jest katastrofalny” – mówi. Jak tłumaczy, skuteczna terapia powinna iść w parze ze zmianą sposobu odżywiania i zwiększeniem aktywności fizycznej. „Część pacjentów przerywa po kilku miesiącach i wtedy kilogramy wracają. Potrzebne jest strukturalne podejście do nadwagi.”

INAMI/RIZIV zaostrza zasady

Rosnące zainteresowanie lekami przeciwcukrzycowymi budzi również obawy INAMI/RIZIV. W okólniku opublikowanym w marcu ubiegłego roku instytut ostrzegł lekarzy i farmaceutów przed „niepokojącym wzrostem nadużywania preparatów farmaceutycznych na bazie semaglutydu”, czyli substancji czynnej obecnej między innymi w Ozempicu.

Ozempic oraz konkurencyjne preparaty były wówczas na dużą skalę przepisywane jako środki pomagające w odchudzaniu, choć formalnie recepty wystawiano w związku z nieistniejącą cukrzycą. Nadmierna liczba recept doprowadziła do okresowych braków tych leków, wskutek czego część pacjentów rzeczywiście chorujących na cukrzycę miała problemy z ich zakupem.

Tak duże zużycie preparatów coraz mocniej obciąża także budżet instytutu. Podobnie jak liczba pacjentów korzystających z refundacji, wydatki na leki przeciwcukrzycowe wzrosły w ostatnich latach czterokrotnie – z blisko 30 milionów euro w 2019 r. do 122 milionów euro w 2025 r. Łączne wydatki w tym okresie przekroczyły pół miliarda euro.

W celu ograniczenia nadmiernego korzystania z refundowanych leków przez osoby chcące schudnąć od 1 lutego obowiązują bardziej rygorystyczne przepisy. Sama recepta wystawiona przez lekarza nie jest już wystarczająca. Pacjent musi być również oficjalnie zarejestrowany w swojej kasie chorych jako osoba z cukrzycą oraz objęty odpowiednim programem opieki.