180 miliardów euro dotacji i transferów federalnych w 2025 r. – nowy rejestr pokazuje, dokąd trafiają pieniądze

Zdecydowana większość federalnych dotacji i transferów w Belgii trafia do gospodarstw domowych, przede wszystkim w formie emerytur i innych świadczeń społecznych. Wynika to z danych federalnego rejestru dotacji, przeanalizowanych przez dziennik L’Echo. Narzędzie działa od 17 lipca i obejmuje za 2025 r. łącznie 8 993 wypłaty o wartości 180 miliardów euro. Cyfrowy rejestr pokazuje wszystkie federalne transfery finansowe, w tym wydatki socjalne, dotacje dla instytucji federalnych oraz środki przekazywane wspólnotom i regionom.

Transfery do wspólnot i regionów wyniosły 19,4 miliarda euro, natomiast do władz lokalnych trafiło 4,7 miliarda euro. W tej drugiej kwocie mieszczą się m.in. federalne dotacje dla stref policji oraz środki przekazywane CPAS/OCMW na wypłatę dochodu integracji społecznej.

Gospodarstwa domowe i stowarzyszenia z największą pulą

Transfery kierowane do gospodarstw domowych i stowarzyszeń ASBL sięgnęły blisko 142 miliardów euro. Ponad 70 miliardów euro z tej kwoty stanowiły emerytury. Pozostała część obejmowała m.in. świadczenia społeczne wypłacane z tytułu bezrobocia, choroby czy wypadku przy pracy.

Dotacji dla organizacji pozarządowych jest bardzo dużo, jednak w większości przypadków są to kwoty wynoszące zaledwie kilka tysięcy euro. Wśród wyjątków przekraczających milion euro znajdują się liczne służby pomocy medycznej w nagłych przypadkach, a także organizacja Via Secura. Otrzymała ona 7,1 miliona euro na obsługę alternatywnych środków sądowych związanych z ruchem drogowym.

11,3 miliarda euro dla przedsiębiorstw

Łączna wartość transferów do przedsiębiorstw wyniosła 11,3 miliarda euro. Jedną z największych pozycji stanowią zwolnienia z odprowadzania zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzeń w przypadku pracy nocnej i zmianowej, działalności badawczo-rozwojowej oraz godzin nadliczbowych. W 2025 r. rozwiązania te kosztowały państwo 4,7 miliarda euro. Kolejne 943 miliony euro przypadły na zwolnienia ze składek społecznych dla osób prowadzących działalność na własny rachunek, które znalazły się w trudnej sytuacji finansowej, natomiast 894 miliony euro przeznaczono na wspieranie zatrudnienia w sektorze non-profit w ramach mechanizmu Maribel social.

Same dotacje dla przedsiębiorstw w ścisłym znaczeniu wyniosły 4,8 miliarda euro. Największa część tej kwoty trafiła do sektora kolejowego: 2,4 miliarda euro otrzymał SNCB/NMBS, a 2 miliardy euro zarządca infrastruktury Infrabel. Kwoty te mają jednak stopniowo maleć. Koalicja Arizona nałożyła na kolej rosnące z roku na rok oszczędności, które w całej kadencji mają sięgnąć 675 milionów euro.

Elektrownie jądrowe, bpost i sektor obronny

Kolejnym dużym beneficjentem jest Electrabel, który otrzymał 190 milionów euro w związku z przedłużeniem pracy reaktorów Doel 4 i Tihange 3. Dodatkowe 39,8 miliona euro trafiło do spółki Be-Nuc, należącej po połowie do Electrabelu i państwa, w ramach gwarancji rentowności udzielonej przy przedłużeniu eksploatacji reaktorów.

Bpost otrzymał 155 milionów euro na realizację kontraktu zarządczego. Wśród podmiotów, którym przyznano znaczące dotacje, znalazły się również agencja żeglugi powietrznej skeyes z kwotą 33,7 miliona euro, instytut radioelementów IRE z 9,5 miliona euro na przetwarzanie wzbogaconego uranu oraz Orange NetCo, które otrzymało 9 milionów euro na poprawę łączności telekomunikacyjnej.

Osobną grupę stanowią dotacje dla przedsiębiorstw działających w sektorze bezpieczeństwa i obronności. Naval Group Belgium otrzymał 9,7 miliona euro, Sabca Limburg – 8,3 miliona euro, FN Herstal – 5,5 miliona euro, Safran Aero Boosters – 6,1 miliona euro, a Thales Belgium – 12,7 miliona euro.

Należący w całości do państwa bank Belfius otrzymał 5,7 miliona euro wsparcia na kredyty eksportowe. W ramach tego samego mechanizmu KBC i ING dostały po nieco mniej niż milion euro, natomiast BNP Paribas Fortis – zaledwie 12 266 euro.

Uwagę zwraca także kwota 1,2 miliarda euro przypisana państwowemu ubezpieczycielowi Ethias. Nie jest to jednak dotacja przeznaczona dla samej firmy, lecz transfer z federalnego urzędu emerytalnego SFPD, związany z rolą Ethias w wypłacaniu emerytur pracownikom sektora publicznego. Składki finansujące te świadczenia pobiera zakład ubezpieczeń społecznych ONSS/RSZ, a następnie przekazuje je do SFPD. Odwrotna sytuacja dotyczy reaktora badawczego Myrrha: 16,1 miliona euro przekazane mu w 2025 r. nie zostało ujęte w kategorii transferów do przedsiębiorstw.

2,6 miliarda euro poza granice kraju

Pełny obraz uzupełniają transfery zagraniczne, których wartość wyniosła 2,6 miliarda euro. Kategoria ta obejmuje m.in. belgijski wkład w funkcjonowanie organizacji międzynarodowych, takich jak NATO czy Europejski Bank Inwestycyjny, ale również wypłacane za granicę emerytury o wartości 59,1 miliona euro oraz zasiłki chorobowe i rentowe na kwotę 818,7 miliona euro.

Rejestr jako punkt wyjścia do cięć budżetowych

Dla ministra budżetu Vincenta Van Peteghema (CD&V) federalny rejestr dotacji ma być nie tylko narzędziem zwiększającym przejrzystość wydatków publicznych. Ma także otworzyć debatę nad pozycjami budżetowymi, w których możliwe będą cięcia w ramach szeroko zakrojonych prac nad finansami państwa, do których rząd Barta De Wevera przygotowuje się po wakacjach. Koalicja Arizona zakłada w tym procesie wysiłek budżetowy na poziomie 10 miliardów euro do 2029 r.

Zestawieniu wszystkich federalnych dotacji towarzyszył pogłębiony audyt subwencji fakultatywnych, czyli takich, których wypłata nie wynika bezpośrednio z ustawy. “Zakończymy ten audyt przy opracowywaniu budżetu, kiedy dokonamy niezbędnych wyborów i zlikwidujemy subwencje, które nie realizują swojego celu lub nie przynoszą już wystarczającej wartości dodanej” – wskazywał minister Van Peteghem w lipcowym komunikacie poświęconym uruchomieniu rejestru.

Wartość subwencji fakultatywnych wynosi obecnie około 900 milionów euro. Rząd De Wevera chce od 2029 r. uzyskać z tej puli strukturalne oszczędności na poziomie 200 milionów euro.