Nowe unijne przepisy o opakowaniach weszły w życie – firmy obawiają się biurokracji

Od środy 12 sierpnia obowiązują nowe europejskie przepisy dotyczące opakowań, których celem jest zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów i skierowanie Europy w stronę gospodarki o obiegu zamkniętym. Przedsiębiorstwa będą musiały się do nich dostosować i już dziś obawiają się kolejnych obciążeń administracyjnych.

Regulacja obejmuje cały cykl życia opakowania

Nowe zasady, których przygotowanie sięga 2022 r. i czasów Zielonego Ładu, będą miały jednak znaczące konsekwencje. Europejskie rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) obejmuje bowiem cały cykl życia opakowania: od projektowania i produkcji po użytkowanie, zbiórkę i przetwarzanie. Firmy będą musiały zweryfikować swoje podejście do opakowań, zaczynając od ich konstrukcji, zawsze z myślą o ograniczeniu odpadów do absolutnego minimum.

Deklaracja zgodności i identyfikowalność

Konkretnie od 12 sierpnia każdemu opakowaniu musi towarzyszyć deklaracja zgodności, uzupełniona dokumentacją techniczną potwierdzającą, że produkt spełnia wymogi europejskie.

Każde opakowanie ma być również identyfikowalne aż do producenta. Jeszcze ściślej uregulowane zostanie stosowanie substancji niebezpiecznych. W przypadku opakowań do żywności obowiązywać będą surowe wartości graniczne dla substancji PFAS, i to bez okresu przejściowego.

Opakowania nie będą też mogły być większe, niż jest to konieczne, a puste przestrzenie mają zostać ograniczone do maksimum. Firmy będą mogły umieszczać na opakowaniach deklaracje środowiskowe wyłącznie wtedy, gdy spełniają one europejskie wymogi i są wystarczająco udokumentowane.

Rozporządzenie dotyczy wszystkich producentów opakowań, w tym supermarketów sprzedających produkty marek własnych. Otwiera ono serię rozwiązań wprowadzanych stopniowo do 2030 r., a w przypadku części z nich perspektywa sięga nawet 2040 r.

„Zmierzamy w stronę mniejszej liczby opakowań, większej prewencji i większego recyklingu” – cieszy się Valerie Bruyninckx, odpowiedzialna za reputację i sprawy korporacyjne w organizacji Fostplus, która zarządza w Belgii zbiórką, sortowaniem i recyklingiem odpadów z gospodarstw domowych.

„To do władz należy czuwanie nad przestrzeganiem rozporządzenia, ale firmy mają jeszcze czas na dostosowanie się” – uspokaja. „To praca na długi dystans. Kolejne przepisy dopiero nadejdą, a ich szczegółów dziś jeszcze nie znamy.”

Obciążenia administracyjne niepokoją małe firmy

Po stronie przedsiębiorstw nastroje nie są już tak spokojne, przede wszystkim ze względu na obciążenia administracyjne wynikające z nowych regulacji. Organizacja Unizo, reprezentująca małe i średnie firmy oraz osoby prowadzące własną działalność we Flandrii, obawia się poważnych skutków dla przedsiębiorstw handlujących z zagranicą.

Organizacja pracodawców wskazuje szczególnie na obowiązek rejestracji w każdym kraju, w którym firma ma klientów. „Intencja jest chwalebna, nikt nie jest przeciwko zrównoważonym opakowaniom. Ale przedsiębiorstwa zostają z dodatkową pracą administracyjną i kosztami wynikającymi z obowiązków nakładanych na poziomie krajowym. Te obowiązki rejestracyjne w niczym nie wzmacniają rynku wewnętrznego. Przeciwnie, to nowe bariery, które wyrastają przed małymi i średnimi firmami” – podnosi Unizo.

Federacja przedsiębiorstw apeluje o pewność prawa

Mniej kategoryczna jest Federacja Przedsiębiorstw Belgii (FEB). Przypomina, że wiele nowych zasad opatrzono okresami przejściowymi, a niektóre kwestie wymagają jeszcze aktów wykonawczych. Zdaniem federacji to raczej punkt wyjścia niż zwieńczenie całego procesu.

Wiele firm przygotowało się na ten termin, ale wciąż mają pewne wątpliwości, zwłaszcza co do interpretacji niektórych przepisów. „Wola jest, ale pewność prawa to czynnik kluczowy dla optymalnego wdrożenia” – podkreśla FEB.

Zmiany odczują także konsumenci

Dostosować będą się musieli również konsumenci, którzy znajdą w sklepach inne opakowania. „Podobnie jak wszyscy będą musieli włączyć się w ten proces. Pojawi się na przykład więcej opakowań wielokrotnego użytku. Ich współpraca jest niezbędna, bo inaczej celu nie uda się osiągnąć” – zaznacza Valerie Bruyninckx z Fostplus.

Komisja Europejska już się wycofuje

Komisja Europejska przyznaje, że ma świadomość nowych obciążeń nałożonych na firmy. Ton zresztą nieco się zmienił w porównaniu z 2022 r. i okresem Zielonego Ładu. Dziś ponownie mówi się o deregulacji, a instytucje europejskie chcą uniknąć wrażenia, że hamują ożywienie gospodarcze. Przeciwnie, zamierzają lepiej uzbroić przedsiębiorstwa w rywalizacji z konkurencją chińską i amerykańską.

Komisja chce znieść wymóg rejestracji w każdym państwie członkowskim. Europejska komisarz do spraw środowiska Jessika Roswall stwierdziła w newsletterze Brussels Playbook, że konieczność rejestrowania się przez firmy w każdym kraju, do którego eksportują, to wymóg zbędny. Zmiana wymaga jednak jeszcze zgody Parlamentu Europejskiego i Rady.

Na razie Komisja zwraca się do władz krajowych o niestosowanie sankcji wobec ewentualnych podmiotów naruszających przepisy, ponieważ chodzi o rozporządzenie, które sama chce już zmienić.