Koniec ulgi dla wielkich magazynów energii w Belgii – CREG uznaje, że wsparcie spełniło już swoją rolę

Inwestorzy planujący budowę dużych parków bateryjnych w Belgii wkrótce stracą zwolnienie z opłat sieciowych, które w przypadku pojedynczej instalacji może być warte kilka milionów euro rocznie. Regulator rynku energii CREG zdecydował, że od 2028 r. żaden nowy park bateryjny nie będzie mógł korzystać z tego rozwiązania. Decyzję zapisano w nowej metodologii taryfowej przyjętej na lata 2028-2031. Zdaniem regulatora dalsze utrzymywanie wsparcia nie jest już uzasadnione, a jego koszt ostatecznie obciąża rachunki pozostałych gospodarstw domowych i firm.

Magazyny energii filarem systemu elektroenergetycznego

Dzięki sprzyjającym warunkom inwestycyjnym budowa dużych parków bateryjnych stała się w ciągu kilku lat ważnym elementem belgijskiego systemu elektroenergetycznego. Gdy energii elektrycznej jest za dużo, baterie ustawione w rzędach kontenerów pozwalają magazynować jej znaczne ilości.

Zgromadzona energia może następnie zostać oddana do sieci w późniejszych godzinach, na przykład wieczorem, gdy słońce już nie świeci, a zapotrzebowanie na prąd rośnie.

Ulga z 2018 r. spełniła swoje zadanie

Preferencyjny system zapewniał dużym parkom bateryjnym podłączonym do sieci wysokiego napięcia korzyści sięgające kilku milionów euro rocznie. Mechanizm powstał w 2018 r. z inicjatywy rządu Michela. CREG zdecydowała wówczas, że projekty magazynowania energii na dużą skalę przez dziesięć lat nie będą ponosić opłat za korzystanie z sieci wysokiego napięcia. W tamtym czasie w Belgii działały zaledwie dwa niewielkie parki bateryjne.

Cel rozwiązania był jasny: zachęcić inwestorów do tworzenia dodatkowych zdolności magazynowania energii, które pomogłyby utrzymywać równowagę między podażą a popytem w sieci wraz z rozwojem odnawialnych źródeł energii.

Mechanizm obejmował również tak zwaną superulgę dla istniejących mocy magazynowych. Dzięki niej koncern energetyczny Engie uzyskał korzyść w wysokości 50 milionów euro przy okazji rozbudowy elektrowni szczytowo-pompowej w Coo.

Po niedawnym gwałtownym rozwoju rynku CREG uznaje jednak, że cel został osiągnięty i dalsze szczególne wspieranie budowy parków bateryjnych w Belgii nie jest już potrzebne.

„Problem polega na tym, że prawdopodobnie rozwinięto zbyt wiele projektów. Elia analizuje obecnie projekty bateryjne o mocy ponad 25 gigawatów. To ponad pięciokrotność potrzeb zidentyfikowanych do 2030 r.” – wskazuje rzeczniczka regulatora Annemarie De Vreese. Dla porównania moc ta odpowiada niemal dwukrotności całkowitego belgijskiego zużycia energii elektrycznej w godzinach szczytu.

Okres przejściowy dla trwających projektów

CREG argumentuje, że koszt technologii bateryjnych znacznie się obniżył, a likwidacja zwolnienia ma doprowadzić do bardziej wyrównanych warunków konkurencji. Każde euro opłat sieciowych, którego nie zapłacą magazyny energii, musi bowiem zostać pokryte przez innych użytkowników sieci wysokiego napięcia – gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa.

Aby nie zaszkodzić inwestycjom już będącym w toku, regulator przewidział okres przejściowy i stopniowe wygaszanie przywileju. Parki bateryjne oddane do użytku przed końcem 2027 r. nadal będą mogły korzystać z preferencyjnego systemu. Taka sama zasada obejmie inwestorów, którzy przed 15 lipca 2026 r. posiadali już umowę przyłączeniową z Elią – po uruchomieniu instalacji zachowają zwolnienie przez dziesięć lat.

Według szacunków CREG do ulgi pozostanie uprawnionych łącznie ponad 5,9 gigawata projektów magazynowania energii. Przy pełnym obciążeniu instalacje te mogłyby przez kilka godzin dostarczać moc odpowiadającą historycznemu parkowi elektrowni jądrowych w Belgii. Regulator podkreśla, że to nadal więcej niż 5,7 gigawata mocy bateryjnych, których Elia spodziewa się w scenariuszu referencyjnym do 2035 r.

Część firm energetycznych obawiała się, że likwidacja wsparcia osłabi opłacalność ich projektów. Holenderski deweloper Giga Storage, który w ubiegłym miesiącu zamknął finansowanie o wartości 700 milionów euro na budowę jednego z największych parków bateryjnych w Europie w Dilsen-Stokkem w Limburgii, uznaje zwolnienie za kluczowe. „Bez tej ulgi nie siedzielibyśmy tu dzisiaj. Jej ewentualne zniknięcie byłoby problemem egzystencjalnym dla domknięcia naszego projektu” – mówił wówczas prezes spółki Kevin Dijkers.

Nowe taryfy wciąż nieznane

Wciąż nie wiadomo jednak, jak wysoki będzie dokładny poziom nowych opłat sieciowych. CREG przyjęła ogólne zasady dotyczące struktury taryfowej, a teraz własną propozycję ma przedstawić Elia. Ostateczna decyzja będzie należała do regulatora i ma zapaść do końca 2027 r.

Elia uważa więc, że na tym etapie jest zbyt wcześnie, aby dokładnie oceniać wpływ zmian na projekty inwestycyjne dotyczące parków bateryjnych. Operator sieci wysokiego napięcia zwraca również uwagę, że od 2028 r. magazyny energii będą mogły korzystać z innych obniżek taryfowych.

Rabaty mają być dostępne między innymi dla elastycznych odbiorców energii elektrycznej oraz parków bateryjnych, które zobowiążą się do dobrowolnego ograniczenia poboru w okresach przeciążenia sieci wysokiego napięcia. „Przyczyniają się w ten sposób do bardziej efektywnego wykorzystania sieci i ograniczają potrzebę dodatkowych inwestycji” – wyjaśnia rzeczniczka Carolien Pouleyn.

Ulgi dla wielkiego przemysłu

Na wniosek rządu federalnego CREG określiła również, które przedsiębiorstwa będą mogły korzystać z obniżek opłat sieciowych w ramach tak zwanej normy energetycznej. Jej celem jest ograniczenie przewagi kosztowej, jaką wobec belgijskiego przemysłu ma konkurencja z innych krajów.

Rozwiązanie obejmie przedsiębiorstwa o stabilnym i przewidywalnym profilu zużycia wynoszącym co najmniej dziesięć gigawatogodzin albo firmy o antycyklicznym zużyciu na podobnym poziomie, czyli ograniczające pobór energii w momentach najwyższego zapotrzebowania w sieci.

CREG będzie także uwzględniać korzystną lokalizację zakładów, między innymi w pobliżu dużych obiektów produkujących energię elektryczną, na przykład w porcie w Antwerpii lub w zagłębiu przemysłowym wokół Liège.