Waloński ośrodek szkoli specjalistów od sieci wodociągowych – „Kiedy rynek nie dostarcza kompetencji, rozwijamy je sami”

W Verviers działa ośrodek prowadzony wspólnie przez waloński urząd pracy Forem i operatora wodociągów SWDE, który przygotowuje specjalistów odpowiedzialnych za utrzymanie sieci dystrybucji wody. Zajęcia odbywają się w centrum szkoleniowym Polygone de l’eau, gdzie na otwartym terenie odtworzono rzeczywisty plac budowy. To właśnie tam kształcą się przyszli monterzy sieci wodociągowych, którzy mają dbać o dostawy wody pitnej w Walonii. O ośrodku pisze dziennik Le Soir.

W kaskach i z łopatami w rękach kursanci ćwiczą naprawę przewodu wodociągowego w warunkach zbliżonych do usuwania prawdziwej awarii ulicznej. Instruktorzy określają to miejsce mianem „piaskownicy”. Jest to pełnowymiarowy poligon, na którym uczestnicy zdobywają praktyczne umiejętności potrzebne w zawodzie.

Pod powierzchnią krzyżuje się kilka rodzajów sieci. Kursanci uczą się je rozpoznawać na podstawie kodu kolorystycznego stosowanego na budowach: niebieski oznacza przewody wodociągowe, czerwony – kable elektryczne, a żółty – instalacje gazowe. Jak przypomina jeden z instruktorów, przed rozpoczęciem wykopów trzeba dokładnie wiedzieć, co znajduje się pod ziemią. Każde ćwiczenie ma odzwierciedlać warunki prawdziwej interwencji, podczas której pomyłka może doprowadzić do uszkodzenia innej sieci, a nawet do wypadku. Certyfikat wydawany jest dopiero po ukończeniu kilku modułów oraz praktyk w przedsiębiorstwach.

Szkolenie w „piaskownicy” nie oddaje jednak wszystkich trudności związanych z tym zawodem. Jak zauważa z uśmiechem jeden z uczestników, na poligonie pracuje się łatwiej, ponieważ podłoże stanowi piasek, podczas gdy w terenie można natrafić na glinę, skałę lub beton.

W centralnej części obiektu znajduje się rozbudowany układ grubych niebieskich rur poprowadzonych na powierzchni. Ta odtworzona i w pełni działająca sieć dystrybucji wody umożliwia ćwiczenie wykrywania wycieków, prac hydraulicznych, elektromechaniki oraz kontroli jakości wody bez konieczności ingerowania w sieć publiczną.

Zawody, które stale się zmieniają

Jedyny tego rodzaju ośrodek w Europie obchodzi w tym roku 20-lecie działalności. Powstał dzięki współpracy walońskiej spółki wodociągowej SWDE i Forem. Każdego roku szkoli ponad 1 000 osób – zarówno osoby poszukujące pracy, jak i uczestników przekwalifikowujących się oraz specjalistów chcących rozwijać swoje umiejętności.

Raymonde Yerna, dyrektorka generalna Forem, podkreśla znaczenie kształcenia ustawicznego. Zwraca uwagę, że zawody związane z gospodarką wodną nieustannie się zmieniają i wymagają regularnego uzupełniania wiedzy oraz kompetencji. W 2025 r. szkolenia w ośrodku ukończyło 241 osób bezrobotnych i 721 pracowników. Kursy obejmowały między innymi prace hydrauliczne, elektromechanikę i uzdatnianie wody.

Celem ośrodka jest wyprzedzanie potrzeb branży, która w najbliższych latach będzie musiała prowadzić rekrutację na dużą skalę. SWDE zatrudnia obecnie 1 318 osób na pełny etat i każdego roku odnawia około 100 stanowisk. W związku z przechodzeniem pracowników na emeryturę oraz przyspieszeniem inwestycji infrastrukturalnych znalezienie następców staje się koniecznością. Do 2030 r. w całym walońskim sektorze wodnym, zatrudniającym około 3 000 osób, do obsadzenia ma być blisko 500 miejsc pracy.

SWDE regularnie organizuje wspólnie z Forem działania rekrutacyjne, które mają stale uzupełniać pulę kandydatów. Od 2019 r. dzięki tym szkoleniom w publicznej spółce zatrudniono na stałe ponad 120 osób.

Największe trudności rekrutacyjne dotyczą niektórych zawodów technicznych. „Elektromechanicy są dziś najtrudniejsi do pozyskania” – podkreśla Nicolas Pire. Podobny problem występuje w wielu gałęziach przemysłu, a specjaliści tej dziedziny są niezbędni do obsługi przepompowni, instalacji uzdatniania oraz zautomatyzowanych urządzeń. W odpowiedzi na te braki Polygone de l’eau oferuje między innymi roczne szkolenie z elektromechaniki stosowanej w zawodach związanych z gospodarką wodną.

Zróżnicowane profile zawodowe

Wbrew przekonaniu, że branża wodna opiera się wyłącznie na pracy w terenie, sektor ten zatrudnia osoby o bardzo zróżnicowanych kwalifikacjach. Oprócz monterów sieci, pracowników eksploatacji, operatorów stacji i elektromechaników pracują w nim również technicy laboratoryjni, specjaliści od uzdatniania wody, informatycy, automatycy i inżynierowie. Ta różnorodność odzwierciedla przemiany zachodzące w branży, w której umiejętności techniczne, cyfrowe i środowiskowe coraz częściej wzajemnie się uzupełniają, aby zapewnić zrównoważone zarządzanie zasobami.

Ośrodek odpowiada na konkretne potrzeby sektora. „Kiedy rynek nie dostarcza kompetencji, których potrzebujemy, rozwijamy je sami” – podsumowuje SWDE, opisując swoją strategię szkoleniową.

W „piaskownicy” kursanci na zakończenie zasypują wykop, który wcześniej otworzyli. Następnym razem może już nie chodzić o ćwiczenie, lecz o prawdziwy przewód wodociągowy czekający na naprawę pod jedną z walońskich ulic.