Belgijski dług pod presją – koszty odsetek rosną, a od 2031 r. grozi efekt kuli śnieżnej

Belgijska Agencja Długu ostrzega, że mimo spadku krótkoterminowych stóp procentowych sytuacja zadłużenia kraju pozostaje trudna. W 2025 r. federalne koszty obsługi odsetek wzrosły o niemal miliard euro, do 10,78 miliarda euro, a deficyt budżetowy sięgnął 5,2 procent PKB. Jak podano podczas prezentacji rocznego raportu agencji, realnym zagrożeniem na horyzoncie pozostaje tak zwany efekt kuli śnieżnej odsetek, który może pojawić się od 2031 r.

Ponury obraz zadłużenia

„Ogólny obraz naszego długu pozostaje ponury” – ostrzegł na wstępie minister finansów Jan Jambon podczas tradycyjnej prezentacji raportu belgijskiej Agencji Długu. Federalne koszty odsetek wzrosły w 2025 r. o blisko miliard euro, do 10,78 miliarda euro, co odpowiada 1,68 procent belgijskiego PKB. W tym samym czasie deficyt budżetowy pogłębił się do 5,2 procent PKB, a relacja długu do PKB wzrosła o 4 punkty procentowe, osiągając 107,9 procent.

Wskaźnik ten pozostaje niższy niż w 2020 r., gdy wynosił 114,7 procent, ale spada wolniej niż w pozostałej części strefy euro. Choć zadłużenie w relacji do PKB wzrosło w ubiegłym roku także w innych krajach, średni wzrost wyniósł tam zaledwie 0,8 punktu procentowego. W efekcie Belgia utrzymuje czwarty najwyższy poziom zadłużenia w strefie euro, za Grecją, Włochami i Francją.

„Pracujemy nad reformami, ale w obliczu między innymi starzenia się społeczeństwa, rosnących wydatków na obronność i kolejnych kryzysów zapowiada się to jako zadanie wyjątkowo trudne” – podkreśla minister Jambon.

Co powstrzymało wzrost kosztów

Wzrost federalnych kosztów odsetek w relacji do PKB pozostał ograniczony do 8 punktów bazowych. Koszty obsługi odsetek wszystkich szczebli władzy publicznej utrzymały się stabilnie na poziomie 2,2 procent PKB. „Spadek krótkoterminowych stóp procentowych w 2025 r. w dużej mierze zrównoważył wzrost stóp długoterminowych oraz wzrost długu publicznego” – wyjaśnia dyrektor Agencji Długu Jean Deboutte.

Zagrożenie od 2031 roku

Zdaniem Jeana Deboutte’a na horyzoncie pojawia się ryzyko efektu kuli śnieżnej odsetek. Nie jest ono jednak bezpośrednie i może wystąpić dopiero od 2031 r. Mechanizm jest prosty: gdy w ujęciu rocznym koszty obsługi odsetek od długu publicznego przewyższają nominalny wzrost PKB, wskaźnik zadłużenia zaczyna rosnąć automatycznie.

„Zakładamy, że przyszły nominalny wzrost PKB wyniesie średnio co najmniej 3 procent. Efekt kuli śnieżnej odsetek grozi wtedy, gdy implikowane oprocentowanie długu publicznego przekroczy 3 procent, czego spodziewamy się do 2031 r.” – precyzuje.

Jak zastrzega, nie chodzi o powtórkę z lat 80. i 90. „Znika jednak prezent w postaci niskich stóp, który automatycznie obniżał wskaźnik zadłużenia” – dodaje. W jego ocenie, aby uniknąć efektu kuli śnieżnej, Belgia musi ograniczyć deficyt budżetowy i dług publiczny, a jednocześnie pobudzać wzrost gospodarczy.