Flandria zrywa rozmowy z Eternit ws. azbestu i szykuje pozew karny – w grze są miliardy euro

Rząd flamandzki zakończył negocjacje z Eternit i grupą Etex dotyczące odszkodowania za ich azbestową przeszłość. Flandria wznawia zawieszone wcześniej postępowanie cywilne, a flamandzki minister środowiska Jo Brouns (CD&V) przygotowuje równocześnie pozew karny przeciwko firmie. O decyzji poinformował sam minister.

Azbestowa przeszłość Eternit

Azbest przez dziesięciolecia był szeroko wykorzystywany w budownictwie, zanim potwierdzono jego rakotwórcze działanie. Eternit, najbardziej rozpoznawalna belgijska firma z tej branży, pod koniec lat 90. zakończył przetwarzanie azbestu w produktach dachowych i elewacyjnych w Kapelle-op-den-Bos. Obecnie przedsiębiorstwo należy do grupy materiałów budowlanych Etex, częściowo notowanej na giełdzie.

Od ugody z 2014 r. do wznowienia sprawy

W 2014 r. rząd flamandzki zawarł porozumienie z Eternit, w ramach którego firma wypłaciła 4,8 miliona euro na usuwanie odpadów azbestowych. Kiedy okazało się, że koszty są znacznie wyższe, Flandria w 2024 r. wszczęła postępowanie cywilne przeciwko Eternit, Etex oraz kilku byłym członkom zarządu, wskazując również na możliwy wątek karny. We wrześniu tego samego roku obie strony zawiesiły jednak sprawę, aby rozpocząć negocjacje w sprawie ugody.

Wszystkie możliwe ścieżki

Według rządu flamandzkiego rozmowy nie doprowadziły do rezultatu, który można byłoby uznać za akceptowalny. Flandria wznawia więc postępowanie cywilne przeciwko Eternit, Etex i członkom zarządu, a równolegle przygotowuje pozew karny.

Minister Brouns mówi o tym wprost. „Żałujemy, że nie skorzystano z wyciągniętej ręki. Negocjowana ugoda mogłaby szybciej przynieść jasność i wcześniej uwolnić środki na rozprawienie się z azbestową przeszłością Flandrii. Ale staranne negocjacje oznaczają też, że w pewnym momencie wyciąga się wnioski. Ten moment nadszedł” – podkreśla.

Koszty liczone w miliardach

Flandria szacuje teoretyczny całkowity koszt uczynienia regionu w pełni „wolnym od azbestu” na 3 miliardy euro. Przy 65-procentowym udziale Eternit w rynku oznaczałoby to 1,95 miliarda euro. Wcześniej flamandzka publiczna agencja gospodarki odpadami OVAM oceniała, że doprowadzenie Flandrii do stanu po prostu „bezpiecznego wobec azbestu” do 2040 r. będzie kosztować 481,1 miliona euro.

Reakcja Eternit

Firma wyraziła ubolewanie z powodu „nagłej i jednostronnej zmiany kursu rządu flamandzkiego, która uniemożliwia wypracowanie trwałego, skutecznego i wykonalnego w krótkim czasie rozwiązania prawdziwego problemu społecznego”.

Parlament flamandzki pracuje natomiast nad dekretem, który umożliwiłby pociągnięcie dawnych producentów azbestu do odpowiedzialności za finansowanie usuwania zanieczyszczeń azbestowych.