Sieć szkolnictwa publicznego WBE może wyczerpać rezerwy do 2030 r. przez rządowe oszczędności

Sieć szkolnictwa publicznego Wallonie-Bruxelles Enseignement (WBE) może do 2030 r. całkowicie wyczerpać swoje rezerwy finansowe w wyniku oszczędności wprowadzanych przez rząd Federacji Walonia-Bruksela. Tak wynika z wewnętrznych prognoz, do których dotarł dziennik „Le Soir”. WBE przeanalizowało skutki planowanych cięć budżetowych, monitorując wpływy i wydatki w kontekście zapowiadanych reform. Protokół z posiedzenia zarządu organizacji z 26 marca 2026 r. pokazuje rosnące obawy kierownictwa dotyczące przyszłości finansowej sieci.

Historycznie WBE korzystało z korzystniejszego finansowania kosztów funkcjonowania niż pozostałe sieci szkolne. Sytuacja zmieniła się w 2022 r., kiedy po wyroku Trybunału Konstytucyjnego rząd zlikwidował ten system, jednocześnie częściowo rekompensując utracone środki. Gabinet minister Valérie Degryse wycofał jednak tę rekompensatę. W praktyce oznacza to dla WBE dodatkowe obciążenie wynoszące 800 000 euro rocznie – od 800 000 euro w 2025 r., przez 1,6 mln euro w 2026 r., aż po 6,4 mln euro w 2032 r.

Do tych kwot dochodzi jeszcze 1 procent środków odbieranych co roku przez obecny rząd w ramach mechanizmu wyrównywania finansowania między sieciami szkolnymi, co oznacza kolejne 1,7 mln euro rocznie. Dodatkowym obciążeniem jest również jednorazowe zamrożenie dotacji, czyli brak ich indeksacji, powodujące stratę szacowaną na 3,4 mln euro.

Stopniowe ograniczanie kolejnych form wsparcia

Jedna z dotychczasowych form pomocy publicznej umożliwiała WBE finansowanie personelu technicznego i obsługi. Wsparcie to jest obecnie stopniowo wycofywane. Według szacunków skutki tej decyzji wyniosą 1,5 mln euro w 2025 r. oraz 4,5 mln euro już rok później.

Negatywny wpływ na finanse sieci ma także reforma systemu bezpłatnych przyborów szkolnych. Obejmuje ona zarówno ograniczenie budżetów, jak i rozszerzenie programu aż do szóstej klasy szkoły podstawowej. W efekcie wpływy WBE mają spaść o około 700 000 euro.

Oszczędności obejmują również infrastrukturę szkolną. Ograniczenie rekompensat dotyczących budynków szkolnych miałoby zmniejszyć dotacje dla placówek WBE o około 15 mln euro rocznie.

Ryzyko utraty płynności finansowej

WBE przeprowadziło szczegółową symulację skutków nowych decyzji budżetowych, wykorzystując model opracowany przez firmę doradczą Deloitte. Uwzględniono w nim między innymi inflację oraz zmiany kosztów zatrudnienia.

Wnioski okazały się bardzo niepokojące. Jak zapisano w raporcie zarządu z 26 marca, przy utrzymaniu obecnych trendów wszystkie istniejące rezerwy finansowe placówek zostałyby wyczerpane do 2030 r., co oznaczałoby realne zagrożenie utraty płynności finansowej po tym okresie. Prognozy na 2032 r. wskazują na łączny roczny deficyt w wysokości 56,7 mln euro, przy czym aż 88 procent placówek znalazłoby się w sytuacji deficytowej.

Analiza opiera się na założeniu utrzymania obecnej polityki finansowej. Z tego powodu przygotowano także alternatywny, teoretyczny scenariusz mający ograniczyć skalę problemu. Zakłada on jednak wzrost liczby uczniów o 8 procent – mimo spadku liczby urodzeń w kraju – oraz znaczące oszczędności, między innymi redukcję o 8 procent zatrudnienia personelu technicznego i obsługi, zarówno stałego, jak i tymczasowego. Plan przewiduje również ograniczenie kosztów energii i zmniejszenie wykorzystywanej powierzchni budynków.

Nawet w takim wariancie roczny deficyt w 2032 r. zmniejszyłby się jedynie z 56,7 mln do 21,8 mln euro. Mimo to około 73 procent placówek nadal pozostawałoby deficytowych. Zarząd WBE podkreśla, że taki scenariusz pozostaje niewystarczający i pokazuje konieczność poszukiwania dodatkowych rozwiązań finansowych oraz organizacyjnych.

Reforma nauczycieli oddelegowanych

W innym dokumencie zarządu WBE, datowanym na 24 marca, omówiono skutki reformy dotyczącej nauczycieli oddelegowanych, czyli pedagogów wspierających sieci szkolne w działaniach dydaktycznych. Dekret programowy przewiduje likwidację tych stanowisk, które dotychczas były finansowane bezpośrednio przez państwo, oraz częściową rekompensatę w formie ryczałtowego finansowania odpowiadającego 70 procentom szacowanego kosztu etatów.

Zmiany obejmą wszystkie sieci szkolne, jednak w przypadku WBE wewnętrzne wyliczenia wskazują na możliwość likwidacji od 40 do 45 etatów przeliczeniowych. Oznaczałoby to redukcję od 16 do 17 procent obecnego zatrudnienia w tej części organizacji.

Warto przypomnieć, że w ubiegły piątek opozycja w parlamencie Federacji Walonia-Bruksela złożyła poprawki dotyczące tego projektu. Doprowadziło to do kolejnego przesunięcia głosowania nad dekretem regulującym całość planowanych reform i oszczędności.