Umowa o wolnym handlu między UE a Australią – co trzeba wiedzieć

We wtorek 24 marca 2026 r. w Canberze Komisja Europejska oraz rząd Australii zakończyły negocjacje dotyczące umowy o wolnym handlu. Dokument został podpisany przez przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen oraz premiera Australii Anthony’ego Albanese. Zakłada się, że porozumienie pozwoli zwiększyć eksport z UE do Australii o 33 procent w ciągu najbliższych dziesięciu lat. Jest to element szerszej strategii Unii Europejskiej, której celem jest dywersyfikacja kierunków handlu i ograniczenie zależności od Chin oraz Stanów Zjednoczonych. To już ósma tego typu umowa zawarta przez UE w regionie Indo-Pacyfiku w ostatnich latach. Zanim zacznie obowiązywać, musi zostać zatwierdzona przez instytucje ustawodawcze po obu stronach.

Zniesienie ceł i otwarcie rynków

Porozumienie przewiduje zniesienie australijskich ceł na ponad 99 procent towarów pochodzących z UE, z wyjątkiem części produktów stalowych. Dla europejskich eksporterów oznacza to potencjalne oszczędności sięgające około miliarda euro rocznie. Pod względem skali jest to czwarte największe porozumienie handlowe zawarte przez Unię – po umowach z Wielką Brytanią, Indiami oraz krajami Mercosuru. Umowa otwiera także australijski rynek usług, obejmując takie sektory jak usługi finansowe, telekomunikacja czy transport morski, a także zapewnia szerszy dostęp do zamówień publicznych.

Komisja Europejska szacuje, że eksport z UE do Australii może wzrosnąć do około 18 miliardów euro rocznie. Największe korzyści mają odczuć branże produktów mlecznych, przemysł chemiczny oraz sektor motoryzacyjny. Równocześnie uzgodniono zmiany w australijskich przepisach podatkowych dotyczących samochodów luksusowych, które dotąd w nieproporcjonalny sposób obciążały europejskich producentów.

Surowce krytyczne – strategiczny wymiar umowy

Umowa ma również istotne znaczenie dla bezpieczeństwa dostaw surowców krytycznych do Europy. Australia jest jednym z kluczowych producentów aluminium, litu i manganu – surowców niezbędnych dla europejskiego przemysłu i transformacji energetycznej. Porozumienie zakłada obniżenie ceł na ich import, a także wprowadza zakaz stosowania monopoli eksportowych, podatków eksportowych oraz innych ograniczeń w handlu tymi surowcami. Dodatkowo otwiera drogę do inwestycji europejskich firm w australijskie zakłady przetwórcze.

Rolnictwo – ustępstwa budzące kontrowersje

Najwięcej kontrowersji wzbudza część dotycząca rolnictwa. Podobnie jak w przypadku umowy z Mercosurem, porozumienie przewiduje bezcłowy lub preferencyjny dostęp do rynku UE dla wybranych australijskich produktów, które konkurują z europejskimi sektorami wrażliwymi – takimi jak wołowina, baranina, mięso kozie, cukier, niektóre produkty mleczne czy ryż. Import ten będzie jednak ograniczony kontyngentami taryfowymi.

W przypadku wołowiny Unia zgodziła się na kontyngent w wysokości 30 600 ton. Z tej ilości 55 procent będzie mogło trafić na rynek UE bez cła, pod warunkiem że bydło było karmione trawą. Pozostałe 45 procent objęte będzie cłem w wysokości 7,5 procent, bez dodatkowych wymogów dotyczących sposobu hodowli. Kontyngenty będą wprowadzane stopniowo w okresie przejściowym trwającym dziesięć lat. Umowa przewiduje także mechanizm ochronny, który pozwoli UE reagować w przypadku nagłego wzrostu importu.

Ustępstwa te spotkały się z krytyką organizacji Copa-Cogeca, reprezentującej europejskich rolników, która określiła je jako nie do przyjęcia. Jednocześnie sektor rolno-spożywczy UE utrzymuje dodatni bilans handlowy z Australią, wynoszący około 2,3 miliarda euro. Umowa znosi całkowicie australijskie cła na europejskie sery, wina, wybrane owoce i warzywa oraz czekoladę, co może przynieść eksporterom oszczędności przekraczające 100 milionów euro rocznie. Australia zobowiązała się również do uznawania europejskich oznaczeń geograficznych.

Zrównoważony rozwój i kolejne kroki

Porozumienie zawiera także rozdział dotyczący zrównoważonych systemów żywnościowych, który ma zapewnić większą zgodność produktów importowanych z Australii ze standardami obowiązującymi w UE w zakresie ochrony środowiska, klimatu oraz dobrostanu zwierząt. W dokumencie uwzględniono również wiążące zobowiązania do przestrzegania porozumienia paryskiego oraz podstawowych zasad prawa pracy.

Dyrektor generalny Federacji Przedsiębiorstw Belgii (FEB) Pieter Timmermans ocenił, że umowa stwarza dla belgijskich firm realne możliwości – ograniczenie barier handlowych, lepszy dostęp do surowców oraz stabilne warunki współpracy z wiarygodnym partnerem.

Projekt traktatu, liczący około 200 stron, ma zostać opublikowany 31 marca. Następnie Komisja Europejska przekaże go Radzie UE do podpisu. Jeśli wszystkie państwa członkowskie wyrażą zgodę, możliwe będzie oficjalne zawarcie umowy. Ostateczną decyzję podejmie Parlament Europejski.