Popyt na żele estrogenowe przewyższa podaż – pacjentki w Belgii mają problem z dostępem do leku łagodzącego objawy menopauzy

Kobiety w Belgii, które szukają w aptekach żelu estrogenowego, coraz częściej słyszą, że preparatu chwilowo nie ma na stanie. Powodem jest wyraźna dysproporcja między rosnącym zapotrzebowaniem na tę formę terapii hormonalnej a dostępnością produktów na rynku. Żele estrogenowe stosowane są w celu łagodzenia objawów menopauzy oraz perimenopauzy. Federalna Agencja ds. Leków i Produktów Zdrowotnych (FAGG – Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten) podkreśla, że formalnie nie doszło do oficjalnego niedoboru tych preparatów. W praktyce jednak wiele aptek nie jest w stanie zaspokoić potrzeb swoich pacjentek.

Czym są żele estrogenowe i komu pomagają?

Żele estrogenowe należą do hormonalnej terapii substytucyjnej (HST). Leczenie to polega na uzupełnianiu hormonów, które organizm kobiety przed okresem przekwitania wytwarzał w znacznie większych ilościach. W ramach terapii stosuje się hormony bioidentyczne, wytwarzane laboratoryjnie i odpowiadające strukturą substancjom naturalnie produkowanym przez organizm. Dzięki temu terapia może skutecznie łagodzić wiele typowych dolegliwości menopauzy.

Perimenopauza to etap przejściowy pomiędzy okresem płodności a menopauzą. Zazwyczaj trwa około pięciu lat i może rozpocząć się już po 40. roku życia. Menopauzę definiuje się jako moment, w którym od ostatniej miesiączki minęło 12 miesięcy. Statystycznie następuje ona około 51. roku życia. W tym czasie jajniki stopniowo ograniczają produkcję hormonów żeńskich, głównie estrogenu i progesteronu.

W ostatnich latach temat menopauzy stał się w Belgii znacznie bardziej obecny w debacie publicznej. Polityk Gwendolyn Rutten oraz tenisistka Kim Clijsters otwarcie mówiły o własnych doświadczeniach związanych z tym etapem życia. Z kolei aktorka Tine Embrechts przygotowała program telewizyjny poświęcony tej tematyce pod tytułem “Menopauzia”. Takie publiczne wypowiedzi przyczyniły się do większej świadomości społecznej dotyczącej hormonalnej terapii substytucyjnej.

Stanowisko FAGG a rzeczywistość rynkowa

Zdaniem FAGG obecnie nie występuje oficjalny niedobór żeli estrogenowych w Belgii. Problemy z dostępnością rzeczywiście pojawiły się w pewnym momencie, jednak dwa z trzech preparatów dostępnych na rynku ponownie trafiły do sprzedaży.

Mimo to sytuacja w wielu aptekach pozostaje napięta. Jak wynika z ustaleń redakcji VRT NWS, zapotrzebowanie na te produkty wciąż przewyższa aktualną podaż. Oznacza to, że konkretna apteka może chwilowo nie dysponować potrzebnym preparatem.

W takiej sytuacji pacjentki często muszą odwiedzić kilka aptek lub skonsultować się z farmaceutą w sprawie ewentualnej alternatywy terapeutycznej.

Decyzja amerykańskiej FDA wywołała efekt domina

Marie Lammertyn z firmy Febelco, największego belgijskiego dystrybutora leków i produktów parafarmaceutycznych, potwierdza, że napięcia w systemie zaopatrzenia utrzymują się do dziś. Źródła obecnej sytuacji sięgają decyzji amerykańskiej agencji FDA (Food and Drug Administration) z jesieni ubiegłego roku.

W październiku FDA zdecydowała o usunięciu ważnego ostrzeżenia z opakowań wielu preparatów stosowanych w hormonalnej terapii substytucyjnej. Decyzja ta wywołała gwałtowny wzrost zainteresowania tymi lekami na całym świecie, co odczuwalne było również w Belgii.

Jak wyjaśnia Lammertyn, już w październiku liczba zamówień podwoiła się, w listopadzie była 2,5 razy wyższa niż wcześniej, a w grudniu i styczniu zapasy magazynowe zostały całkowicie wyczerpane. W praktyce oznaczało to czasową niedostępność niektórych produktów i brak możliwości ich dostarczania do aptek.

Dodatkowym czynnikiem pogłębiającym problem jest sposób funkcjonowania współczesnej produkcji farmaceutycznej. Wiele firm ogranicza zapasy magazynowe do minimum, aby obniżyć koszty. W takiej sytuacji nawet niewielkie zakłócenie może szybko przełożyć się na problemy w całym łańcuchu dostaw.

Różne przyczyny wzrostu popytu

Powody gwałtownego wzrostu zapotrzebowania na żele estrogenowe są złożone i nie można wskazać jednego dominującego czynnika. Marie Lammertyn przyznaje, że z punktu widzenia dystrybutora trudno jednoznacznie określić, co miało największy wpływ na obecną sytuację.

Wśród możliwych przyczyn wymienia się między innymi zmianę podejścia części lekarzy do przepisywania terapii hormonalnej, intensywniejszą promocję niektórych preparatów oraz rosnącą świadomość kobiet dotyczącą zdrowia w okresie menopauzy.

Nie bez znaczenia pozostaje także zwiększona obecność tego tematu w mediach. Publiczna debata na temat zdrowia kobiet i dostępnych metod łagodzenia objawów menopauzy mogła przyczynić się do większego zainteresowania terapią hormonalną.

Dostawy wracają, ale powoli

Sytuacja na rynku zaczyna się stopniowo stabilizować. Jak informuje Lammertyn, do hurtowni ponownie trafiają partie preparatów, które wcześniej były całkowicie niedostępne.

Są to jednak dostawy ograniczone i wciąż niewystarczające, aby w pełni zaspokoić zapotrzebowanie rynku. Produkty wracają do obrotu stopniowo, w niewielkich ilościach.

Febelco wyraża nadzieję, że w najbliższym czasie dostawy zostaną całkowicie przywrócone, co pozwoli pacjentkom ponownie korzystać z terapii hormonalnej bez problemów z dostępnością leków.