PFAS w żywności – Europejski Trybunał Obrachunkowy: normy UE nie chronią wystarczająco. Limit można przekroczyć, jedząc 237 g wołowiny tygodniowo
Unijne przepisy nie chronią wystarczająco wody pitnej i żywności przed tzw. wiecznymi chemikaliami. Jak podaje dziennik La Libre Belgique w środę 18 listopada 2026 r., do takiego wniosku doszedł...
Wizualizacja wygenerowana przez SI. Nie przedstawia rzeczywistego zdarzenia ani jego uczestników - Aktualności.BE Unijne przepisy nie chronią wystarczająco wody pitnej i żywności przed tzw. wiecznymi chemikaliami. Jak podaje dziennik La Libre Belgique w środę 18 listopada 2026 r., do takiego wniosku doszedł Europejski Trybunał Obrachunkowy, czyli unijna instytucja kontrolująca wydatkowanie funduszy Unii Europejskiej. W nowym raporcie audytorzy wyliczyli, że maksymalną dopuszczalną dawkę PFAS można przekroczyć już przy umiarkowanym jedzeniu niektórych produktów, m.in. 237 g wołowiny tygodniowo. Trybunał wzywa Unię do przyspieszenia procedur, wzmocnienia kontroli i zmiany norm.
Spis treści
Większość substancji poza systemem REACH
PFAS, nazywane wiecznymi chemikaliami, nadal gromadzą się w organizmach ludzi i w środowisku. Według raportu Unia Europejska była jednym z pierwszych obszarów, które ograniczyły ich stosowanie – już w 2006 r. Większość tych substancji wciąż jednak nie jest zarejestrowana w REACH, europejskim systemie regulacji substancji chemicznych. W rezultacie Unia ma niewiele informacji o szkodliwym działaniu wielu PFAS, a producenci nie muszą ich badać.
Dotyczy to m.in. PTFE, czyli teflonu – substancji szeroko stosowanej, którą można znaleźć na przykład w patelniach z powłoką nieprzywierającą i w odzieży nieprzemakalnej.
Gdy Unia już wprowadza ograniczenia, procedura jest powolna i może chybić celu.
Przyjęcie ograniczenia trwa średnio około pięciu lat, co daje producentom czas na zastąpienie zakazanej substancji podobnym związkiem chemicznym, potencjalnie równie szkodliwym – krytykują audytorzy.
Kolejnym słabym punktem są kontrole. System w dużej mierze opiera się na samokontroli firm, a w co trzecim państwie członkowskim – inaczej niż w Belgii – nadal nie przeprowadza się żadnych inspekcji dotyczących PFAS.
Woda pitna i żywność
Jak podkreśla Trybunał, obecne maksymalne zawartości PFAS w żywności i wodzie nie wystarczają do ochrony zdrowia ludzi, a to właśnie jedzenie i woda są głównymi drogami narażenia mieszkańców. Limity dla wody pitnej były w ostatnich latach na ogół przestrzegane, ale opierają się na danych naukowych z 2017 r. Od tego czasu PFAS nieustannie gromadzą się w glebie i w wodzie. Audytorzy ostrzegają więc, że obecne limity mogą być w przyszłości przekraczane znacznie częściej, co zwiększy zarówno ryzyko dla zdrowia konsumentów, jak i koszty uzdatniania wody.
W przypadku żywności sytuacja jest według raportu „jeszcze bardziej niepokojąca”. Normy europejskie, stosowane także w Belgii, mają ograniczać zanieczyszczenie do poziomu tak niskiego, jak to rozsądnie możliwe, ale nie gwarantują, że regularne spożycie będzie bezpieczne w długim okresie. Audytorzy obliczyli, że maksymalną dopuszczalną zawartość PFAS można przekroczyć, jedząc co tydzień więcej niż 7 g anchois, 39 g dzikiego łososia, 181 g jaj lub 237 g wołowiny. „To dość umiarkowane ilości jedzenia” – zwracają uwagę autorzy raportu.
Zakaz wszystkich PFAS nieprędko
Trybunał przewiduje, że ograniczenie obejmujące wszystkie PFAS w całej Unii nie zostanie wprowadzone szybko. Pięć państw zaproponowało w 2021 r. ograniczenie wszystkich tych substancji na poziomie unijnym. Komisja Europejska pracuje obecnie nad szerokim zakazem, ale nie wiadomo jeszcze, jaki będzie ostateczny kształt propozycji, która kończy etap konsultacji.
Audytorzy zalecają Unii przyspieszenie procedur regulacyjnych, poprawę kontroli oraz zmianę limitów PFAS obowiązujących dla żywności i wody pitnej.