11 listopada w Polsce i w Belgii – jedno święto, dwie historie. Co oznacza ten dzień i jak się go obchodzi w obu krajach

Środa 11 listopada to dzień wolny od pracy zarówno w Polsce, jak i w Belgii. Data jest ta sama, a jej źródło sięga tego samego roku 1918, ale oba kraje świętują co innego. Polacy obchodzą Narodowe Święto Niepodległości, Belgowie – Dzień Rozejmu (Wapenstilstand, Armistice), czyli rocznicę zakończenia pierwszej wojny światowej. Dla Polaków mieszkających w Belgii to więc dzień podwójnej pamięci.

Polska: powrót na mapę po 123 latach

Po trzecim rozbiorze w 1795 roku państwo polskie zniknęło z mapy Europy i na 123 lata zostało podzielone między Rosję, Prusy i Austrię. Pod koniec pierwszej wojny światowej, gdy upadły wszystkie trzy mocarstwa zaborcze, Polacy odzyskali niepodległość. 11 listopada 1918 roku Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu, który dzień wcześniej wrócił do Warszawy z więzienia w Magdeburgu, zwierzchnictwo nad wojskiem. Ten dzień przyjęto za symboliczny początek odrodzonej Rzeczypospolitej.

Oficjalnym świętem państwowym 11 listopada stał się w 1937 roku. Po drugiej wojnie światowej władze komunistyczne zniosły je w 1945 roku, a głównym świętem państwowym ustanowiły 22 lipca. Święto Niepodległości przywrócono w 1989 roku i od tego czasu jest dniem ustawowo wolnym od pracy.

Jak świętuje się w Polsce

• Uroczystości państwowe w Warszawie – na placu Piłsudskiego przy Grobie Nieznanego Żołnierza odbywa się uroczysta zmiana warty i składanie wieńców z udziałem najważniejszych osób w państwie.
• Msze w intencji Ojczyzny w kościołach w całym kraju.
• Biało-czerwone flagi na budynkach publicznych, domach i balkonach.
• Marsze, pochody i biegi – w wielu miastach organizowane są Biegi Niepodległości, pikniki, koncerty i rekonstrukcje historyczne. W Warszawie co roku przechodzi też Marsz Niepodległości.
• Rogale świętomarcińskie – 11 listopada to także dzień świętego Marcina. W Poznaniu i Wielkopolsce obchodzi się wtedy imieniny ulicy Święty Marcin, a tradycyjnym przysmakiem są rogale z białym makiem.
• Sklepy są zamknięte – w Polsce w dni ustawowo wolne obowiązuje zakaz handlu.

Belgia: koniec Wielkiej Wojny i pamięć o poległych

11 listopada 1918 roku o godzinie 11:00 weszło w życie zawieszenie broni, podpisane kilka godzin wcześniej w wagonie kolejowym w lesie Compiègne we Francji. Zakończyło ono walki pierwszej wojny światowej. Dla Belgii był to koniec czterech lat okupacji. Neutralny kraj został zaatakowany przez Niemcy w sierpniu 1914 roku, a przez całą wojnę przez Flandrię Zachodnią biegła linia frontu. Okolice Ypres (Ieper) i rzeki Yser należały do najkrwawszych pól bitewnych tamtej wojny.

Dziś Dzień Rozejmu jest w Belgii przede wszystkim świętem pamięci o żołnierzach i cywilach, którzy zginęli w obu wojnach światowych i w późniejszych konfliktach.

Jak świętuje się w Belgii

• Uroczystość w Brukseli – główne obchody państwowe odbywają się przy Grobie Nieznanego Żołnierza u stóp Kolumny Kongresowej, z udziałem rodziny królewskiej, przedstawicieli rządu i wojska.
• Ypres i Brama Menińska – pod Bramą Menińską (Menenpoort) od 1928 roku co wieczór, z przerwą na czas niemieckiej okupacji w drugiej wojnie światowej, rozbrzmiewa sygnał Last Post na cześć poległych. 11 listopada obchody w Ypres należą do największych w kraju i przyciągają gości z wielu państw.
• Czerwone maki – symbolem dnia są maki (klaproos, coquelicot), nawiązujące do wiersza „In Flanders Fields” kanadyjskiego lekarza wojskowego Johna McCrae z 1915 roku. Wieńce z maków składa się pod pomnikami poległych w niemal każdej gminie.
• Uroczystości lokalne – w miastach i wsiach odbywają się ceremonie przy pomnikach wojennych z udziałem burmistrzów, kombatantów, szkół i orkiestr.
• Święty Marcin – w części Flandrii, m.in. w okolicach Ypres, dzieci dostają w tym czasie prezenty od świętego Marcina (Sint-Maarten), a w wielu miejscowościach odbywają się pochody z lampionami.

Co warto wiedzieć w Belgii 11 listopada

Dzień Rozejmu jest w Belgii ustawowo wolny od pracy. Urzędy, szkoły, banki i poczta są zamknięte. Komunikacja miejska kursuje zwykle według rozkładu świątecznego lub niedzielnego, a w niektórych gminach zmieniają się terminy odbioru odpadów. W przeciwieństwie do Polski w Belgii nie obowiązuje zakaz handlu, więc część sklepów jest otwarta, choć często w skróconych godzinach. Najlepiej sprawdzić to wcześniej w konkretnym sklepie.

Polacy w Belgii świętują podwójnie

Polska społeczność w Belgii obchodzi Święto Niepodległości na swój sposób: mszami w polskich parafiach, akademiami w polskich szkołach, uroczystościami organizowanymi przez polskie placówki dyplomatyczne i koncertami. W Brukseli w sobotę 14 listopada w Szkole Polskiej im. Jana Pawła II przy Ambasadzie RP odbędzie się darmowy koncert Bartasa Szymoniaka „Niepodległa w rytmie Europy – Polska poezja ma beat”.

Ta sama data przypomina, że niepodległość Polski i wolność Belgii mają wspólne źródło: koniec pierwszej wojny światowej. Dla jednych 11 listopada to przede wszystkim radość z odzyskanego państwa, dla drugich – cisza i pamięć o poległych. Polacy w Belgii mogą tego dnia przeżyć jedno i drugie.