Rozejm 11 listopada – dlaczego wojna skończyła się właśnie o godzinie 11, jak marszałek Foch skrócił czas i czemu w Belgii minuta ciszy jest o godzinę wcześniej

Jak podaje flamandzki nadawca publiczny VRT NWS w środę 11 listopada 2026 roku, 11 listopada obchodzony jest Dzień Rozejmu, kiedy wspomina się koniec pierwszej wojny światowej w 1918 roku. W Belgii, Francji, Wielkiej Brytanii i kilku innych krajach Wspólnoty Narodów o godzinie 11 rano odbywają się uroczystości pamięci. To właśnie o jedenastej godzinie jedenastego dnia jedenastego miesiąca 1918 roku zamilkła broń.

Negocjacje w wagonie kolejowym

Wybór tej godziny był, jak pisze VRT NWS, mniej więcej przypadkowy. Rozmowy o zawieszeniu broni rozpoczęły się rankiem 8 listopada 1918 roku w wagonie kolejowym w lesie Compiègne, około 80 kilometrów na północ od Paryża. Około godziny 11 naczelny dowódca aliantów, francuski marszałek Ferdinand Foch, przekazał warunki delegacji niemieckiej. Niemcy dostali 72 godziny na ich przyjęcie, czyli do 11 listopada do godziny 11. Przez ten czas niemieccy negocjatorzy próbowali złagodzić żądania, z bardzo niewielkim skutkiem. Jeszcze całą noc z 10 na 11 listopada trwała zażarta dyskusja nad jednym artykułem tekstu.

Dlaczego właśnie godzina 11

Wczesnym rankiem osiągnięto pełne porozumienie, które trzeba było jeszcze podpisać. Umowa przewidywała, że rozejm zacznie obowiązywać sześć godzin po podpisaniu. Zegar wskazywał 5:12, ale marszałek Foch zaproponował, by uznać, że była piąta. Dzięki temu broń miała zamilknąć dokładnie o godzinie 11 rano. Dokument podpisano o 5:20. Zgodnie z relacją VRT NWS pełne teksty trafiły do wszystkich dopiero około 10:30, ale kwatery główne zostały już wcześniej powiadomione przez radio. Sześć godzin odstępu było potrzebne, by poinformować wszystkie armie na froncie, a walki wcale nie toczyły się z pełną siłą do dokładnie jedenastej. W wielu miejscach na froncie robiło się cicho wcześniej, ale gdzieniegdzie ludzie ginęli niemal do samego początku zawieszenia broni.

Godzina w Belgii

Z powodu różnic czasu Belgia upamiętnia rozejm dziś o godzinie 11, ale jest to w rzeczywistości godzinę wcześniej niż faktyczny moment z 1918 roku.

Krótko o wojnie

Pierwsza wojna światowa zaczęła się w 1914 roku po zabójstwie austro-węgierskiego następcy tronu Franciszka Ferdynanda. Belgia była początkowo neutralna i odmówiła przepuszczenia wojsk niemieckich, które chciały przez nią wkroczyć do Francji, po czym Niemcy ją zaatakowały. Większość kraju szybko zajęto, ale Belgia wraz z aliantami utrzymała się za Yserem. Front zachodni zdominowała wojna pozycyjna, z niewielkimi zdobyczami terenu i wieloma ofiarami. Wojna zakończyła się w listopadzie 1918 roku kapitulacją Niemiec.