Nowy Atlas Ptaków Flandrii bije na alarm – skowronek stracił 95 procent populacji od 1960 r., ptaki pól i łąk wciąż znikają

Ptaki związane z rzadką roślinnością łąk i polami uprawnymi, takie jak skowronek, kuropatwa i czajka, nadal ubywają w niepokojącym tempie. Taki wniosek płynie z nowego Atlasu Ptaków Flandrii (Vogelatlas van Vlaanderen), który opracowali flamandzki Instytut Badań Przyrody i Lasu (INBO) oraz organizacja przyrodnicza Natuurpunt – informuje dziennik Het Laatste Nieuws (HLN), powołując się na agencję Belga. Najbardziej dramatyczny jest spadek liczebności skowronka.

Atlas zostanie zaprezentowany podczas Belgijskiego Dnia Ptaków (Belgische Vogeldag) w sobotę 24 października. Powstał dzięki współpracy zawodowych badaczy i setek wolontariuszy, którzy sprawdzali, gdzie i w jakiej liczbie występują dziś ptaki we Flandrii. Po raz pierwszy w historii flamandzkiej ornitologii publikacja opisuje nie tylko ptaki lęgowe, lecz także szczegółowo wszystkie gatunki zimujące.

Coraz mniej ptaków na terenach rolniczych

Jednym z głównych wniosków jest dalszy spadek liczebności ptaków terenów rolniczych – kuropatwy, skowronka, mazurka, turkawki i potrzeszcza. Od 2007 r. ich populacja zmniejszyła się łącznie o 26 procent. Największe straty poniósł skowronek: w 1960 r. we Flandrii było około 180 000 par, obecnie jest ich zaledwie od 6 000 do 9 000. To spadek o 95 procent.

Mocno ucierpiały też ptaki wilgotnych łąk. Liczebność krwawodzioba spadła od 2007 r. o 70 procent, rycyka o 67 procent, a świergotka łąkowego o 52 procent.

Wyraźnie ubyło również ptaków typowych dla jednorodnych lasów iglastych w regionie Kempen – czubatki, sosnówki i mysikrólika. Wśród przyczyn atlas wymienia zamieranie świerków związane ze zmianami klimatu, plagi kornika drukarza oraz przekształcanie lasów iglastych we wrzosowiska lub lasy liściaste, znacznie cenniejsze dla rodzimej przyrody.

Ochrona przynosi efekty

Inne populacje korzystają z celowych działań ochronnych, zmian w zarządzaniu terenami i projektów odtwarzania przyrody. Gatunki mokradeł i trzcinowisk, takie jak rokitniczka, podróżniczek, błotniak stawowy i bąk, wykazują przeważnie trendy wzrostowe – podobnie jak ptaki lasów liściastych, które stają się starsze i bardziej zróżnicowane.

Gatunki pionierskie, takie jak szablodziób, rybitwa rzeczna i sieweczka rzeczna, zyskują na dużych projektach przyrodniczych, na przykład na planie Sigma w dolinie Skaldy. Przybywa także typowych ptaków wrzosowisk – lelka i lerki – dzięki odtwarzaniu wrzosowisk na terenach wojskowych i w regionie Kempen.

Widoczne skutki zmian klimatu

Według atlasu wpływ zmian klimatu jest bardzo wyraźny. Z powodu ocieplenia siedliska wielu gatunków przesuwają się na północ. Południowe ptaki lęgowe, takie jak wierzbówka, chwastówka i szczudłak, coraz częściej pojawiają się we Flandrii.

Zmieniają się też wzorce zimowania. Wiele północnych ptaków wodnych, takich jak bielaczek, gągoł i łabędź czarnodzioby, dzięki łagodniejszym zimom w północnej Europie zostaje bliżej swoich lęgowisk i rzadziej przylatuje do Belgii i Holandii.