Belgijska poczta bpost, we współpracy z sieciami handlowymi Torfs oraz A.S.Adventure – spółką matką marki Juttu – uruchamia pilotażowy projekt wykorzystania toreb wielokrotnego użytku w handlu internetowym. Od wtorku 10 lutego klienci sklepów online Torfs i Juttu mogą wybrać dostawę zamówionej odzieży w plastikowej torbie wielorazowej, objętej kaucją w wysokości 3,95 euro. Kwota ta jest automatycznie zwracana po oddaniu torby za pośrednictwem czerwonej skrzynki pocztowej, punktu bpost lub bezpośrednio w sklepie stacjonarnym. To pierwsza tego typu inicjatywa w Belgii i jednocześnie próba odpowiedzi na coraz bardziej restrykcyjne unijne regulacje dotyczące opakowań wielokrotnego użytku.
Cyfrowe śledzenie jako fundament systemu
Do obiegu trafi około 2 000 toreb, co ma pozwolić ocenić, czy opakowania wielorazowe mogą zostać wdrożone w e-commerce na większą skalę, zarówno pod względem logistycznym, jak i finansowym. Kluczową nowością w porównaniu z wcześniejszymi testami jest zastosowanie cyfrowego systemu śledzenia. Każda torba została oznaczona unikalnym kodem QR i jest w pełni identyfikowalna dzięki technologii opracowanej przez antwerpski start-up Twintag. System umożliwia bpost monitorowanie obiegu opakowań oraz automatyczny zwrot kaucji po ich oddaniu.
„Opakowania wielorazowe to nie tyle problem materiału, co całego systemu” – ocenia Elizaveta De Muynck z Twintag. „Bez infrastruktury cyfrowej proces pozostaje ręczny, podatny na błędy i kosztowny. Identyfikowalność jest warunkiem koniecznym, by taki model mógł działać.” Torby celowo nie zawierają logo konkretnych marek. „Jeśli każdy detalista tworzy własne opakowanie, znika efekt skali i całość przestaje być opłacalna” – tłumaczy Karin Enzlin, odpowiedzialna w bpost za politykę zrównoważonego rozwoju.
Ekologia kontra koszty i logistyka
Wyzwania są znaczące. Badania pokazują, że opakowania wielorazowe bywają droższe i nierzadko mają wyższy ślad węglowy niż karton, głównie ze względu na dodatkowy transport oraz złożoną logistykę zwrotów. Dopiero przy wysokim wskaźniku oddawania opakowań, sprawnym systemie logistycznym i dużej liczbie cykli ponownego użycia rozwiązanie to może stać się opłacalne zarówno ekonomicznie, jak i środowiskowo.
Bpost testował już wcześniej wielorazowe kartony, jednak szybko się one zużywały i były niszczone przez taśmy klejące oraz etykiety adresowe. „Tym razem możemy dokładnie mierzyć, ile razy dana torba krąży w obiegu, jak szybko wraca i w którym miejscu systemu utknęła” – podkreśla Karin Enzlin. „To kluczowe dane, by ocenić, czy taki model ma szansę na rentowność.” Torby wykonane z polipropylenu mają wytrzymać około 100 cykli użycia. Na obecnym etapie projekt obejmuje jeden rozmiar, zamykany na rzep.
Presja regulacyjna ze strony Unii Europejskiej
Pilotaż bpost wpisuje się w szerszy kontekst zmian regulacyjnych na poziomie Unii Europejskiej. Zgodnie z nowymi przepisami, do 2030 r. 40 procent opakowań transportowych ma nadawać się do ponownego użycia, a do 2040 r. odsetek ten ma wzrosnąć do 70 procent. Dla sektora e-commerce oznacza to konieczność przygotowania się na szerokie wdrożenie rozwiązań wielorazowych.
Konsumenci kluczowi dla sukcesu projektu
Torfs, który w fazie testowej będzie wysyłać w torbach wielokrotnego użytku wyłącznie odzież, a nie obuwie, zakłada, że na nowe rozwiązanie zdecyduje się od 7 do 10 procent klientów. „Torby wielorazowe to jeden z najskuteczniejszych sposobów na uczynienie naszego sklepu internetowego bardziej zrównoważonym” – mówi Toon Torfs, odpowiedzialny w firmie za kwestie zrównoważonego rozwoju. „Solidny model biznesowy jeszcze nie istnieje, ale do 2030 r. musimy mieć gotowe rozwiązania. Nie chcemy zaczynać myśleć o tym dopiero wtedy.” Podobne oczekiwania deklaruje Juttu, marka silnie kojarzona z ekologicznym podejściem.
W projekt zaangażowana jest również organizacja Fost Plus, która w imieniu belgijskiego sektora prywatnego monitoruje kwestie recyklingu i zrównoważonego rozwoju opakowań. „Nasze badania pokazują, że siedmiu na dziesięciu konsumentów jest otwartych na opakowania wielorazowe” – wskazuje Anne Poggenpohl z Fost Plus. „Większość angażuje się jednak tylko wtedy, gdy rozwiązanie nie wymaga dużego wysiłku, nie wiąże się z dodatkowymi kosztami i jest higieniczne.”
Projekt jest współfinansowany z dotacji flamandzkiej Agencji ds. Innowacji i Przedsiębiorczości (Vlaio) oraz monitorowany naukowo przez Uniwersytet w Antwerpii. Badacze analizują wskaźniki zwrotów, efektywność logistyki i zachowania konsumentów. Rzeczywisty wpływ środowiskowy, mierzony m.in. oszczędnością CO₂ i materiałów, nie jest jeszcze na tym etapie oceniany. „Aby osiągnąć realne korzyści ekologiczne, potrzebna będzie większa skala i zoptymalizowany łańcuch dostaw. To kolejny etap” – podsumowuje badaczka Sarah Van Vlierberghe.
