Belgijska Izba Reprezentantów uchwaliła w czwartek projekt ustawy obejmujący różne rozwiązania z obszaru polityki społecznej, przygotowany przez ministra spraw socjalnych Franka Vandenbroucke’a (Vooruit). Przyjęte przepisy wprowadzają ważne doprecyzowania i uzupełnienia do obowiązujących regulacji dotyczących powrotu do pracy osób długotrwale niezdolnych do wykonywania obowiązków zawodowych. Zmiany mają usprawnić procedury i podnieść skuteczność systemu reintegracji, który od początku 2026 r. działa w wzmocnionej formule. Nowa ustawa porządkuje kluczowe pojęcia stosowane w praktyce oraz rozszerza kompetencje specjalistów uczestniczących w procesie wspierania pacjentów w powrocie do aktywności zawodowej.
Trzecia fala reform systemu reintegracji zawodowej
Od 1 stycznia 2026 r. w Belgii obowiązuje bardziej rygorystyczna polityka dotycząca powrotu do pracy osób przebywających na długotrwałych zwolnieniach lekarskich. To trzecia fala środków zatwierdzonych na poziomie federalnym w ramach programu mającego reaktywizować zawodowo osoby niezdolne do pracy. Rozwiązania te są kontynuacją działań zapoczątkowanych jeszcze w poprzedniej kadencji, co wskazuje na konsekwentne podejście kolejnych rządów do tej kwestii społecznej.
W centrum nowych regulacji znalazła się zasada większej odpowiedzialności wszystkich uczestników systemu. Obejmuje ona nie tylko osoby pozostające na zwolnieniu, lecz także kasy wzajemnej pomocy (mutualités), lekarzy wystawiających zwolnienia oraz pracodawców. Celem jest stworzenie mechanizmów, które zachęcą każdą ze stron do aktywnego udziału w procesie powrotu pacjentów do wykonywania pracy.
Prawna definicja potencjału pracy
Uchwalona w czwartek ustawa zawiera szereg precyzyjnych zapisów, które uzupełniają dotychczasowe ramy prawne programów reintegracji. Jedną z kluczowych nowości jest wprowadzenie do ustawy formalnej definicji pojęcia „potencjał pracy”, dotąd nieopisanej jednoznacznie w przepisach. Zgodnie z nowym brzmieniem regulacji, potencjał pracy oznacza to, „co jest możliwe dzisiaj oraz co może stać się możliwe w przyszłości, biorąc pod uwagę aktualny stan zdrowia danej osoby”.
Takie doprecyzowanie ma duże znaczenie praktyczne, ponieważ staje się punktem odniesienia dla decyzji podejmowanych w ramach indywidualnych ścieżek powrotu do pracy. Ma też ułatwić bardziej obiektywną ocenę możliwości pacjentów oraz lepsze dopasowanie wsparcia do realnych ograniczeń zdrowotnych.
Usprawnienie procedur kierowania do programów ReAT
Ustawa przewiduje również rozwiązania, które mają skrócić czas potrzebny do rozpoczęcia programu powrotu do aktywności zawodowej. Dotąd uruchomienie działań często wymagało udziału koordynatora ds. powrotu do pracy, co w praktyce wydłużało ścieżkę administracyjną i przesuwało moment startu reintegracji.
Po zmianach lekarz-konsultant kasy chorych lub członek zespołu multidyscyplinarnego może bezpośrednio skierować pacjenta do programu ReAT (Trajets de Réintégration et d’Activation au Travail – Program Reintegracji i Aktywizacji Zawodowej), bez konieczności wcześniejszego angażowania koordynatora. Założenie jest jasne: mniej zbędnych etapów i krótszy czas uruchomienia wsparcia dla osób długotrwale niezdolnych do pracy.
Rozszerzenie kompetencji lekarzy medycyny pracy
Przyjęte przepisy wprowadzają także zmiany w uprawnieniach lekarzy medycyny pracy, pełniących funkcję doradców ds. prewencji. Zgodnie z nowymi regulacjami specjaliści ci mogą kierować osoby do publicznych służb zatrudnienia, gdy powrót do pracy u dotychczasowego pracodawcy nie jest możliwy, a procedura reintegracji została formalnie zakończona.
Celem jest zapewnienie ciągłości wsparcia osobom, które z powodów zdrowotnych nie mogą wrócić na poprzednie stanowisko, ale nadal mają potencjał do podjęcia innej pracy. Dzięki bezpośredniemu skierowaniu do służb zatrudnienia mogą szybciej uzyskać dostęp do ofert alternatywnego zatrudnienia oraz do programów przekwalifikowania.
Polityczny wymiar głosowania
Projekt ustawy przeszedł w Izbie Reprezentantów głosami koalicji rządowej, przy sprzeciwie partii opozycyjnych. Wyjątek stanowiły Vlaams Belang oraz Anders, które wstrzymały się od głosu. Taki rozkład głosów pokazuje różnice w podejściu poszczególnych ugrupowań do równowagi między ochroną socjalną osób chorych a dążeniem do szybszego powrotu tych osób do aktywności zawodowej.
