Władze Flandrii stoją przed poważnym wyzwaniem fiskalnym. Aby doprowadzić do zrównoważenia budżetu regionalnego w 2027 r., konieczne będzie znalezienie jeszcze 865 milionów euro. Wynika to z najnowszego raportu zaprezentowanego w czwartek przez Społeczno-Ekonomiczną Radę Flandrii (SERV). Jednocześnie instytucja prognozuje, że deficyt budżetowy w 2026 r. osiągnie poziom 1 660 000 000 euro. Dane te stanowią wyraźne ostrzeżenie dla rządu regionalnego kierowanego przez premiera Flandrii Matthiasa Diependaele, który już w tym roku przeprowadził największe w historii regionu śródokresowe cięcia wydatków. Mimo bezprecedensowych oszczędności cel zrównoważenia finansów publicznych okazuje się trudniejszy do realizacji, niż pierwotnie zakładano. Sytuacja Flandrii odzwierciedla szersze napięcia fiskalne, z jakimi mierzą się belgijskie regiony w warunkach rosnących wydatków i zmiennego otoczenia makroekonomicznego.
Rekordowe oszczędności nie wystarczą
Przy konstruowaniu tegorocznego budżetu rząd flamandzki wprowadził oszczędności na poziomie około 1 500 000 000 euro. Według władz była to największa śródokresowa operacja oszczędnościowa w historii Flandrii. Oficjalnym celem pozostaje osiągnięcie zrównoważonego budżetu w 2027 r.
Najnowsza analiza SERV pokazuje jednak, że realizacja tego planu będzie znacznie bardziej skomplikowana. Rada szacuje deficyt na 1 660 000 000 euro w 2026 r. oraz 865 milionów euro w 2027 r. Co istotne, prognoza dotycząca przyszłego roku jest o 182 miliony euro mniej korzystna niż zakładała wcześniejsza wieloletnia projekcja budżetowa rządu flamandzkiego.
Opóźnienie unijnego systemu emisyjnego zmienia założenia
Pogorszenie prognoz budżetowych wynika w dużej mierze z czynników pozostających poza bezpośrednią kontrolą władz regionalnych. Unia Europejska zdecydowała się przesunąć uruchomienie drugiego systemu handlu uprawnieniami do emisji, znanego jako ETS2, na 2028 r. Rząd Flandrii zakładał, że wejście w życie tego mechanizmu w 2027 r. przyczyni się do wyższej inflacji, co miało pozytywnie wpłynąć na dochody budżetowe regionu.
Ponieważ efekt ten pojawi się później, niż planowano, obecne kalkulacje uległy zmianie. SERV wskazuje, że przy aktualnych założeniach polityki fiskalnej zrównoważenie budżetu w 2027 r. nie zostanie osiągnięte. Opóźnienie ETS2 pokazuje, jak decyzje podejmowane na szczeblu unijnym mogą istotnie oddziaływać na planowanie finansowe regionów.
Wyższa inflacja przynosi ograniczoną poprawę
Raport SERV zawiera również elementy bardziej optymistyczne. Prognozowany deficyt na 2026 r. został obniżony o 81 milionów euro i wynosi obecnie 1 660 000 000 euro. Korekta ta wynika z faktu, że inflacja okazała się wyższa od wcześniejszych oczekiwań.
Jak wyjaśnia Tuur Verschueren z działu badawczego SERV, wyższa inflacja powoduje wzrost dotacji, jaką Flandria otrzymuje z poziomu federalnego. Jednocześnie znaczna część wydatków operacyjnych dystrybuowanych przez region nie podlega obecnie indeksacji. Taki układ pozwala na niewielką poprawę salda budżetowego, choć nie rozwiązuje problemów strukturalnych finansów publicznych.
Zalecenia na rzecz trwałej poprawy finansów
Zdaniem SERV najbardziej trwałą drogą do poprawy sytuacji budżetowej jest wzmocnienie wzrostu gospodarczego. Rada apeluje o działania sprzyjające inwestycjom i poprawiające klimat gospodarczy w regionie, co w dłuższej perspektywie mogłoby przełożyć się na wyższe wpływy do budżetu.
Jednocześnie instytucja zaleca bardziej systematyczną ocenę efektywności wydatków publicznych poprzez regularne przeglądy wydatkowe. Takie analizy miałyby umożliwić identyfikację obszarów, w których subsydia i inne formy wsparcia publicznego nie przynoszą zakładanych efektów. Według SERV poprawa kondycji finansów Flandrii będzie wymagała nie tylko doraźnych oszczędności, lecz także głębszych reform o charakterze strukturalnym.
