Planowane wprowadzenie winiety drogowej w Belgii od 1 stycznia 2027 r. wywołuje narastające kontrowersje, zwłaszcza w kontekście przedłużającego się impasu politycznego w Regionie Stołecznym Brukseli. Partia Les Engagés ostrzega, że brak pełnoprawnego rządu regionalnego może sprawić, iż mieszkańcy stolicy znajdą się w gorszej sytuacji niż rezydenci pozostałych regionów podczas międzyregionalnych negocjacji dotyczących nowej opłaty. Roczny koszt winiety szacowany jest na 100-120 euro, a jej podstawowym celem ma być objęcie opłatą kierowców zagranicznych korzystających z belgijskiej infrastruktury drogowej. Zdaniem Les Engagés obecny rząd brukselski w sprawach bieżących nie dysponuje wystarczającymi kompetencjami, by skutecznie bronić interesów użytkowników dróg z regionu stołecznego.
Cel i założenia planowanej winiety
Projekt ogólnokrajowej winiety drogowej jest obecnie przedmiotem intensywnych rozmów pomiędzy trzema regionami Belgii. Głównym założeniem systemu jest zobowiązanie kierowców zagranicznych przejeżdżających przez kraj do finansowego udziału w utrzymaniu i modernizacji sieci drogowej. Jeśli Flandria, Walonia i Bruksela osiągną porozumienie polityczne, winieta mogłaby wejść w życie z początkiem 2027 r.
Roczna opłata miałaby wynosić od 100 do 120 euro. Zwolennicy rozwiązania podkreślają, że pozwoliłoby ono zbliżyć Belgię do standardów obowiązujących w wielu innych państwach europejskich, gdzie kierowcy zagraniczni ponoszą koszty korzystania z dróg. Obecnie użytkownicy spoza Belgii mogą poruszać się po belgijskich autostradach bezpośrednio bezpłatnie, podczas gdy utrzymanie infrastruktury finansowane jest z pieniędzy publicznych.
Bruksela bez pełnych kompetencji negocjacyjnych
Sytuacja polityczna Regionu Stołecznego Brukseli wyraźnie odróżnia go od pozostałych części kraju. We Flandrii i Walonii funkcjonują pełnoprawne rządy regionalne, zdolne do aktywnego udziału w negocjacjach międzyregionalnych. Tymczasem Bruksela pozostaje pod zarządem rządu w sprawach bieżących, którego uprawnienia są ograniczone do bieżącego administrowania.
Według Les Engagés taka konfiguracja znacząco osłabia pozycję Brukseli przy stole negocjacyjnym. Partia podkreśla, że rząd w sprawach bieżących nie ma mandatu do podejmowania strategicznych decyzji ani do negocjowania rozwiązań o długofalowych skutkach finansowych. W praktyce oznacza to ryzyko, że interesy mieszkańców stolicy nie zostaną w pełni uwzględnione.
Obawy przed nierównym traktowaniem mieszkańców stolicy
Les Engagés zwraca uwagę na konkretne zagrożenia. We Flandrii i Walonii rozważane są różne mechanizmy kompensacyjne, które mogłyby złagodzić skutki finansowe winiety dla lokalnych użytkowników dróg. Wśród możliwych rozwiązań wymienia się ulgi podatkowe, częściowe zwroty opłaty lub inne formy rekompensaty dla rezydentów tych regionów.
Zdaniem partii istnieje realne ryzyko, że Bruksela – z powodu słabej reprezentacji politycznej – nie wynegocjuje podobnych instrumentów. W takiej sytuacji mieszkańcy regionu stołecznego mogliby zostać obciążeni pełnym kosztem winiety, podczas gdy rezydenci Flandrii i Walonii korzystaliby z ulg.
„To bardzo niepokojące, że w obecnej sytuacji ministrowie w sprawach bieżących nie uczestniczą aktywnie w negocjacjach, które będą miały bezpośredni wpływ na siłę nabywczą mieszkańców Brukseli” – podkreśla Gladys Kazadi, przewodnicząca grupy Les Engagés w Parlamencie Regionu Stołecznego Brukseli.
Bruksela jako kluczowy węzeł komunikacyjny
Les Engagés przypomina również o wyjątkowej roli Brukseli w krajowym i międzynarodowym systemie transportowym. Region stołeczny stanowi centralny węzeł komunikacyjny Belgii. Według przytaczanych danych każdego dnia roboczego do Brukseli wjeżdża średnio 374 000 pojazdów.
Na tak wysokie natężenie ruchu wpływa kilka czynników. Przez Brukselę przebiega intensywny ruch tranzytowy, koncentrujący się wokół obwodnicy miasta. Stolica jest także siedzibą instytucji Unii Europejskiej oraz licznych organizacji międzynarodowych, co przyciąga tysiące pracowników z zagranicy. Dodatkowo Bruksela jest codziennym celem dojazdów dla setek tysięcy osób mieszkających w gminach Flandrii i Walonii.
Zdaniem Les Engagés te uwarunkowania sprawiają, że wszelkie zmiany w systemie opłat drogowych będą miały dla regionu stołecznego szczególnie duże znaczenie.
Apel o pilne wzmocnienie reprezentacji Brukseli
Victor Wiard, przewodniczący Brukselskiej Federacji Les Engagés, ostrzega przed długofalowymi skutkami obecnej sytuacji. Jak podkreśla, bez pełnej zdolności politycznej Bruksela nie jest w stanie ani realnie wpływać na międzyregionalne negocjacje, ani dostosować przyszłych mechanizmów fiskalnych do specyfiki stolicy Belgii i Europy. Jego zdaniem przedłużający się impas polityczny nie może trwać jeszcze kilka lat.
Les Engagés formułuje dwa zasadnicze postulaty. Po pierwsze, partia wzywa do jak najszybszego utworzenia pełnoprawnego rządu Regionu Stołecznego Brukseli, który mógłby skutecznie reprezentować interesy mieszkańców. Po drugie, jeśli proces ten miałby się dalej przeciągać, ugrupowanie domaga się, by obecny rząd w sprawach bieżących znacznie aktywniej uczestniczył w konsultacjach międzyregionalnych.
Celem takiego zaangażowania ma być wypracowanie rozwiązania określanego przez Les Engagés jako sprawiedliwe i zrównoważone, które zapewni mieszkańcom Brukseli równe traktowanie w porównaniu z użytkownikami dróg z pozostałych regionów Belgii.
