Izba Reprezentantów przyjęła w czwartek 29 stycznia 2025 r. dwa istotne projekty ustaw przygotowane przez minister sprawiedliwości Annelies Verlinden z partii CD&V. Pierwsza regulacja dotyczy możliwości cofnięcia obywatelstwa belgijskiego osobom skazanym za najpoważniejsze przestępstwa, takie jak przestępczość zorganizowana, zabójstwa czy przestępstwa seksualne. Druga nowelizuje kodeks karny, wprowadzając pojęcie zabójstwa drogowego oraz wyraźnie zaostrzając kary za śmiertelne zdarzenia drogowe spowodowane rażącym naruszeniem przepisów lub prowadzeniem pojazdu pod wpływem alkoholu bądź narkotyków. Oba akty prawne wpisują się w realizację porozumienia koalicyjnego rządu federalnego i mają, jak podkreśla minister, wzmocnić ochronę podstawowych wartości społeczeństwa.
Warunki cofnięcia obywatelstwa belgijskiego
Nowe przepisy umożliwiają pozbawienie obywatelstwa w ściśle określonych przypadkach. Cofnięcie może dotyczyć wyłącznie osób skazanych za przestępczość zorganizowaną, przestępstwa przeciwko życiu lub przestępstwa seksualne, uznane za szczególnie poważne zagrożenie dla społeczeństwa. Dodatkowym warunkiem jest orzeczenie kary co najmniej pięciu lat bezwzględnego pozbawienia wolności.
Ustawodawca wprowadził również istotne ograniczenia czasowe. Cofnięcie obywatelstwa może nastąpić jedynie wobec osób, które nabyły je w ciągu 15 lat poprzedzających popełnienie przestępstwa. Dotychczas obowiązywał okres 10 lat, który został teraz wydłużony. Jednocześnie przewidziano termin przedawnienia: postępowanie w sprawie cofnięcia obywatelstwa musi zostać wszczęte najpóźniej w ciągu 15 lat od popełnienia czynu.
Automatyczne cofnięcie obywatelstwa w sprawach terrorystycznych
Szczególne zasady dotyczą przestępstw terrorystycznych. W przypadku osób skazanych za terroryzm, które posiadają jednocześnie obywatelstwo innego państwa, ustawa przewiduje automatyczne cofnięcie obywatelstwa belgijskiego.
Jednocześnie sąd otrzymuje możliwość odstąpienia od tego automatyzmu w indywidualnych sprawach. Aby tak się stało, konieczne jest jednak szczegółowe uzasadnienie decyzji, wskazujące powody, dla których mimo skazania za terroryzm obywatelstwo nie powinno zostać cofnięte.
Nowe pojęcie zabójstwa drogowego
Drugi przyjęty projekt ustawy wprowadza do kodeksu karnego pojęcie zabójstwa drogowego. Do tej pory przepisy posługiwały się określeniem spowodowania śmiertelnego wypadku drogowego, za które groziła kara do pięciu lat pozbawienia wolności oraz grzywna do 10 000 euro, niezależnie od okoliczności zdarzenia.
Zmiana terminologii ma, według minister Verlinden, znaczenie nie tylko prawne, ale również społeczne i symboliczne. Określenie „wypadek” bywało postrzegane jako umniejszające odpowiedzialność sprawcy, zwłaszcza w sytuacjach rażąco nieodpowiedzialnego zachowania za kierownicą. Nowe pojęcie ma lepiej oddawać wagę czynu oraz znaczenie krzywdy wyrządzonej ofiarom i ich rodzinom.
Wyższe kary za rażące naruszenia przepisów
Reforma przewiduje także wyraźne zaostrzenie sankcji w przypadkach, gdy zabójstwo drogowe zostało popełnione w szczególnie niebezpiecznych okolicznościach. Jeżeli sprawca prowadził pojazd pod wpływem alkoholu lub narkotyków, nie posiadał ważnego prawa jazdy albo przejechał na czerwonym świetle, maksymalna kara pozbawienia wolności wzrasta do 10 lat, a maksymalna grzywna do 16 000 euro.
Zróżnicowanie kar ma odzwierciedlać stopień społecznej szkodliwości poszczególnych zachowań i pozwolić na bardziej proporcjonalne reagowanie wymiaru sprawiedliwości. Celem ustawodawcy jest wyraźne rozróżnienie między nieumyślnymi naruszeniami przepisów a sytuacjami rażącego lekceważenia bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego.
